Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) jest gatunkiem ptaka zaliczanego do rodziny dzięciołowatych (Picidae). Ptak zasiedla powszechnie rozległe tereny Europy i Azji. Obecność licznej grupy osobników stwierdza się też na Półwyspie Malajskim i w niższych partiach Himalajów.
Dzięcioły zielonosiwe najczęściej można spotkać w lasach liściastych. Ptaki te przebywają głównie w miejscach, gdzie występuje dużo martwych bądź poważnie uszkodzonych drzew. To właśnie tam buduje gniazda i wychowuje młode. Do ulubionych przysmaków tej grupy dzięciołów należą mrówki. Często żywią się one również innymi owadami.
Dzięcioły zielonosiwe uznawane są przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) za gatunek najmniejszej troski. Dzieje się tak mimo obserwowanego od lat trendu spadkowego liczebności populacji tego ptaka. Na wspomniany status wpływa przede wszystkim fakt szerokiego zasięgu występowania dzięcioła.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis dzięcioła zielonosiwego został opracowany przez niemieckiego przyrodnika Johanna Friedricha Gmelina. Miało to miejsce w 1788 roku. Wspomniana charakterystyka znalazła się w trzynastej edycji dzieła Systema Naturae. Od samego początku do określenia ptaka stosowano obecnie obowiązującą łacińską nazwę Picus canus. Przygotowany opis bazował na szczegółowych badaniach okazu pochodzącego z Norwegii.
W obrębie gatunku Picus canus wydziela się dziesięć podgatunków. Wśród nich rozróżnia się dwie grupy: północną oraz południowo-wschodnią. W tej pierwszej znajdują się podgatunki, których przedstawiciele mają szare karki. Druga natomiast swym zasięgiem obejmuje ptaki z czarnym karkiem.
Podgatunki z szarym karkiem
Do podgatunków z szarym karkiem zalicza się:
- Picus canus canus – zasiedlający północną i centralną Europę aż do zachodnich granic Syberii;
- Picus canus jessoensis – zamieszkujący wschodnią Syberię, a także Koreę i północne rejony Japonii oraz północno-wschodnie regiony Chin.
Podgatunki z czarnym karkiem
Czarnym karkiem wyróżniają się następujące podgatunki:
- Picus canus kogo – występujący w środkowej części Chin;
- Picus canus guerini – spotykany głównie w północnych, środkowych i wschodnich Chinach;
- Picus canus sobrinus – zasiedlający południowo-wschodnie Chiny i północny Wietnam;
- Picus canus tancolo – zamieszkujący Tajwan i wyspę Hainan;
- Picus canus sordidior – występujący w południowym Tybecie i południowo-zachodnich Chinach aż do północnej Birmy;
- Picus canus sanguiniceps – z licznymi populacjami w północno-wschodnim Pakistanie, północnych Indiach i zachodnim Nepalu;
- Picus canus hessei – zasiedlający Nepal i północno-wschodnie Indie;
- Picus canus robinsoni – spotykany w zachodnich rejonach Malezji.
Cztery z wymienionych podgatunków charakteryzujących się czarnym karkiem niektórzy naukowcy postrzegają jako odrębny gatunek. Nosi on łacińską nazwę Picus guerini. Obejmuje ptaki, które zamieszkują tereny od centralnych Chin po Półwysep Malajski i Himalaje. Wspomniane podgatunki – poza czarnym karkiem – odznaczają się także ciemniejszym odcieniem zieleni w okolicach skrzydeł.
Opis
Dzięcioły zielonosiwe zwykle mierzą od 25 do 26 cm długości przy rozpiętości skrzydeł na poziomie od 38 do 40 cm. Masa ciała przeciętnego osobnika wynosi około 125 g. Samce z reguły wyróżniają się szarym karkiem. Na ich głowach można zauważyć charakterystyczny, czerwony czubek. U samic nie występuje ten element. Wierzch głowy osobników płci żeńskiej zdobią natomiast czarne prążki. U przedstawicieli obu płci w okolicach dziobu biegnie czarna linia. Ptak ma zielony grzbiet oraz skrzydła. Na spodniej części ciała występuje natomiast jasnoszare upierzenie. Szyja ptaka jest relatywnie krótka, a dziób cienki.
Dźwięki
Samce dzięciołów zielonosiwych wydają czyste, melodyjne odgłosy. Zwykle emitowane są one seriami, składającymi się z od 10 do 15 zawołań. Na początku są one dość wysokie, stopniowo jednak ich ton ulega obniżeniu. Samice także śpiewają. Jednak wydawane przez nie odgłosy są nieco cichsze i bardziej chropowate.
Emitowane przez dzięcioły zielonosiwe odgłosy zwykle służą przypodobaniu się samicom. Niekiedy jednak pełnią one funkcję ostrzegawczą, alarmując o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Są to nieco inne, bardziej skrzekliwe dźwięki niż godowe. Młode ptaki, do których docierają te głosy, zazwyczaj natychmiast milkną.
Zasięg i siedlisko
Zasięg naturalnego występowania dzięcioła zielonosiwego rozciąga się na tereny wschodniej, południowej oraz centralnej Europy. Obecność tych ptaków stwierdza się także w pasie od lasów borealnych w Azji, aż po wybrzeże Oceanu Spokojnego.
Zachowanie i ekologia
Okres godowy dzięcioła zielonosiwego przypada na maj. Samice składają od pięciu do nawet dziesięciu jaj. Czas ich inkubacji trwa niewiele ponad dwa tygodnie. Wysiadywaniem jaj zajmują się oboje rodzice. Młode pozostają w gnieździe przez niecałe 4 tygodnie. Później stają się samodzielne i mogą je opuścić.
Pożywienie i odżywianie
W skład diety dzięcioła zielonosiwego wchodzą głównie mrówki oraz ich larwy. Dotyczy to zwłaszcza okresu wiosenno-letniego. Ptak zbiera pokarm z powierzchni drewna albo z jego wnętrza. W zimie oraz na jesieni żywi się natomiast roślinami. Do jego ulubionych przysmaków w tym czasie zaliczają się owoce jarzębiny, bzu czarnego, orzechami laskowymi, a także ziarnami zbóż.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Dzięcioł białogrzbiety
- Dzięcioł białoszyi – dzięcioł syryjski
- Dzięcioł czarny
- Dzięcioł duży – dzięcioł pstry większy
- Dzięcioł kosmaty
- Dzięcioł średni
- Dzięcioł trójpalczasty
- Dzięcioł zielony
- Dzięciołek – dzięcioł mały
- Dzięciur żołędziowy
- Anthias – papużak afrykański
- Gigancik – koliber wielki
- Czy ewolucja stworzyła matematykę?
- Najwyższy bóg w religiach starożytności
- Czy można pogodzić słoje drzew z chronologią biblijną?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Grey-headed_woodpecker [dostęp: 08.01.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Lyudmyla Larioshyna. Licencja: CC BY-SA 4.0.
