Praojciec i trzej synowie

Noe miał trzech synów (Rdz 9,18-19). Sem, Jafet i Cham dali początek wszystkim narodom (Rdz 10,1-32). Ten sam wzorzec, a mianowicie ojca mającego trzech synów, od których powstają narody, zachowało wiele kultur.

Poemat chińskiego plemienia Miautso (Miao) wymienia Noego z imienia (Nuah), a także jego trzech synów. Nawet ich imiona są zbieżne z biblijnymi: Lo Han (Cham), Lo Szen (Sem), Jah-hu (Jafet)¹.

W irańskiej tradycji tym praojcem był wielki król i bohater Fereydun, który przywrócił światu porządek po chaosie². Podzielił on świat między swoich trzech synów: Salma, Tura, Iraja.

Mannus, praojciec ludzkości według plemion germańskich, miał przodka Tuistona, który był bez rodziców, gdyż powstał z ziemi³. Mannus przypomina Noego, potomka Adama, którego Bóg stworzył z ziemi (Rdz 2,7). Mannus, tak jak Noe, miał trzech synów⁴.

Według Scytów praojcem ludzkości był Targitaus. Osiadł on na pustej ziemi, zrodzony przez boga i żywioł wodny, którego personifikacją była nimfa rzeki Dniepr⁵. To sugeruje, że Targitaus był echem biblijnego Noego, tym bardziej, że miał trzech synów, którzy dali początek ludzkości. Nazywali się: Lipoksais, Arpoksais i Kolaksais⁶.

W nordyckich mitach Borr miał trzech synów: Odyna, Vilego i Vé, którzy przyczynili się do wyniszczenia dawnej rasy olbrzymów, a po potopie (krwi) utworzyli nowy początek na ziemi⁷.

Grecki bohater potopu Deukalion i jego żona Pyrra spłodzili trzech synów⁸. Co ciekawe, jego syn (według innej wersji jego wnuk) Hellen miał trzech synów (Doros, Ksutos, Eol), z których wywodziły się greckie plemiona⁹.

Najstarsze polskie źródła wywodziły Słowian od Noego przez Jafeta i jego syna Jawana, który miał trzech synów: Lecha, Czecha i Rusa¹⁰. Włączenie ich w biblijną genealogię Jawana jest zapewne dziełem średniowiecznej historiografii, ale pamięć o praojcu i trzech synach jest zapewne dużo starsza niż chrześcijaństwo.

Tumbainot, bohater potopu według afrykańskich Masajów, był jedynym sprawiedliwym człowiekiem na ziemi. Dlatego Bóg polecił mu zbudować wielki statek i zabrać do niego po parze wszystkich przedstawicieli zwierząt. Ten sam Tumbainot spłodził trzech synów ze swoją pierwszą żoną Naipande, którymi byli: Oshomo, Bartimaro i Barmao. Od nich pochodziła cała ludzkość¹¹.

Na drugim końcu świata Hawajczycy wspominają, że ich bohater potopu Nu’u zabrał do statku trzech synów z ich żonami, od których pochodzą ludzie po potopie¹². Podobną tradycję o czterech parach, które przeżyły potop, zachowały między innymi ludy Kariña z Wenezueli¹³ oraz Dayakowie z Borneo¹⁴. 

Chiński bohater potopu Fuxi i jego żona Nüwa mieli trzech synów i trzy córki, z którymi przeżyli potop w łodzi¹⁵. Fuxi jest w chińskiej kosmologii powiązany z ośmioma trygramami Bagua, które symbolizują: ojca, matkę, ich trzech synów i trzy córki, tworząc ośmioosobową rodzinę¹⁶. Mimo że chińskie źródła mówią o trzech córkach, a nie synowych, to w starożytnych źródłach synowe nazywano córkami (Rt 2:2; 2:22).

Noe był praojcem ludzkości i królem-kapłanem, nauczycielem moralności i dawcą sprawiedliwych praw. Laska, którą późniejsze tradycje przypisywały cywilizatorom, była atrybutem władzy, sądu i kapłaństwa. Niemniej znamienny jest powtarzający się motyw praojca i jego trzech synów, od których wywodziły się narody. Najbardziej spójnym wyjaśnieniem tych paralel jest historyczność Noego i jego rodziny.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Noe w dawnych tradycjach: Imię Noego
• Noe – twórca cywilizacji i wynalazca wina
• Potop i rodzina Noego w egipskich źródłach

Przypisy

1. B. Cooper, After the Flood, Chichester, West Sussex, England: New Wine Press, 1995, s. 244-246; E. A. Truax, Genesis According to the Miao People, „Acts & Facts”, 20/4, 1991, w: https://www.icr.org/article/genesis-according-miao-people/ [dostęp: 14.10.2026].
2. A. Ferdowsi, Shahnameh: The Persian Book of Kings, New York: Viking, 2006, s. 77-84.
3. Tacyt, Germania, 2:3.
4. Tacyt, Germania, 2; M. Lurker, Leksykon bóstw i demonów, s.v. „Mannus”, Warszawa: Bellona, 1999, s. 166.
5. Herodot, Dzieje, 4:5.
6. Ibid., 4:5-6.
7. Snorri Sturluson, Edda Młodsza, Gylfaginning, 6-9; Edda Starsza, Vafþrúðnismál 21, Grímnismál 40-41; J. Lindow, Norse Mythology: A Guide to Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs, Oxford: University Press, 2002, s. 63-75.
8. Hekatajos z Miletu, fragment 1F13, w: Scholia do Apolloniosa z Rodos, Argonautika, 4:265; Atenajos, Deipnosophistae, 2:35; Pauzaniasz, Wędrówka po Helladzie, 10, 38:1.
9. Apollodoros, Biblioteka, 1, 7:3; Hezjod, Katalog niewiast, 9.
10. Kronika wielkopolska, przeł. K. Abgarowicz, wstęp i komentarze B. Kürbis, Warszawa: PWN, 1965, s. 46-47; M. Bielski, Kronika wszystkiego świata, karta 11, Kraków: Oficyna Mateusza Siebeneichera, 1564; Jan Długosz, Roczniki czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego, t. 1, księga 1, Warszawa: PWN, 1961, s 67-71.
11. J. G. Frazer, Folklore in the Old Testament, New York: Avenel Books, 1988 (reprint wyd. Macmillan, 1923), s. 130.
12. M. Beckwith, Hawaiian Mythology, Honolulu: University of Hawaii Press, 1970, s. 364-366; A. Fornander, An Account of the Polynesian Race: Its Origins and Migrations, and the Ancient History of the Hawaiian People to the Times of Kamehameha, t. 1, London: Trübner & Co., 1878, s. 91-92.
13. M. E. Maggi, The Great Canoe: A Kariña Legend, Toronto: Douglas and McIntyre, 1998, s. 4-5.
14. The Dyaks of Borneo, „The Mission Field”, lipiec 1858, cyt. w: W. Kelly, Exposition of Genesis, Jackson: Present Truth Publishers, 2011, s. 80.
15. C. Hardwick, Christ and Other Masters: An Historical Inquiry into Some of the Chief Parallelisms and Contrasts between Christianity and the Religious Systems of the Ancient World, London: Macmillan, 1874, s. 279; T. McClatchie, The Symbols of the Yih-King, „Journal of the North-China Branch of the Royal Asiatic Society”, 1, 1859, s. 403-404.
16. Księga Przemian, w: I Ching, Princeton: Princeton University Press, 1967, s. 262-264; The Yi King, New York: Dover Publications, 1963, s. 95-97; R. J. Smith, Fathoming the Cosmos and Ordering the World: The Yijing (I Ching), Its Evolution, and Its Core Texts, Charlottesville: University of Virginia Press, 2008, s. 15-20.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.