Liczby w Biblii, ich tajemnice i znaczenie

W starożytnych religiach i systemach filozoficznych liczby odgrywały ogromną rolę. Podobnie jest w Biblii, której księgi pełne są liczb i ich symbolicznych znaczeń, jak choćby w opisie stworzenia świata.

Znaczenie liczb w Mezopotamii i w Grecji

Prekursorami symboliki liczb i „świętej matematyki” byli Sumerowie, a po nich Babilończycy i Asyryjczycy¹. Byli oni biegli w matematyce, numerologii oraz astrologii i traktowani byli jako mistrzowie tej wiedzy. Liczby miały zastosowanie w życiu codziennym, stosunkach handlowych, a także w magii i w mistyce liczb szczęśliwych i feralnych. Najważniejsze bóstwa panteonu skojarzono z liczbami. Słynne były zwłaszcza „liczby babilońskie”, na których opierały się wróżby².

W Grecji dużą rolę odgrywały liczby zwłaszcza w systemie pitagorejskim. Pitagorejczycy uznawali liczby za tworzywo świata, a wszelkie właściwości świata objaśniali jako stosunki między nimi³. Czcili liczbę 10 (deka) jako świętą „arcyczwórkę” (tetraktys)⁴. Rozwinęli technikę zwaną izopsefią, która polegała na odczytywaniu liter i słów jako cyfr i liczb i ich kojarzeniu ze sobą.

W Grecji długo nie stosowano odrębnych znaków graficznych dla cyfr i liczb, lecz były one wyrażane za pomocą liter alfabetu (z dodanym apostrofem), tak że każde słowo można było nie tylko przeczytać, ale i policzyć. Numerologiczną koncepcję świata przedstawił Platon w dialogu Timajos⁵.

Znaczenie liczb od 1 do 10 w Biblii

W starożytnych językach hebrajskim i greckim nie było stosowanych dziś cyfr arabskich. Do zapisu liczb służyły litery alfabetu, którymi zapisywano dosłowne ilości oraz treści symboliczne⁶.

Jeden oznacza w Biblii jednego, jedynego Boga YHWH, początek, pierwszeństwo, fundament. Jeden to nie tylko policzenie, to także oświadczenie i ustanowienie czegoś ważnego. Hebrajskie echad (אֶחָד) – „jeden” – oznacza złożoną jedność⁷.

Dwa oznacza w Biblii świadectwo, potwierdzenie prawdy, wspólnotę, dwoistość, współdziałanie, a także podział jedności, dualizm i kontrast. W Objawieniu Jana napisano proroczo o dwóch świadkach, którzy są świadectwem prawdy Bożej i planu zbawienia – Starym i Nowym Testamencie⁸.

Trzy oznacza w Biblii strukturę, troistość, trójosobowość Boga, pełnię w znaczeniu transcendentnym. Liczba trzy często zapowiada przełom lub wejście w nowy etap. Często występuje w Ewangeliach jako rozpoczynająca kwestię: „Trzeciego dnia…”, zapowiadając głębię znaczenia dalszej treści⁹.

Cztery oznacza świat stworzony, jego cztery strony i cztery wiatry. Pojawia się często w pismach apokaliptycznych – Księdze Daniela i Objawieniu Jana¹⁰. Kto opanuje cztery strony świata, jest panem wszystkiego. Z czterech liter składa się imię Pana Świata – YHWH¹¹. Cztery Ewangelie kanoniczne są skierowane do całego świata.

Pięć oznacza w Biblii łaskę Bożą, miłosierdzie Boże. Pierwszych pięć ksiąg Biblii stanowi fundament Prawa Bożego. Jezus użył pięciu bochenków chleba i dwie ryby, którymi nakarmił tłum pięciu tysięcy mężczyzn, nie licząc kobiet i dzieci. W chrześcijaństwie mówi się o pięciu głównych ranach Jezusa¹².

Sześć oznacza w Biblii człowieka bez Boga i Jego odpoczynku, niedoskonałość i ograniczoność, niepełnię. Pojawia się w kontekście odstępstwa i buntu ludzi przeciwko Bogu. Liczba 666 występująca w Obj 13,18 jest „liczbą zwierzęcia” i „liczbą człowieka” i oznacza przypisywanie sobie tytułów i atrybutów Boga. Trzy szóstki symbolizują potrojony brak, kumulację niepełni¹³.

Siedem oznacza w Biblii pełnię, doskonałość, kompletność, Boży porządek. Bóg zakończył stwarzanie świata szóstego dnia, a siódmego dnia odpoczął od swojego dzieła, pobłogosławił i uświęcił dzień siódmy. Liczba siedem i jej wielokrotność porządkuje historię świata, historię Izraela i Kościoła chrześcijańskiego. Trzy siódemki (777) oznaczają kumulację doskonałości, kompletności i pełni¹⁴.

Osiem oznacza w Biblii odrodzenie, zmartwychwstanie, nowe stworzenie, przekroczenie cyklu siódemkowego i nową rzeczywistość. Osiem jest liczbą Jezusa, który zmartwychwstał ósmego dnia po wjeździe do Jerozolimy. Kiedy dodamy do siebie wartości liter imienia „Jezus” w języku greckim, to mamy 888¹⁵.

Dziewięć oznacza w Biblii potrójną triadę, pełnię Bożej doskonałości, dziewięć owoców Ducha Świętego. Jezus umarł na krzyżu o godzinie dziewiątej (czyli naszej piętnastej), zaś przelanie Jego krwi jest ostateczne¹⁶.

Dziesięć oznacza w Biblii doskonałość, całość, prawo, porządek moralny. W Księdze Rodzaju historia ludu Bożego powiązana jest 10-krotnie ze słowem toledoth – „dzieje”. Dziesięć toledoth to dziesięć faz rozwoju ludzkości, aż do uformowania się Narodu Wybranego¹⁷.

Symbolika innych ważnych liczb w Biblii

Dalsze liczby, utworzone w wyniku działań matematycznych, symbolizują interakcje sił reprezentowanych przez cyfry. W Biblii należą do nich w szczególności liczby 12, 13, 40, 50, 70, 120 i 1000.

Liczba dwanaście symbolizuje wysycenie materii Duchem Bożym (3×4=12; 4+8=12), pełnię ludu Bożego i jest liczbą Kościoła Bożego¹⁸.

Liczba trzynaście, która uchodzi za pechową, symbolizuje bunt, nieprawość, odejście od porządku Bożego. Gematryczna wartość imion szatana w językach biblijnych dzieli się zawsze przez trzynastkę, a określenie „zwany diabłem i szatanem” ma w języku greckim gematrię 2197 (13x13x13)¹⁹.

Liczba czterdzieści symbolizuje czas próby, ciężkich doświadczeń, oczyszczenia i pokuty. Jest to okres, w którym wiara człowieka wystawiana jest na próbę, to czas potrzebny do narodzenia się czegoś nowego²⁰.

Liczba pięćdziesiąt symbolizuje wolność, wyzwolenie, odnowę, nową rzeczywistość, radość, działanie Ducha Świętego, początek misji chrystianizacyjnej Kościoła chrześcijańskiego²¹.

Liczba siedemdziesiąt symbolizuje pełnię, porządek, uniwersalny charakter głoszonego Królestwa Bożego²².

Liczba sto dwadzieścia symbolizuje wyznaczony przez Boga czas, limit, okres łaski i cierpliwości Boga²³.

Duże znaczenie w Biblii ma także liczba tysiąc, która symbolizuje ogrom, niezmierzoną ilość, nieskończoność, czas Boży²⁴.

Siódemkowa struktura opisu stworzenia w Rdz 1,1–2,3

Bez wątpienia Biblia jest wyjątkowym zbiorem ksiąg. Tę wyjątkowość ukazuje także siódemkowa struktura opisu stworzenia świata w Rdz 1,1–2,3, która składa się z 469 słów hebrajskich (7×67) i 1813 liter hebrajskich (7x7x37).

Analiza biblijnej opowieści o stworzeniu świata ukazuje niezwykłą symetrię zbudowaną wokół liczby 7 i jej wielokrotności. Liczba 7, którą stosowano w starożytności dla wyrażenia doskonałości i pełni, porządkuje całą strukturę opowiadania o stworzeniu świata²⁵. Przekłady Biblii nie zachowują subtelności języka hebrajskiego, więc widać to tylko w języku oryginału.

Pierwszy werset Biblii hebrajskiej zawiera ponad 30 kombinacji liczby 7. Składa się z 7 słów i 28 liter hebrajskich (4×7). Wartość liczbowa trzech rzeczowników użytych w Rdz 1,1 – „Bóg” (86), „niebiosa” (395), „ziemia” (296) – po zsumowaniu wynosi 777. Wartość pierwszej i ostatniej litery każdego słowa w Rdz 1,1 daje łącznie 1393 (7×199). Wartość pierwszych i ostatnich liter pierwszego i ostatniego słowa daje 497 (7×71). A wartość liczbowa jedynego czasownika w Rdz 1,1 – „stworzył” (bara) – to 203 (7×29) itd.

Siódme słowo w Rdz 1,1 to słowo „ziemia” (haʾarec), które składa się z rodzajnika określonego he oraz rzeczownika rodzaju żeńskiego erec – „ziemia”, „kraj”. Rzeczownik ten użyto w Rdz 1,1–2,3 21 razy (7×3), a jego wartość liczbowa bez rodzajnika wynosi 291. Mnożąc 21 przez 291, otrzymujemy liczbę 6111, która podzielona przez 7 daje liczbę 873. Liczba 873 jest grecką gematrią słów Jezusa – Ego Eimi („Ja Jestem”)²⁶.

Trzy rzeczowniki, które znajdują się w pierwszym wersecie Biblii, powtarzają się w Rdz 1,1–2,3 następująco: „Bóg” (Elohim) – 35 razy (7×5), „niebo” (szamajim lub raquia) – 21 razy (7×3) i „ziemia” (erec) 21 razy (7×3). W sprawozdaniu z dnia czwartego (Rdz 1,14-18) siedem razy mowa jest o „świetle” (or), tyle samo razy występuje wyrażenie „to było dobre”, które za siódmym razem zostaje wzmocnione określeniem „bardzo dobre” (Rdz 1,31). Siódma, ostatnia część opowiadania (Rdz 2,2-3), która odnosi się do dnia siódmego, ma w Biblii hebrajskiej trzy zdania, z których każde składa się z 7 słów, a w środku zawiera wyrażenie „dzień siódmy” (jom haszewii)²⁷.

Dlaczego struktura historii stworzenia w Rdz 1,1–2,3 opiera się na liczbie 7? Ponieważ liczba 7 miała wielkie znaczenie wśród Hebrajczyków i innych ludów biblijnych z powodu swojego związku z tygodniem stworzenia – stworzeniem świata w sześciu dniach i odpoczynkiem Bożym dnia siódmego²⁸.

Podsumowanie

W Biblii liczby odgrywają ogromną rolę, ponieważ Bóg używa liczb i ich symboliki, by nadać porządek oraz wnieść kształt i symetrię w chaos. Liczby były używane w Biblii w rozmaitym zastosowaniu: do wyrażania ilości i faktów historycznych oraz w znaczeniu symbolicznym i w proroctwach. Biblijny opis stworzenia świata w Rdz 1,1–2,3 stanowi niezwykły przykład harmonii zbudowanej wokół liczby 7 i jej wielokrotności.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Dzieciństwo Jezusa według Ewangelii apokryficznych
• Kontrowersje wokół interpretacji Ewangelii Marka 3,21
• Plejady: niebiański zegar potopu

Przypisy

1. A. Sołtysiak, Anta–kita, izopsefia, gematria, ELS. święta matematyka w tradycji antycznej i judeochrześcijańskiej w The Peculiarity of Men, Warszawa 2004, s. 53–56.
2. L. Lipin, A. Biełow, Gliniane księgi, Warszawa 1954, s. 330–340.
3. J. Gajda, Pitagorejczycy, Warszawa 1996, s. 77–86.
4. A. Krokiewicz, Zarys filozofii greckiej. Od Talesa do Platona, Warszawa 1971, s. 99–100. 
5. A. Sołtysiak, Anta–kita…, op. cit., s. 56–57.
6. M-A. Ouakin, Tajemnice kabały, Warszawa 2006, s. 331–367.
7. Słowo echad występuje w Rdz 2,24, gdzie napisane jest, że mężczyzna i kobieta w związku małżeńskim są jednym ciałem. J. Baldock, Symbolika chrześcijańska, Poznań 1994, s. 150–152.
8. Ap 11,1-14.
9. Mt 27,64; Łk 9,22; 24,21; 1 Kor 15,4.
10. Dn 3,25; 7,3.6; 8,8; Ap 4,6-8; 6,1-8; 7,1.
11. M-A. Ouakin, Tajemnice kabały, op. cit., s. 371–380. 
12. Słuszniej jest mówić o siedmiu ranach Chrystusa: na rękach, stopach, boku, śladach po biczowaniu i koronowaniu cierniem.
13. A. Godek, Apokalipsa, Warszawa 1990, s. 166–174. 
14. Gematria hebrajskich imion Jezusa (w formie skróconej i pełnej) stanowi liczbę 777: 386 (Jeszua) + 391 (Jehoszua). 
15. Liczne tytuły Jezusa w j. greckim Nowego Testamentu są matematyczną wielokrotnością liczby 8, np. Kyrios Jezous Christos („Pan Jezus Chrystus”) – 3168 (8×396).
16. Mk 15,34.
17. Bóg zesłał 10 plag na Egipcjan, Izrael otrzymał 10 przykazań na kamiennych tablicach, a w Nowym Testamencie przykładowo jest 10 panien z lampami i 10 plag, które spadną na świat (Ap 16,1-21).
18. Ap 7,4; 14,1-3.
19. Ap 12,9. J. Dunkel, Apokalipsa. Ostatnie wydarzenia na Ziemi w proroctwach biblijnych, Orion plus 2001, s. 240.
20. Podczas potopu deszcz padał przez 40 dni, Mojżesz przebywał na górze Synaj przez 40 dni, wędrówka Izraelitów przez pustynię trwała 40 lat. Jest to liczba dni postu i kuszenia Jezusa. Zmartwychwstały Jezus ukazywał się swoim uczniom przez 40 dni.
21. Jest powiązana z Rokiem Jubileuszowym, który następował po 49 latach, oraz z Pięćdziesiątnicą, która następowała 50 dni po święcie Paschy, a w Nowym Testamencie jest to dzień zstąpienia Ducha Świętego na uczniów Jezusa.
22. Lb 11,16-17; 2 Krn 36,21; Jr 25,11. Jest to liczba narodów wymienionych w Księdze Rodzaju 10.
23. Mojżesz żył 120 lat, a jego życie podzielone było na trzy czterdziestoletnie etapy. W sumie 120 lat panowali w Izraelu królowie Saul, Dawid i Salomon.
24. 2P 3,8; Ap 20,6.
25. Interesującą analizę użycia liczby 7 w biblijnym opisie stworzenia zawarł S. Bacchiocchi w książce pt. Odpoczynek człowieka (w rozdziale II, pt. Sobota – dobra nowina doskonałego stworzenia). Liczba 7 jest nie tylko powracającym motywem w opowiadaniu o stworzeniu świata, ale też porządkuje ona całą jego strukturę. Celem tej struktury siódemkowej jest zakończenie w siódmym dniu dokonań sześciu dni poprzednich i doprowadzenie ich do doskonałości.
26. J 8,53.
27. S. Bacchiocchi, Odpoczynek człowieka, Warszawa 1985, s. 89. Biblijny „Big Bang” – Rdz 1,3 – Wajjomer Elohim – „I rzekł Bóg” – 343 (7x7x7)!
28. Tamże, 91.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.