Wielbłąd jednogarbny, dawniej dromader lub dromedar (Camelus dromedarius) to największy przedstawiciel rodzaju Camelus. Charakteryzuje się jednym garbem na grzbiecie, smukłą sylwetką, długą, zakrzywioną szyją i wąską klatką piersiową. Dorosłe samce osiągają wysokość od 1,8 do 2,4 metra w kłębie. Samice mierzą od 1,7 do 1,9 metra. Waga dorosłych osobników waha się od 300 do 690 kilogramów, w zależności od płci. Garb dromadera pełni funkcję magazynu tłuszczu. Ma wysokość co najmniej 20 cm. Otoczony jest długą sierścią, która zdobi także gardło i barki zwierzęcia. Jego umaszczenie najczęściej utrzymuje się w odcieniach brązu.
Wielbłąd jednogarbny jest doskonale przystosowany do życia w surowym klimacie pustynnym. Żywi się liśćmi i roślinnością pustynną, a unikalne cechy fizjologiczne pozwalają mu przetrwać utratę nawet ponad 30% wody w organizmie. Zwierzęta żyją w stadach liczących około 20 osobników, kierowanych przez dominującego samca. Okres godowy przypada na porę deszczową. Ciąża trwa 15 miesięcy. Samica zawsze wydaje na świat tylko jedno młode. Dromadery są aktywne głównie w ciągu dnia.
Dzikie wielbłądy jednogarbne wyginęły niemal 2 tysiące lat temu. Pierwsze udomowienie tych zwierząt nastąpiło 4 tysięcy lat temu na Półwyspie Arabskim lub nawet 5–9 tysięcy lat temu w Somalii. Potwierdzają to malowidła w Laas Geel. W czasach historycznych dromadery zamieszkiwały tereny pustynne. Dziś udomowione osobniki można spotkać w Afryce, na Półwyspie Arabskim oraz w Australii. Dromadery dostarczają mięsa, mleka oraz służą jako zwierzęta juczne i wierzchowe.
Etymologia
Nazwa „dromader” wywodzi się z języka starofrancuskiego dromedaire lub łacińskiego dromedarius. Oba terminy mają swoje korzenie w greckim słowie dromas (δρομάς), które oznacza „biegający” lub „biegacz”. W języku greckim używano określenia δρομάς κάμηλος (dromas kamelos). Dosłownie tłumaczy się je jako „biegający wielbłąd”. Pierwsze zanotowane użycie tej nazwy w języku angielskim pochodzi z XIV wieku.
Dromader najprawdopodobniej wywodzi się z terenów Arabii lub Somalii, dlatego bywa nazywany wielbłądem arabskim lub wschodnioafrykańskim. Sam termin „wielbłąd” w języku angielskim (camel) odnosi się zarówno do dromadera, jak i blisko spokrewnionego z nim wielbłąda dwugarbnego. Wyraz ten trafił do języka angielskiego za pośrednictwem staronormańskiego, z łacińskiego camēlus, które z kolei pochodzi z greckiego κάμηλος (kámēlos). Ostatecznie źródłem tej nazwy jest język semicki, w którym hebrajskie גמל (gamál) i arabskie جمل (jamal) oznaczają wielbłąda.
Wielbłąd jednogarbny – taksonomia
Dromader należy do rodzaju Camelus, który obejmuje również wielbłąda dwugarbnego (C. bactrianus) i dzikiego wielbłąda dwugarbnego (C. ferus). Wszystkie trzy gatunki wchodzą w skład rodziny wielbłądowatych (Camelidae). Pierwsze opisy tych zwierząt sporządził starożytny grecki filozof Arystoteles w IV wieku p.n.e. W swoim dziele Historia zwierząt rozróżnił on wielbłąda jednogarbnego i dwugarbnego. Współczesną nazwę binominalną, Camelus dromedarius, dromader otrzymał w 1758 roku od szwedzkiego zoologa Karola Linneusza w jego dziele Systema Naturae.
Brytyjski weterynarz Arnold Leese w 1927 roku zaproponował klasyfikację dromaderów w oparciu o ich środowisko życia. Wyróżnił trzy podstawowe typy. Pierwszy z nich to wielbłądy górskie – niewielkie, silne i przystosowane do pracy jako zwierzęta juczne. Drugi to wielbłądy nizinne, które dzielą się na dwa podtypy. Pustynny, zdolny do szybkiego transportu lekkich ładunków oraz rzeczny, powolny, ale przystosowany do noszenia ciężkich ładunków. Trzeci typ stanowią formy pośrednie między dwoma wspomnianymi typami.
Dromadery i wielbłądy dwugarbne często krzyżują się, dając płodne potomstwo. Na obszarach, gdzie ich zasięgi nakładają się na siebie – takich jak północny Pendżab, Persja czy Afganistan – różnice fenotypowe między gatunkami stopniowo zanikają wskutek intensywnego krzyżowania. Fakt płodności mieszańców skłonił część naukowców do zasugerowania, że oba gatunki powinny być traktowane jako jedna grupa z dwoma odmianami. Jednak analiza genu cytochromu b mitochondrialnego z 1994 roku wykazała 10,3% różnicy w sekwencjach DNA. Potwierdza to ich odrębność gatunkową.
Opis
Dromader to najwyższy z trzech gatunków wielbłądów. Dorosłe samce osiągają wysokość od 1,8 do 2,4 metra w kłębie. Samice mierzą od 1,7 do 1,9 metra. Masa ciała samców waha się między 400 a 690 kilogramów. Samice ważą od 300 do 540 kilogramów. Charakterystyczne cechy dromadera to długa, zakrzywiona szyja, wąska klatka piersiowa i pojedynczy garb. Zwierzę posiada grube, dwuwarstwowe rzęsy oraz gęste brwi, które chronią oczy przed piaskiem i słońcem. Duże, wypukłe oczy osłonięte są łukami nadoczodołowymi. Małe, zaokrąglone uszy dopełniają całości.
Samce mają miękkie podniebienie (dulaa w języku arabskim), które osiąga długość do 18 cm. Podczas okresu godowego przybiera ono kształt błoniastego pęcherza wielkości piłki nożnej, który zwisa po bocznej stronie pyska. Ten nietypowy organ, często mylony z językiem, służy do przyciągania samic.
Sierść wielbłąda jednogarbnego najczęściej jest brązowa. Może jednak także występować w odcieniach od czarnego po niemal biały. Pojedyncze osobniki o łaciatym umaszczeniu zaobserwowano w regionach Kordofanu i Darfuru w Sudanie. Może to być wynikiem mutacji genu KIT. Sierść jest dłuższa na gardle, ramionach i garbie, który osiąga wysokość co najmniej 20 cm. Nogi są długie i silne, zakończone dwoma palcami. Spoczywają one na płaskich, skórzastych poduszkach przystosowanych do poruszania się po miękkim piasku pustyni.
W porównaniu z wielbłądem dwugarbnym dromader ma smuklejszą budowę ciała, dłuższe kończyny, krótszą sierść oraz twardsze podniebienie. Różni się także od wielbłądowatych z rodzaju Lama. Posiada garb, dłuższy ogon, mniejsze uszy, bardziej kwadratowe stopy oraz większą wysokość w kłębie. Dromader ma cztery sutki, podczas gdy lamy mają tylko dwa.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Krokodyl syjamski
- Karakal stepowy – karakal
- Kaniony – pamiątki po biblijnym potopie
- Moralne konsekwencje darwinizmu
- Istnienie roślin przed powstaniem światła słonecznego – czy biblijny opis stworzenia jest nieścisły?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Dromedary [dostęp: 16.02.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Florian Prischl. Licencja: CC BY-SA 3.0.
