Pyton siatkowy (Malayopython reticulatus) jest gatunkiem węza zaliczanego do rodziny pytonów (Pythonidae). Zmierzę zamieszkuje kraje Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. To najdłuższy wąż na świecie i trzeci pod względem masy ciała. Nie wytwarza jadu. Swoje ofiary uśmierca, dusząc je. Potrafi świetnie pływać. Dlatego przedstawicieli tego gatunku niejednokrotnie widuje się na otwartym morzu. z dala od brzegu. To pozwoliło im skolonizować wyspy znajdujące się w rejonie ich naturalnego zasięgu.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje pytona siatkowego za gatunek najmniejszej troski. Wiele osobników pada jednak ofiarą polowań. Powodem ich odławiania jest pozyskiwana z gadów skóra. Węże te często trzymane są również jako zwierzęta hodowlane.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis gatunku powstał w 1801 roku. Został on stworzony przez Johanna Gottloba Theaenusa Schneidera, który bazował na badaniach okazów pochodzących z Muzeum w Getyndze. Początkowo węże te określano łacińskimi terminami Boa reticulata i Boa rhombeata. Przeprowadzona w 1993 roku analiza morfologiczna gatunku potwierdziła bliskie pokrewieństwo gada z innymi pytonami.
Badania genetyczne z 2004 roku wykazały jednak znacznie bliższe związki pytona siatkowego z pytonami pochodzącymi z Papui Nowej Gwinei. Gatunek ten zaklasyfikowano wówczas do stworzonego przez Raymonda Hosera rodzaju Broghammerus. Jednak nie wszyscy naukowcy zgodzili się z poglądami tego badacza. W 2014 roku R. Graham Reynolds i współpracownicy określili pytona siatkowego nazwą Malayopython reticulatus. Termin ten obowiązuje do tej pory.
Podgatunki pytona siatkowego
W obrębie gatunku wydziela się trzy podgatunki. Są to kolejno:
- Malayopython reticulatus reticulatus – podgatunek nominatywny występujący powszechnie w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;
- Malayopython reticulatus jampeanus – żyje na wyspie Tanahjampea w Archipelagu Selayar na południe od Sulawesi i jest blisko spokrewniony z Malayopython reticulatus reticulatus zasiedlającym Małe Wyspy Sundajskie; długość gada nie przekracza dwóch metrów;
- Malayopython reticulatus saputrai – zwierzę zamieszkujące wyspę Selayar, widywane również na sąsiednim Sulawesi; największe osobniki mają długość około 4 metrów.
Przedstawiciele dwóch ostatnich podgatunków reprezentują formy karłowate. Uważa się, że populacja wywodząca się z Wysp Sangihe na północ od Sulawesi jest kolejnym karłowatym podgatunkiem. Jak dotąd jednak, naukowcom nie udało się stworzyć jej formalnego opisu.
Cechy najdłuższego węża na świecie
Pytony siatkowe mają oliwkowobrązowy, ceglastoczerwony lub żółty grzbiet. Całe ich ciało pokrywają ciemnobrązowe lub czarne zygzakowate linie, które wzajemnie nakładają się na siebie i krzyżują. W ten sposób tworzą deseń przypominający siatkę z oczkami. Na niektórych tarczkach wargowych widać głębokie jamki czuciowe.
Pytony siatkowe mogą osiągać długość od 1,5 do nawet 6,5 metra przy wadze dochodzącej do 75 kilogramów. Największy odnotowany okaz miał prawie 7 metrów długości i ważył około 59 kg. Tak duże okazy zdarzają się bardzo rzadko. Niemniej jednak pyton siatkowy jest jedynym wężem na świecie, który regularnie dorasta do takich rozmiarów.
Pyton siatkowy – występowanie i siedlisko
Zasięg naturalnego występowania pytona siatkowego jest bardzo rozległy. Obejmuje on obszar od Wysp Nikobarskich, Indii i Bangladeszu przez Birmę, Tajlandię, Laos, Kambodżę, Wietnam, Malezję i Singapur, aż po Indonezję, Archipelag Malajski i Filipiny. Węże te zasiedlają również różnej wielkości wyspy ( między innymi Sumatrę, Borneo, Sulawesi, Jawę, Luzon i Timor.
Pytony siatkowe preferują lasy deszczowe oraz tereny trawiaste. Nierzadko spotyka się je również na obszarach z rzadka pokrytych niskimi drzewami. Chętnie przebywają w pobliżu rzek, jezior i strumieni.. Na początku XX wieku na pytona siatkowego można było natknąć się nawet w bardziej zatłoczonych częściach Bangkoku. Tam łupem tych węży często padały zwierzęta gospodarskie.
Zachowanie i ekologia
Pytony siatkowe zalicza się do drapieżników. Zwykle polują one z zasadzki. Mogą one przez wiele godzin trwać w bezruchu, czekając na odpowiednią ofiarę. Kiedy tylko nadarzy się okazja, błyskawicznie chwytają zdobycz i owijają się wokół jej szyi. W ten sposób odcinają jej dopływ powietrza do płuc. Podstawę diety mniejszych osobników stanowią szczury i inne gryzonie oraz nietoperze. Większe są w stanie skutecznie złapać i uśmiercić między innymi cywety, małpy, świnie oraz ważące około 60 kg jelenie. Węże żyjące w pobliżu ludzkich siedzib nierzadko atakują kury, psy i koty. Pyton jest w stanie podczas jednego posiłku wchłonąć zdobycz ważącą tyle samo co on. Trawienie ofiary zajmuje mu od kilku do kilkunastu tygodni. W tym czasie nie poluje.
Pytony siatkowe to zwierzęta jajorodne. Samice z reguły składają od 60 do 80 jaj. Czas ich inkubacji zależy od temperatury. Młode wylęgają się zwykle wtedy, gdy temperatura powietrza wynosi 31 lub 32 stopnie Celsjusza. Zazwyczaj następuje to po upływie około 3 miesięcy od momentu złożenia jaj. Na świat z reguły przychodzą osobniki o długości ciała wynoszącej około 61 cm.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Puszczyk uralski – sowa uralska
- Puszczyk mszarny – sowa mszarna
- Czy nietoperze widzą w dzień, czy w nocy, czy też może są ślepe?
- Ludzka populacja nie ma sensu według teorii ewolucji
- Zło i cierpienie w starożytnych mitach
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Reticulated_python [dostęp: 03.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
