Pekari białobrody (Tayassu pecari, Tayassu albirostris) to towarzyski ssak kopytny, który występuje od Meksyku po Argentynę. Choć z wyglądu przypomina świnie, jego ciało porasta ciemna sierść, z jaśniejszymi partiami m.in. na gardle. To jedyny przedstawiciel rodzaju Tayassu. Naukowcy wyróżnili kilka podgatunków. Zasięg występowania tego zwierzęcia uległ silnej fragmentacji. Liczebność populacji gwałtownie spada, zwłaszcza w Ameryce Środkowej i Meksyku.
Pekari białobrody zamieszkuje różnorodne siedliska. Tworzy duże, zwarte grupy liczące nawet 300 osobników. Odgrywa istotną rolę w ekosystemie – m.in. wpływa na strukturę roślinności i stanowi pokarm dla dużych drapieżników. Główne zagrożenia to wylesianie i intensywne polowania. Mimo że łowiectwo bywa niebezpieczne – zwierzęta potrafią być agresywne – jest powszechne, zwłaszcza na obszarach wiejskich, gdzie cenione są ich skóry i mięso. Trwają jednak liczne inicjatywy na rzecz ochrony gatunku w środowisku naturalnym.
Taksonomia i podgatunki
Pekari białobrody został po raz pierwszy opisany przez Johanna Heinricha Friedricha Linka w 1795 roku pod nazwą Sus pecari. Później, w 1814 roku, rosyjski zoolog Gotthelf Fischer von Waldheim przeniósł go do odrębnego, monotypowego rodzaju Tayassu.
Wyróżnia się pięć uznanych podgatunków pekari białobrodego:
- Tayassu pecari pecari (Link, 1795)
- Tayassu pecari aequatoris (Lönnberg, 1921)
- Tayassu pecari albirostris (Illiger, 1815)
- Tayassu pecari ringens (Merriam, 1901)
- Tayassu pecari spiradens (Goldman, 1912)
Każdy z nich występuje w innym obszarze geograficznym Ameryki Łacińskiej. Granice zasięgów często się przenikają.
Opis pekari białobrodego
Pekari białobrody to kopytny ssak o sylwetce przypominającej świnię. Pokryty jest ciemną sierścią, która na spodzie ciała – zwłaszcza w okolicach gardła i miednicy – przybiera kremowy odcień. Dorosłe osobniki osiągają długość od 90 do 135 cm. Wysokość w kłębie sięga około 90 cm. Masa ciała zazwyczaj mieści się w przedziale 27–40 kg. Zdarzają się większe zwierzęta. Samce i samice wyglądają bardzo podobnie. U samców występują dłuższe kły. Zwierzęta wyposażone są w gruczoł zapachowy, zlokalizowany na grzbiecie, w tylnej części ciała.
Zasięg występowania i siedlisko
Pekari białobrody występuje naturalnie na rozległym obszarze Ameryki Łacińskiej. Spotkać go można od Meksyku po północną Argentynę. Zasiedla m.in. Brazylię, Kolumbię, Peru, Gwatemalę, Wenezuelę i Boliwię. Gatunek wyginął regionalnie w Salwadorze. Najlepiej czuje się w gęstych, wilgotnych lasach tropikalnych. Bywa też obecny w lasach suchych, na trawiastych równinach, wśród namorzynów, w suchych strefach kserofitycznych oraz w brazylijskim biomie Cerrado. Występuje od poziomu morza do wysokości 1900 m n.p.m. Jego zasięg nakłada się z rewirem pekari obrożnego.
Sytuacja gatunku w Ameryce Środkowej jest dramatyczna. Z danych z 2018 roku wynika, że zwierzęta zniknęły z 87% historycznego zasięgu w Mezoameryce, czyli obszarze od południowego Meksyku po Panamę. W pozostałych siedmiu krajach regionu uznano populacje za będące w stanie krytycznym. Podobne dane przedstawia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody. Spadek liczebności wynosi aż 89% w Kostaryce oraz 84% w Meksyku i Gwatemali.
Pekari białobrody – ekologia i zachowanie
Pekari białobrode poruszają się zwykle w dużych stadach. Tworzą szerokie, zwarte grupy – w przeciwieństwie do pekari obrożnych (D. tajacu), które przemieszczają się w pojedynczym szyku. Wielkość stad bywa zróżnicowana – od rzadko spotykanych grup pięcioosobowych po nawet 300 zwierząt. Tak duże grupy są jednak dziś coraz rzadsze z powodu spadku populacji. Przykładowo, w silnie pofragmentowanym Atlantyckim Lesie Deszczowym przeciętna liczba osobników w stadzie wynosiła 42. Młode stanowiły zwykle nie więcej niż 20% składu stada.
Zasięgi pekari białobrodego i pekari obrożnego nakładają się na siebie. Oznacza to, że oba gatunki współwystępują w wielu siedliskach neotropikalnych. Badanie z 1982 roku wykazało, że siła zgryzu T. pecari jest co najmniej 1,3 razy większa niż u D. tajacu. Może to tłumaczyć, jak te dwa gatunki unikają bezpośredniej konkurencji. W tych samych rejonach żerują na różnych nasionach i orzechach, których twardość odpowiada ich anatomicznym możliwościom.
Stada pekari są głośne i łatwe do usłyszenia z daleka. Zwierzęta wydają donośne piski, warczenie, pohukiwanie, szczekanie i charakterystyczne trzaskanie zębami. Odgłosy te pełnią funkcję społeczną. Ułatwiają utrzymanie spójności grupy w terenie i mogą odstraszać potencjalnych drapieżników.
Dieta
Pekari białobrode żerują najczęściej w pobliżu zbiorników wodnych, w tym w strefach przybrzeżnych. Ich dieta opiera się głównie na owocach. Jest uzupełniana o inne składniki roślinne, takie jak orzechy i liście, a także grzyby, bezkręgowce – w tym ślimaki – a sporadycznie nawet ryby. W trakcie badań stwierdzono, że na terenie swojego zasięgu spożywają ponad 140 gatunków roślin należących do przeszło 30 rodzin. Choć rzadziej, zdarza im się także zjadać dżdżownice, jaja, drobne kręgowce, a nawet padlinę.
Drapieżnictwo
Pekari białobrode stanowią istotne źródło pożywienia dla dużych kotowatych, zwłaszcza jaguarów. Jednak dzięki zachowaniom stadnym potrafią się skutecznie bronić. Gdy poruszają się w dużych grupach, ich hałaśliwe odgłosy – trzaski zębami, piski i warczenie – potrafią odstraszyć wszystkie drapieżniki. Zanotowano przypadki, w których stado pekari zdołało przegonić jaguara, wykorzystując siłę liczebności i synchronizowane odgłosy.
Rozmnażanie i cykl życiowy
Rozród pekari białobrodego odbywa się przez cały rok. Cykl rujowy trwa zazwyczaj od 18 do 21 dni. Po ciąży trwającej około 158 dni samica rodzi zazwyczaj dwoje młodych. Już po kilku godzinach od narodzin są one w stanie podążać za stadem. Znacząco zwiększa to ich szanse na przeżycie w dzikim środowisku.
Pekari białobrody – status
Pekari białobrody figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek narażony na wyginięcie. Mimo objęcia go ochroną liczebność populacji nadal spada. Zwierzę to znajduje się również w Załączniku II konwencji CITES. Oznacza to, że jego handel podlega kontrolom międzynarodowym. Zapis ten obowiązuje od 1987 roku.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Paź żeglarz – witeź żeglarz – żeglarek
- Pawica atlas
- Ile żyją ślimaki oraz inne ciekawostki o ślimakach
- Rodzaje dinozaurów – poznaj podział, gatunki i ciekawostki
- Czy złoża ropy powstały w rezultacie potopu?
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/White-lipped_peccary [dostęp: 03.08.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Mike Peel. Licencja: CC BY-SA 4.0.
