Fizjoterapeutyczne spojrzenie na miednicę

Bóle kręgosłupa, problemy z utrzymaniem moczu, dyskomfort podczas ruchu – to wszystko może mieć związek z dysfunkcjami miednicy. Dowiedz się, jak fizjoterapia może Ci pomóc.

Miednica, choć często niedoceniana, jest jedną z najważniejszych struktur naszego ciała. Pełni funkcję podporową, chroni narządy wewnętrzne i umożliwia ruch. Jej prawidłowe funkcjonowanie ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. Fizjoterapia, jako dziedzina zajmująca się ruchem i funkcjonowaniem ciała, pozwala na kompleksowe badanie i leczenie dysfunkcji miednicy. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu, omawiając budowę miednicy i jej rolę w naszym organizmie.

Anatomia dna miednicy

Dno miednicy znajduje się w dolnej części tułowia. Osadzone jest w kości miednicznej, która ma formę misy. Jej zadaniem jest m.in. podtrzymywanie trzewi. Część kostna składa się z parzystej kości miednicznej, pojedynczej kości krzyżowej i kości guzicznej. Kość miedniczna jest zbudowana z kości biodrowej, kości łonowej i kości kulszowej. Kości miedniczne są największymi i najszerszymi kośćmi w ciele człowieka.

Krocze, czyli ściana dolna kości miednicznej, znajduje się pomiędzy spojeniem łonowym, kością guziczną a guzami kulszowymi. Tworzą je mięśnie poprzecznie prążkowane oraz ich powięzie.

Dno miednicy składa się z warstw (w spojrzeniu pionowym) oraz stref (w spojrzeniu poziomym).

Najgłębszą warstwą dna miednicy jest jej przepona. Składa się z: parzystego mięśnia dźwigacza odbytu, parzystego mięśnia guzicznego, parzystego mięśnia gruszkowatego, parzystego mięśnia zasłaniacza wewnętrznego oraz górnej i dolnej powięzi przepony miednicy.

Środkowa warstwa dna miednicy jest utworzona przez przeponę moczowo-płciową, na którą składają się: pojedynczy mięsień poprzeczny głęboki krocza, pojedynczy mięsień zwieracz zewnętrzny cewki moczowej oraz górna i dolna część przepony moczowo-płciowej. Znajdują się w niej otwory, przez które przechodzi cewka moczowa i pochwa (u kobiet).

Warstwę powierzchowną tworzą mięśnie powierzchowne krocza: parzysty mięsień powierzchowny krocza, parzysty mięsień opuszkowo-gąbczasty i parzysty mięsień kulszowo-jamisty oraz zwieracz odbytu. U mężczyzn obszar ten znajduje się pomiędzy moszną a odbytem. W jego skład wchodzi również korzeń penisa.

Płaszczyzna pozioma zawiera dwie strefy: trójkąt moczowo-płciowy w części przedniej, w której znajduje się ujście pochwy i cewki moczowej oraz trójkąt odbytniczy z ujściem odbytu.

Mięśnie dna miednicy są mięśniami poprzecznie prążkowanymi, zbudowanymi w większości (70%) z włókien wolnokurczliwych i w mniejszości (30%) z włókien szybkokurczliwych. Włókna wolnokurczliwe budują  przyzwyczajone do długotrwałej pracy mięśnie posturalne, które wolno się kurczą a ich relaksacja nie jest prosta. Włókna szybkokurczliwe sprawdzają się w sytuacjach, gdy potrzebny jest szybki skurcz mięśnia, co zapobiega np. wyciekom moczu podczas nagłego wzrostu parcia na pęcherz¹.

Funkcje dna miednicy

Dno miednicy spełnia wiele ważnych dla organizmu funkcji:

• we współpracy z przeponą oddechową, mięśniem poprzecznym brzucha i mięśniem wielodzielnym spełnia funkcję stabilizującą tułów – w pozycji stojącej stabilizuje obręcz miedniczą, a w trakcie chodu zapewnia stabilizację nogi zakrocznej i hamowanie nogi wykrocznej;
• dobrze wytrenowane mięśnie dna miednicy ułatwiają poród siłami natury;
• mięśnie dna miednicy odpowiadają za kontynencję, czyli trzymanie moczu, gazów i kału – zaburzenia mięśni dna miednicy będą więc skutkowały nietrzymaniem moczu, zaparciami, wzdęciami i nietrzymaniem kału oraz gazów;
• odpowiednia elastyczność i ukrwienie mięśni opuszkowo-gąbczastych oraz kulszowo-jamistych u kobiet odpowiadają za osiąganie satysfakcji seksualnej podczas stosunku, a u mężczyzn te same mięśnie (odpowiednio wyćwiczone) są kluczem do utrzymania długotrwałej i dobrej jakościowo erekcji^1,2.

Zakończenie

Prawidłowe funkcjonowanie dna miednicy wpływa na nasze zdrowie, samopoczucie i jakość życia seksualnego. Dysfunkcje dna miednicy mogą prowadzić do wielu dolegliwości, takich jak bóle kręgosłupa, problemy z nietrzymaniem moczu, dyskomfort podczas ruchu czy zaburzenia seksualne. Na szczęście fizjoterapia oferuje skuteczne metody leczenia i rehabilitacji. Mięśnie dna miednicy warto regularnie ćwiczyć. Ważna jest technika, dlatego najlepiej przed przystąpieniem do aktywności wybrać się do fizjoterapeuty uroginekologicznego, który zbada stan mięśni dna miednicy, zaplanuje indywidualną terapię oraz nauczy poprawnej techniki wykonywania ćwiczeń, ponieważ nie wszystkie zaburzenia dna miednicy związane są z jej obniżonym napięciem.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Wzmocnienie mięśni dna miednicy po porodzie
• Jak radzić sobie z emocjonalnym i fizycznym cierpieniem
• Fizjoterapia na pomoc w dnie moczanowej

Przypisy

1. Z. Vierek, Dno miednicy – anatomia, ZuzannaVierek.pl, 14.07.2019, https://zuzannavierek.pl/2019/07/14/dno-miednicy-anatomia/ [dostęp: 06.10.2024].
2. Z. Vierek, Męska anatomia – dno miednicy, ZuzannaVierek.pl, 21.07.2019, https://zuzannavierek.pl/2019/07/21/meska-anatomia-dno-miednicy/ [dostęp: 06.10.2024].

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.