Karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus) to mały nietoperz z podrodziny mroczków o szerokim zasięgu występowania. Zamieszkuje większość Europy, Afryki Północnej, Azji Południowej, a możliwe, że także Koreę. Występuje bardzo często na Wyspach Brytyjskich. W Europie jego najdalej wysunięte na północ siedliska znajdują się w południowej Finlandii na około 60°N.
W 1999 roku uznano, że karlik malutki to tak naprawdę dwa gatunki. Różnią się one częstotliwościami echolokacji: karlik zwyczajny korzysta z sygnałów 45 kHz, a karlik drobny (Pipistrellus pygmaeus) z sygnałów 55 kHz. Od kiedy je rozdzielono, odkryto również inne różnice: w wyglądzie, środowisku życia i preferencjach pokarmowych.
Taksonomia i etymologia
Karlik malutki został opisany przez niemieckiego przyrodnika Johanna von Schrebera w 1774 roku. Umieścił go wówczas w rodzaju Vespertilio, nadając nazwę Vespertilio pipistrellus. W 1839 roku Keyserling i Blasius przemianowali go na Vesperugo pipistrellus. W 1897 roku Miller przypisał gatunek do rodzaju Pipistrellus, gdzie pozostaje do dziś.
Karlik drobny długo uważany był za tożsamy z karlikiem malutkim. W 1999 roku uznano go jednak za odrębny gatunek ze względu na różnice w echolokacji i 11% różnicę genetyczną. Mimo to oba gatunki mogą się krzyżować, co potwierdziły badania genetyczne przeprowadzone w Polsce.
Opis gatunku
Karlik malutki jest bardzo mały. Jego przedramię mierzy od 27,7 do 32,2 mm. Długość ciała to 3,5–5,2 cm, a długość ogona 2,3–3,6 cm.
Waży od 3,5 do 8,5 g, a rozpiętość skrzydeł wynosi 18–25 cm.
Futro ma brązowe o zmiennym odcieniu.
Karlik występuje w lasach i na terenach rolniczych, ale często spotyka się go także w miastach. Samice gnieżdżą się tam na strychach i w budynkach, szczególnie podczas wychowywania młodych.
Rozmnażanie
Samce tworzą terytoria godowe o średnicy około 200 m. Utrzymują je od połowy lipca do końca października, z nasileniem we wrześniu. Terytoria te znajdują się często w pobliżu ich zimowych schronień. Samce patrolują te obszary i „śpiewają”, aby przyciągnąć samice. Kopulacja odbywa się jesienią, ale do zapłodnienia dochodzi dopiero po zimowaniu (samica przechowuje nasienie).
Ciężarne karliki malutkie formują kolonie macierzyńskie, liczące od kilkudziesięciu do kilkuset samic. Rodzą zazwyczaj jedno młode w czerwcu. Matki karmią młode do sierpnia. Małe karliki dojrzewają płciowo, gdy mają rok.
Żerowanie i dieta
Karlik malutki żeruje na obrzeżach lasów i przy pojedynczych drzewach. Jest owadożerny – żywi się muchówkami, chruścikami, jętkami i sieciarkami. Szczególnie chętnie zjada komary, meszki i muszki.
Echolokacja
Karlik malutki podczas echolokacji wydaje dźwięki w częstotliwości od 45 do 76 kHz, z maksymalną energią przy 47 kHz. Przeciętna długość sygnału to 5,6 ms.
Zasięg i siedlisko
Karlik malutki występuje w strefie palearktycznej. Zamieszkuje Wyspy Brytyjskie, południową Skandynawię, dużą część Europy kontynentalnej oraz północno-zachodnią Afrykę. W Azji można go spotkać w Indiach, Chinach i Mjanmie.
Ochrona
Karlik malutki to jeden z najczęściej spotykanych nietoperzy w Europie kontynentalnej i Wielkiej Brytanii. Status ten nadano jednak przed rozdzieleniem gatunków w 1999 roku. IUCN klasyfikuje karlika malutkiego jako gatunek najmniejszej troski. Ma duży zasięg geograficzny i przypuszczalnie bardzo liczebną populację.
W 2008 roku IUCN potwierdziła brak oznak szybkiego spadku liczebności wśród przedstawicieli karlika malutkiego.
W Wielkiej Brytanii jest jednak gatunkiem zagrożonym, dlatego opracowano plan ochrony mający na celu odbudowę jego populacji. Jego liczebność spada tam głównie z powodu intensyfikacji rolnictwa, co prowadzi do utraty siedlisk karlika malutkiego.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Sarniak świerkowy
- Mleczaj jodłowy
- Nauka kontra religia – kto ma rację?
- Cyrkon, hel i pole magnetyczne – co mają wspólnego z wiekiem naszej planety
- Syrinx, czyli jak śpiewają ptaki
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_pipistrelle [dostęp: 13.11.2024].
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Drahkrub. Licencja: CC BY-SA 4.0.


