Świat nadprzyrodzony w religii i nauce

Jak ideę świata nadprzyrodzonego postrzegają różne religie, a także nauka? Czy jesteśmy w stanie zbadać ten świat, o ile faktycznie istnieje?

Powszechnie uważa się, że religia bezpodstawnie zakłada istnienie świata nadprzyrodzonego, a nauka w swoim sceptycyzmie odrzuca go. Takie uproszczenie jest jednak mocno krzywdzące. To prawda, że różne religie świata wyznają wiarę w istnienie niewidzialnej rzeczywistości, którą zamieszkują różne istoty nadprzyrodzone. To, że czynią to pomimo braku empirycznych dowodów, nie ma większego związku z tematem niniejszego artykułu. Interesujące jest jednak to, że również w nauce pojawiają się hipotezy i teorie zahaczające o ideę świata nadprzyrodzonego. Należą do nich zwłaszcza fizyka kwantowa (która co prawda działa w sposób doświadczalny) oraz hipotezy o wieloświecie czy innych wymiarach.

Świat nadprzyrodzony – idea stara… jak świat

Wydaje się jednak, że już w najdawniejszych czasach ludzi zastanawiało, dlaczego istniejemy. Niektórzy mieli nawet otrzymywać wizje i przekazy ze świata nadprzyrodzonego, najczęściej od jakichś duchów. Szamani wręcz sami próbowali nawiązywać kontakt z tymi istotami, wchodząc w odmienne stany świadomości. Oczywiście nie da się empirycznie ustalić, czy podczas stanu narkotycznego dany szaman rzeczywiście rozmawiał z jakąś istotą duchową. Niemniej niezwykłe doświadczenia tych i innych ludzi, w wielu przypadkach dobrze udokumentowane, stanowią podstawę do podejrzenia, że świat nadprzyrodzony naprawdę istnieje.

O wiele trudniejsze jest dokładne opisanie tego świata. I w tym miejscu każda tradycja religijna ujmuje jego rzeczywistość we własnych słowach. Na najbardziej fundamentalnym poziomie naszego zrozumienia świat nadprzyrodzony po prostu istnieje, albo w obrębie naszego świata widzialnego, albo równolegle do niego. Jest on również zamieszkany przez istoty nieporównywalnie potężniejsze od nas, niezależnie, czy są to bogowie, aniołowie czy duchy. Trudno bowiem doświadczalnie odróżnić te istoty jedna od drugiej.

Widać to nawet w hebrajskim Starym Testamencie, gdzie występuje wyraz ’^elōhîm (elohim). Choć jest on zwykle tłumaczony jako Bóg, w rozumieniu jedynego Boga Stwórcy, czyli Jahwe¹, to słowniki podają, że może on oznaczać również władców, sędziów, aniołów czy bogów w liczbie mnogiej². Tak też bywa tłumaczony w niektórych fragmentach Starego Testamentu. Sam ten wyraz wywodzi się natomiast od ’ēl, który oznacza po prostu kogoś potężnego, podobnego bogu, a nawet potężne (i przez to niepojęte) siły w przyrodzie³.

Różnorodność istot nadprzyrodzonych

A zatem biorąc pod uwagę samą tylko warstwę językową, często można dostrzec niejasność co do tego, kim lub czym jest dana istota nadprzyrodzona. Wiadomo o niej tylko to, że jest o wiele potężniejsza od człowieka. W tym sensie każda taka istota wydaje się dla człowieka niczym bóg (hebr. elohim, sanskr. deva itd.). Niemniej różne tradycje religijne i duchowe próbują identyfikować te potężne istoty po swojemu. Są to więc na przykład:

• bóstwa lub duchy przyrody (w animizmie i politeizmie),
• anioły i demony (m.in. w tradycjach metafizycznych i okultyzmie),
• buddowie i bodhisattwowie (w buddyzmie),
• duchy zmarłych ludzi (w spirytyzmie),
• istoty wywyższone⁴ (w mormonizmie),
• wniebowstąpieni mistrzowie⁵ (w teozofii),
• istoty pozaziemskie (w duchowości UFO).

W tradycji monoteistycznej tego rodzaju istoty również istnieją. Oprócz samego Boga Stwórcy Biblia i Koran wspominają o aniołach i demonach, ewentualnie o duchach (i nie chodzi wcale o zmarłych ludzi). Anioły są identyfikowane jednak osobno od Boga za pomocą hebrajskiego wyrazu mal’āḵ, który oznacza posłańca⁶. Stąd teologia chrześcijańska (a także żydowska i islamska) bardzo wyraźnie odróżnia stworzone istoty nadprzyrodzone od tego, który je stworzył, czyli od samego Boga. W teizmie klasycznym tylko Bóg jest istotą odwieczną, wszechpotężną, wszechwiedzącą i wszechobecną. Co innego stworzone anioły, które są istotami niezwykle potężnymi, ale wciąż ograniczonymi.

Świat nadprzyrodzony a nauka

Jak na to wszystko spogląda świat nauki? Oczywiście sceptycznie, nie potwierdzając, ale jednocześnie nie odrzucając możliwości istnienia istot nadprzyrodzonych. Co więcej, od pewnego czasu niektórzy naukowcy i śledczy zaczynają poważnie rozważać możliwość istnienia nieznanych nam inteligencji, które nawiedzają Ziemię. Mowa oczywiście o solidnie udokumentowanych przypadkach UFO lub UAP (po polsku NOL) z ostatnich kilkudziesięciu lat⁷. Wiele faktów powoli wychodzi na jaw i można te zjawiska śmiało określić jako nadprzyrodzone. Jak mówi trzecie prawo Arthura C. Clarke’a, znanego pisarza science-fiction: Każda wystarczająco zaawansowana technologia jest nieodróżnialna od magii.

Czym więc może być UFO, a dokładniej te niewytłumaczalne dotychczas przypadki? Powstało na ten temat wiele hipotez. Do najbardziej popularnych należy hipoteza pozaziemska mówiąca, że istoty pilotujące pojazdy UFO pochodzą z innych planet. W końcu świat nauki nie może doczekać się odkrycia życia pozaziemskiego (choć niekoniecznie w formie kosmitów). Niemniej obok innych hipotez popularność zyskuje dziś hipoteza międzywymiarowa. Według niej istoty te opanowały podróże między różnymi wymiarami Wszechświata i poza nim. Jest to niemal przyznanie się, że UFO to naprawdę zjawisko nadprzyrodzone. Ale to nie wszystko, bo w niektórych środowiskach popularna jest inna, zaskakująca hipoteza: demoniczna.

Świat nadprzyrodzony w Biblii

I tu warto wrócić do Pisma Świętego, które wspomina co nieco o demonach. Biblia głosi, że demony to tak naprawdę upadli aniołowie, którzy nie zachowali zakreślonego dla nich okręgu⁸. W ten sposób ci aniołowie wyszli poza uprawnienia, które nadał im Bóg. A zatem odrzucając zwierzchność Boga i służenie człowiekowi, stali się, według słów apostoła Pawła, nadziemskimi władzami oraz zwierzchnościami⁹. Można to ująć inaczej: według Biblii ci aniołowie postanowili wywyższyć się i stać się bogami dla ludzi. A ich przywódcą był Lucyfer, który wręcz pragnął zrównać się z Najwyższym¹⁰, dlatego dziś nazywany jest szatanem¹¹.

Innymi słowy, według przekazu biblijnego, świat nadprzyrodzony jest pełen istot mających ogromną przewagę nad nami i które jednocześnie chcą nad nami panować niczym bogowie. Mogą w tym celu przyjmować różne postacie, np. duchów czy kosmitów¹². Ale oprócz złych aniołów istnieją również aniołowie Boży, których pragnieniem jest służyć nam i którzy oddają cześć jedynemu Bogu Stwórcy. Co więcej, teologia chrześcijańska uznaje, że dobrych aniołów jest dwukrotnie więcej niż tych złych¹³. I co najbardziej raduje wierzących chrześcijan, ich najwyższym dowódcą, znanym jako Pan Zastępów, jest sam Jezus Chrystus¹⁴.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Zjawiska nadprzyrodzone i paranormalne kontra nauka – część I
• Czwarty wymiar – cz. 1: Kształt Wszechświata
• Czy anioły istnieją naprawdę?
• Skąd się biorą cuda nadprzyrodzone?

Przypisy

1. Wyraz elohim to także forma tzw. pluralis maiestatis, czyli liczby mnogiej zamiast pojedynczej w celu podkreślenia majestatu i chwały Boga.
2. H430 אֱלֹהִים ’elōhîm, w: W. Chrostowski (red.), Hebrajsko-polski i aramejsko-polski słownik Stronga, Oficyna Wydawnicza VOCATIO, Warszawa 2017, s. 59.
3. H410 אֵל ’ēl, w: ibid., s. 57.
4. Po ang. exalted beings.
5. Po ang. ascended masters.
6. H4397 מַלְאָךְ mal’āḵ, w: W. Chrostowski (red.), Hebrajsko-polski…, op. cit., s. 603.
7. Zob.: L. Kean, UFO. Wojskowi, piloci i funkcjonariusze państwowi mówią o faktach, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków, 2020.
8. List Judy 1,6.
9. List do Efezjan 6,12.
10. Księga Izajasza 14,12-14.
11. Dosłownie przeciwnikiem.
12. II List do Koryntian 11,14.
13. Na podstawie fragmentu: A ogon jego [smoka, czyli szatana] zmiata trzecią część gwiazd nieba: i rzucił je na ziemię (Księga Apokalipsy 12,4; Biblia Tysiąclecia).
14. Księga Izajasza 6,1-3.

Wszystkie fragmenty biblijne pochodzą z Biblii Warszawskiej.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.