Jakie zwierzęta mieszkają na Antarktydzie?

Antarktyda to najdalej wysunięty w kierunku południowym kontynent. Ta mroźna, skuta lodem kraina jawi się jako niezbyt przyjazne do życia miejsce. Niemniej jednak mieszkają tam przedstawiciele około 240 gatunków zwierząt¹. Funkcjonujące w rejonie bieguna południowego istoty są świetnie przystosowane do panującego tam chłodnego klimatu oraz specyficznego cyklu następowania dnia i nocy polarnej. Jakie stworzenia reprezentują unikalny ekosystem Antarktydy? Co przesądza o możliwości ich przetrwania w wyjątkowo niesprzyjających warunkach środowiskowych? Koniecznie poznaj więcej informacji na ten temat.

Antarktyda – niezwykły dom dla niezwykłych stworzeń

Antarktyda kojarzy się zazwyczaj z lodowymi pustyniami oraz skrajnie niskimi temperaturami, które rzadko przekraczają poziom zera stopni Celsjusza. Ten utrwalony w ludzkiej świadomości obraz zasadniczo nie odbiega od rzeczywistości. Mimo to sam kontynent oraz okalające go wody tętnią życiem. Ocean Południowy zasiedlają różnorodne stworzenia, które w swoim naturalnym środowisku bez problemu mogą znaleźć zarówno pożywienie, jak i schronienie przed niesprzyjającą aurą².

Faunę Antarktydy charakteryzuje całkowity brak rodzimych kręgowców lądowych. Życie zwierząt zasiedlających Antarktydę upływa zazwyczaj w wodach oceanicznych. Jest to zgodne z zamysłem Boga, który chciał, aby wody oceaniczne pełne były jego stworzeń. W Księdze Psalmów czytamy bowiem: Jak liczne są dzieła Twoje, Panie! Ty wszystko mądrze uczyniłeś: ziemia jest pełna Twych stworzeń. Oto morze wielkie, długie i szerokie, a w nim jest bez liku żyjątek i zwierząt wielkich i małych (Ps 104, 24-25). Niektóre zwierzęta, takie jak choćby wieloryby, spędzają w wodzie cały czas, począwszy od dnia przyjścia na świat aż do śmierci. Inne, np. foki albo pingwiny, mogą przebywać na lądzie przez pewną część doby. Zwykle wychodzą one na brzeg w celach rozrodczych albo regeneracyjnych. Ssaki i ptaki przechodzą także na lądzie odpowiednio okres linienia albo pierzenia³.

Fundamentalne znaczenie dla równowagi ekosystemu południowej strefy podbiegunowej ma obecność krylu antarktycznego. Te niewielkie skorupiaki z reguły grupują się w ogromne, liczące wiele kilometrów długości ławice. Stanowią one podstawowy składnik diety wielu morskich zwierząt (np. wielorybów, fok, pingwinów). Zmiany klimatyczne, zachodzące w ostatnich latach, skutkują topnieniem lodowców oraz zakwaszaniem wód oceanicznych. Wywierają one zatem niekorzystny wpływ na liczebność populacji krylu. To zaś prowadzi do zmniejszania się liczebności drapieżników, dla których kryl stanowi ostatnie ogniwo łańcucha pokarmowego⁴.

Jakie zwierzęta zamieszkują Antarktydę – przegląd wybranych gatunków

W wodach opływających Antarktydę obserwuje się głównie morskie ssaki oraz ptaki wodne. To także królestwo różnego rodzaju ryb. Warto przyjrzeć się wybranym gatunkom wskazanych zwierząt.

Antarktyczne ssaki

Grupę antarktycznych ssaków reprezentują przede wszystkim foki. Na wybrzeżach kontynentu spotkać można przedstawicieli sześciu gatunków tych zwierząt, m.in. fokę Weddella, słonia morskiego albo lamparta morskiego. Wśród nich jest też foka Rossa, którą uważa się za najmniejszego reprezentanta rodziny fokowatych na Antarktydzie. Zwierzę to poluje na głowonogi i ryby, zjada także kryle arktyczne. Zwykle osiąga około 2,5 metra długości, a jego waga wynosi średnio 220 kg. Ciało foki Rossa pokrywa krótka, ale bardzo gęsta sierść, zabezpieczająca ssaka przed zimnem. Funkcję izolacyjną z powodzeniem pełni także zlokalizowana pod skórą gruba warstwa tłuszczu. Przedstawiciele tego gatunku potrafią świetnie pływać. Dysponują także umiejętnością sprawnego nurkowania. W razie potrzeby mogą bez większego trudu zejść na głębokość nawet 220 metrów pod poziomem morza⁵.

Antarktyczne wody zasiedlają także różne wieloryby. Żyje tam choćby płetwal błękitny. To największe na całej kuli ziemskiej zwierzę może osiągać nawet do 30 metrów długości przy masie ciała na poziomie około 200 ton⁶. Do ulubionych przysmaków płetwali należy kryl. Jeden osobnik w ciągu całej doby jest w stanie wchłonąć nawet 6 ton tego skorupiaka⁷.

Ptactwo Antarktydy

Wśród ptaków zamieszkujących Antarktydę wyróżnia się zarówno nieloty, jak i gatunki dysponujące umiejętnością latania. Pierwszą z wymienionych grup reprezentują głównie pingwiny. Wśród tych zwierząt na szczególną uwagę zasługują zwłaszcza pingwiny cesarskie. Te mierzące około 135 cm wysokości i ważące mniej więcej 45 kg ptaki wykształciły szereg mechanizmów adaptacyjnych, pozwalających im przetrwać niekorzystne warunki atmosferyczne. Doskonałą ochronę przed mrozem czy wiatrem zapewniają im cztery warstwy zachodzących na siebie piór. Dodatkowo specyficznie zbudowane komory nosowe pozwalają pingwinom na odzyskanie ciepła utraconego w trakcie oddychania. Ptaki te wykazują ponadto tendencję do przemieszczania się w grupach. Bliskość innych osobników sprzyja wzajemnemu ogrzewaniu się⁸.

Do życia w zimnym klimacie doskonale przystosowane są także latające nad Antarktydą ptaki, np. wydrzyki, albatrosy wędrowne albo petrele śnieżne. Przedstawiciele wymienionych gatunków potrafią wykorzystywać do efektywnego lotu prądy powietrzne. Zmagazynowana w tkance tłuszczowej gruba warstwa tłuszczu oraz gęste upierzenie z dodatkową warstwą puchu stanowią skuteczne zabezpieczenie przed przenikliwym zimnem⁹.

Ryby zasiedlające Ocean Południowy

Wody okalające Antarktydę to naturalne środowisko życia kilku gatunków ryb. Wśród nich można wymienić choćby przedstawicieli gatunku Harpagifer antarcticus. Niewielkie stworzenia o długości około 10 cm stanowią główny przysmak niektórych większych ryb oraz ptaków morskich. W antarktycznych wodach pływają także antary polarne. Ryby te wykazują unikalną, niespotykaną raczej w świecie zwierząt zdolność do produkcji białek chroniących organizm przed zamarznięciem¹⁰.

Zwierzęta lądowe zamieszkujące Antarktydę

Na Antarktydzie występują także zwierzęta lądowe, są to jednak wyłącznie bezkręgowce. Mające około 6 mm długości bezskrzydłe muszki antarktyczne (Belgica antarctica) to największe w pełni lądowe istoty zasiedlające rejony bieguna południowego. Antarktydę zamieszkują również mikroskopijne roztocza, nicienie, skoczogonki oraz niesporczaki. Ostatnie z wymienionych organizmów z ekstremalnie trudnymi warunkami klimatycznymi radzą sobie dzięki zdolności do przechodzenia w stan kryptobiozy. Znaczące spowolnienie tempa zachodzenia procesów metabolicznych pozwala im na wieloletnie przetrwanie bez pożywienia i wody¹¹.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Czy komary są pożyteczne?
• Co jedzą myszy polne i domowe?
• Dokąd odlatuje bocian oraz inne ciekawostki o bocianach
• Jak wyginęły dinozaury?
• Czy węgiel świadczy o potopie?

Przypisy

1. Jakie zwierzęta żyją na Antarktydzie? Odkryj fascynujące przystosowania fauny lodowego kontynentu, INTUR.COM.PL, https://intur.com.pl/jakie-zwierzeta-zyja-na-antarktydzie-odkryj-fascynujace-przystosowania-fauny-lodowego-kontynentu/, dostęp: 07.04.2025.
2. Jakie zwierzęta zamieszkują Antarktydę?, Oranges, 06.10.2023, https://oranges.pl/jakie-zwierzeta-zyja-na-antarktydzie, dostęp: 07.04.2025.
3. Zwierzęta Antarktydy – jakie gatunki tam żyją?, National Geographic, 02.09.2021, https://www.national-geographic.pl/przyroda/zwierzeta-antarktydy-jakie-gatunki-tam-zyja/, dostęp: 07.04.2025.
4. Kryl antarktyczny, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryl_antarktyczny, dostęp: 07.04.2025.
5. Zwierzęta Antarktydy…, dz. cyt.
6. Tamże.
7. T. Kromp, Jakie zwierzęta mieszkają na Antarktydzie? Lista jest krótka, Zielona Interia, 16.11.2023, https://zielona.interia.pl/przyroda/zwierzeta/news-jakie-zwierzeta-mieszkaja-na-antarktydzie-lista-jest-krotka,nId,7148308, dostęp: 07.04.2025.
8. Jakie zwierzęta…, dz. cyt.
9. Tamże.
10. T. Kromp, Jakie zwierzęta…, dz. cyt.11. Jakie zwierzęta…, dz. cyt.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.