Dzięcioł kosmaty (Dryobates pubescens) jest gatunkiem niewielkiego ptaka zaliczanego do rodziny dzięciołowatych (Picidae). Jest to najmniejszy dzięcioł zasiedlający Amerykę Północną. Ptaki te najczęściej spotyka się w lasach na terenie USA i Kanady. Nie dotyczy to jedynie terenów tundry oraz obszarów pustynnych. Dzięcioły kosmate składają jaja i wychowują pisklęta w dziuplach drzew. W ich diecie znajdują się przede wszystkim owady. Niemniej jednak chętnie jedzą też jagody oraz nasiona roślin.
Taksonomia
Pierwszy opis dzięcioła kosmatego został opublikowany w wydanym w latach 1729-1732 dziele zatytułowanym The Natural History of Carolina, Florida and the Bahama Islands. Tekst i kolorową grafikę do tekstu przygotował angielski naturalista Mark Catesby. W 1766 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz uzupełnił swoją publikację Systema Naturae o opis dzięcioła kosmatego. Badacz zaproponował też łacińską nazwę Picus pubescens. Jako miejsce typowe występowania gatunku wskazał Karolinę Południową w Stanach Zjednoczonych.
Początkowo dzięcioła kosmatego uznawano za przedstawiciela rodzajów Dendrocopos lub Picoides. Jednak na podstawie przeprowadzonych badań molekularnych wykluczono możliwość tworzenia przez wspomniane rodzaje grup monofiletycznych. Ostatecznie ptaka zaklasyfikowano do rodzaju Dryobates, ustanowionego w 1826 roku przez niemieckiego naturalistę Friedricha Boiego. Do najbliższych krewnych dzięcioła kosmatego zalicza się Dryobates nuttalli oraz Dryobates scalaris.
W obrębie gatunku wyodrębnia się następujące podgatunki:
- Dryobates pubescens glacialis – zasiedla południowo-wschodnią Alaskę;
- Dryobates pubescens medianus – typowy dla centralnej Alaski, wschodniej Kanady oraz wschodniej i centralnej części Stanów Zjednoczonych;
- Dryobates pubescens fumidus – zamieszkuje południowo-zachodnią Kanadę i zachodni Waszyngton;
- Dryobates pubescens gairdnerii – występuje w zachodnim Oregonie i północno-zachodniej Kalifornii;
- Dryobates pubescens turati – spotykany w środkowych rejonach Waszyngtonu i Kalifornii;
- Dryobates pubescens leucurus – żyje w Górach Skalistych, od południowo-wschodniej Alaski po południowo-zachodnie USA;
- Dryobates pubescens pubescens – zasiedla południowo-wschodnie USA.
Opis dzięcioła kosmatego
Dzięcioł kosmaty to najmniejszy dzięcioł w całej Ameryce Północnej. Długość jego ciała waha się od 14 do 18 cm przy rozpiętości skrzydeł na poziomie od 25 do 31 cm. Przeciętny osobnik waży od 20 do 33 g. W górnych partiach ciała dzięcioły kosmate na ogół są biało-czarne. Jasne plamki występują także na skrzydłach. Okolice oczu otaczają białe smugi. Na ciemnym ogonie widać białe pióra z czarnymi prążkowaniami. Samce można z łatwością rozpoznać po ciemnej plamce z tyłu głowy. Dla młodych osobników charakterystyczną cechą jest czerwona czapeczka, która zanika wraz z upływem czasu.
Dziób dzięcioła kosmatego jest relatywnie krótki. Ptak wydaje różne dźwięki. Najczęściej słyszanym jest czterokrotnie powtórzone pik, pik. Niejednokrotnie można też spotkać się z generowanymi przez te ptaki odgłosami stukania dziobem w pień drzewa.
Dzięcioł kosmaty – zachowanie i ekologia
Dzięcioły kosmate na ogół prowadzą osiadły tryb życia. Tylko niewielka część osobników żyjących w północnych rejonach przed nastaniem zimy przenosi się na południe. Ptaki górskie w chłodniejszych miesiącach zazwyczaj przebywają na niższych wysokościach.
Gniazda dzięciołów kosmatych znajdują się w starych i miękkich drzewach. Do takich siedlisk jest bowiem łatwiej się dostać. Ptaki korzystają z nich przez cały rok. Ich gniazda najczęściej zlokalizowane są na obrzeżach lasów i na otwartych przestrzeniach. Dzięki temu zwierzęta mają łatwy dostęp do światła słonecznego.
Do ulubionych przysmaków dzięciołów kosmatych zalicza się owady, zwłaszcza ćmy. Ptaki żywią się też pokarmem roślinnym, w tym jagodami i nasionami. W zimie chętnie odwiedzają karmniki.
Rozmnażanie
Dzięcioły kosmate zwykle budują gniazda w promieniu 2 ha od miejsca, w którym same przyszły na świat. Dziuple w drzewach wykonują samodzielnie lub korzystają z gotowych gniazd. Wykuwaniem dziupli zajmuje się samiec. Na wykonanie otworu o szerokości około 15 cm i głębokości do 30 cm zwykle potrzebuje mniej więcej 2 tygodni.
Samice składają od 4 do 7 jaj. W ciągu dnia wysiaduje je naprzemiennie razem ze swym partnerem. W porze nocnej inkubacją zajmuje się tylko samiec.Młode wykluwają się z jaj po upływie około 12 dni. Gniazda opuszczają już niespełna trzytygodniowe pisklęta.
Młode samce można rozpoznać po czerwonym ubarwieniu na czubku głowy. Głowy samiczek ozdabiają natomiast białe albo prążkowane czapeczki. Później w wyniku pierzenia u przedstawicieli obu płci pojawia się czarne umaszczenie na głowie. U samców pozostaje czerwona plamka zlokalizowana z tyłu głowy.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Dzięcioł białogrzbiety
- Dzięcioł białoszyi – dzięcioł syryjski
- Dzięcioł czarny
- Dzięcioł duży – dzięcioł pstry większy
- Dzięcioł średni
- Dzięcioł trójpalczasty
- Dzięcioł zielonosiwy
- Dzięcioł zielony
- Dzięciołek – dzięcioł mały
- Dzięciur żołędziowy
- Żaba zwinka – żaba dalmatyńska
- Zaskroniec rybołów
- Roślinność w puszczy, czyli co ciekawego można spotkać w lasach
- Jaki dinozaur ma 500 zębów? – nigerzaur – jaszczur z Nigru
- Bakterie, które nie ewoluowały przez dwa miliardy lat
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Downy_woodpecker [dostęp: 10.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
