Gekon orzęsiony (Correlophus ciliatus) jest gatunkiem gada zaliczanego do rodziny Diplodactylidae. Endemiczny gatunek zamieszkuje wyłącznie południowe rejony Nowej Kaledonii. Gekony te przez długi czas uznawano za wymarłe. Sytuacja uległa jednak przeobrażeniu.w 1994 roku. Wówczas to niemiecki badacz Robert Seipp odkrył podczas ekspedycji niewielką populację tych zwierząt w Nowej Kaledonii.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis gekona orzęsionego przygotował Alphonse Guichenot. Miało to miejsce w 1866 roku. Pierwotnie zwierzę nosiło łacińską nazwę Correlophus ciliatus. Pod koniec XIX wieku zmieniono tę terminologię na Rhacodactylus ciliatus. Później jednak podważono zasadność tej klasyfikacji. Dlatego gekon orzęsiony ponownie stał się reprezentantem rodzaju Correlophus.
Gekon orzęsiony – zasięg geograficzny
Gekon orzęsiony zasiedla jedynie południowe prowincje Nowej Kaledonii. Zwierzęta te tworzą trzy izolowane populacje. Pierwszą z nich spotyka się na Wyspie Pinii i pobliskich wysepkach. Pozostałe dwie zasiedlają natomiast główną wyspę Grande Terre. Jedna z nich znajduje się na terenie chronionego parku. Druga natomiast w północnych rejonach wyspy.
Opis fizyczny
Gekony orzęsione zwykle dorastają do około 25 cm długości. Sam ich ogon mierzy około 15 cm. Nad oczami zwierzęcia widać charakterystyczne wypustki biegnące od oczu do boków głowy, a następnie do nasady ogona. Zwykle występują one w postaci dwóch rzędów kolców. Funkcję powieki pełni przezroczysta łuska, której zadaniem jest utrzymywanie optymalnej wilgotności gałek ocznych.
Ogon gekona wraz z pazurami umożliwia gadowi sprawne wspinanie się po różnych, w tym także śliskich powierzchniach. Ta część ciała może jednak zostać utracona na skutek kontaktu z drapieżnikiem. Raz utracony ogon nigdy nie odrasta. Gekony mogą mieć różne umaszczenie. Zwykle przybiera ono odcień pomarańczu, żółci, szarości, czerwieni lub brązu. Niektóre osobniki mają jednolicie ubarwione ciało. Tułowie innych okazów ozdobione są natomiast białymi frędzlami albo tygrysimi wzorami.
Siedlisko i zachowanie
Gekony orzęsione najczęściej występują w koronach wysokich drzew. Spotyka się je głównie w lasach deszczowych Nowej Kaledonii. W trakcie przemieszczania się z miejsca na miejsce skaczą na duże odległości pomiędzy gałęziami. Gady wykazują się wzmożoną aktywnością w porze nocnej. W ciągu dnia natomiast kryją się pośród gałęzi. Tam odpoczywają. Gekony orzęsione są zwierzętami wszystkożernymi. Jedzą głównie owady. W skład ich diety wchodzą jednak także owoce oraz pyłek i nektar z kwiatów.
Rozmnażanie gekona orzęsionego
W jednym lęgu samica z reguły składa dwa jaja. Ich inkubacja trwa od 60 do nawet 150 dni. Jaja składane są systematycznie co około 1 miesiąc lub półtora. Tak dzieje się przez około 10 miesięcy. Następnie u samicy dochodzi do obniżenia temperatury ciała. W tym czasie uzupełnia ona braki pokarmowe oraz odbudowuje utraconą tkankę tłuszczową.
Młode po przyjściu na świat najpierw żywią się resztkami woreczka żółciowego. Po wylinieniu zjadają swoją skórkę. Dopiero później przystępują do spożywania owadów, nasion i pyłków kwiatowych.
Ochrona
Od ponownego odkrycia gekona orzęsionego w 1994 roku podejmuje się różne inicjatywy ukierunkowane na ochronę tego gatunku. Za największe zagrożenie dla tych zwierząt uznaje się sztuczne wprowadzenie mrówek Wasmannia auropunctata. do Nowej Kaledonii. Owady te łączą się bowiem w większe grupy i atakują gekony. Stanowią dla nich również naturalną konkurencję do pożywienia. Poważne niebezpieczeństwo dla gekonów stwarzają też polujące na nie gryzonie. Do zmniejszenia liczebności populacji gadów przyczyniają się także liczne pożary lasów oraz tratowanie naturalnych siedlisk przez świnie i jelenie.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Burzyk szary
- Żaba zwinka – żaba dalmatyńska
- Sikorki – rodzaje, które warto znać i obserwować
- Jakie zwierzęta mieszkają na Antarktydzie?
- Ankylozaury do góry nogami – dlaczego?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Crested_gecko [dostęp: 10.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
