Alkohol szkodzi nawet w małych ilościach

Alkohol jest przyczyną większości przestępstw, gwałtów, zdrad, zbrodni, wypadków i innych tragedii. Mędrzec Salomon radził: „Nie bywaj wśród upijających się winem” (Prz 23,20 BW). Czego Biblia naucza o alkoholu? Czy wino, jakie uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej, a także wino, które pił z uczniami podczas Ostatniej Wieczerzy, było alkoholowe czy bezalkoholowe?

Kolejny mit obalony

Panuje fałszywe przekonanie, że niskoprocentowe produkty alkoholowe, takie jak wino czy piwo, są nieszkodliwe. Ten mit właśnie upadł. Każda, nawet niewielka ilość alkoholu, wpływa niekorzystnie na pracę mózgu i zwiększa ryzyko demencji. Do takiego wniosku prowadzą szeroko zakrojone badania opublikowane w 2025 roku, które przeprowadził zespół uczonych uniwersytetów w Oxfordzie, Yale i Cambridge¹.

Alkohol niszczy komórki mózgowe, osłabia wolę człowieka, zamyka go na wpływ Ducha Świętego, a otwiera na wpływ sił zła. Komunikacja z Bogiem odbywa się za pośrednictwem mózgu. Odurzony przez używki umysł nie odczuwa bliskości Stwórcy i nie docenia Jego prawd, dlatego apostoł Piotr napisał do wierzących: „Bądźcie więc roztropni i trzeźwi, abyście mogli się modlić” (1P 4,7 BW).

Wino jako lekarstwo

Badania sugerują, że czerwone wino może wspomagać serce². Nie dzieje się tak z powodu alkoholu, lecz składników w winogronach. Nawet jeśli czerwone wino pomaga obniżyć poziom cholesterolu, jak sugerują niektóre badania, to lepiej zrezygnować z alkoholowego wina, ponieważ podnosi ono poziom trójglicerydów, a one przyczyniają się do zawałów. Natomiast sok gronowy posiada wszystkie korzyści czerwonego wina, ale bez ujemnych skutków, jakie niesie alkohol.

W starożytności picie nierozwodnionego wina uważano za barbarzyński zwyczaj, niegodny cywilizowanych ludzi. Natomiast picie wina rozcieńczonego wodą było oznaką umiaru i kultury. Wino rozcieńczano w naczyniach zwanych kraterami, czasem dodając miód i zioła³. Najczęściej mieszano jedną miarkę wina z dwoma miarkami wody, a czasem woda stanowiła aż 90% wina. Podobnie było w kulturze żydowskiej. Miszna zabraniała rabinowi pobłogosławić wino, które nie było rozwodnione, a Talmud nakazywał rozcieńczyć je kilkakrotnie wodą przed piciem⁴.

Rzymianie uważali wino za lekarstwo, które poprawia zdrowie. W tym kontekście należy rozumieć radę Pawła z Tarsu skierowaną do młodego Tymoteusza, który ewidentnie był abstynentem: „Nie pij już samej wody. Ze względu na żołądek i częste twoje słabości używaj trochę wina” (1Tym 5,23 UBG). W starożytności woda często była skażona, dlatego podróżni woleli napić się w tawernie rozcieńczonego wina niż samej wody. Nie wiemy, czy apostoł miał na myśli wino alkoholowe czy sok gronowy, gdyż Grecy używali tego samego słowa na oznaczenie obu (gr. oinos). Nawet jednak jeśli miał na myśli sfermentowane wino, to jego słowa nie mogą służyć za usprawiedliwienie picia alkoholu, ponieważ chodziło o lekarstwo na problemy żołądkowe. Apostoł Paweł nie napisał do Tymoteusza: „Pij wino”, lecz zalecił mu, aby dodawał „trochę wina” do wody. Nawet abstynenci, tacy jak ja, nie oponują przeciw lekarstwom na bazie alkoholu. Kiedy jestem przeziębiony, co zdarza się bardzo rzadko, wypijam trochę ziół szwedzkich na alkoholu, mieszając je z ziołową herbatą.

Czy Jezus pił alkohol podczas Ostatniej Wieczerzy?

Jezus pił z uczniami wino podczas Wieczerzy Pańskiej, ale nie mógł to być napój sfermentowany. Podczas Paschy nie można było trzymać w domu niczego sfermentowanego, zaś Ostatnia Wieczerza była wieczerzą paschalną (Wj 13,7; Mk 14,12). W tym czasie siedmiodniowego Święta Przaśników nie można było wyrabiać chleba na drożdżach ani pić niczego sfermentowanego (Wj 13,7). Natomiast można było spożywać wino niesfermentowane, czyli sok gronowy.

Żydzi obecnie stosują sfermentowane wino podczas Paschy, ale w czasach Jezusa spożywano wtedy niesfermentowany sok gronowy, jak podaje autorytatywna The Jewish Encyclopedia⁵. W Misznie nie ma wzmianki o używaniu sfermentowanego wina podczas Paschy. Wielu rabinów utrzymywało, że podczas takich świąt jak Pascha dopuszczalne jest tylko wino niesfermentowane. S. M. Isaac, wybitny XIX-wieczny rabin, redaktor pisma The Jewish Messenger, napisał: „Żydzi w czasie swoich świąt oraz dla świętych celów, włącznie ze ślubem małżeńskim, nigdy nie używają napojów sfermentowanych, lecz sok gronowy, to jest świeży, wyciśnięty sok z winogron i rodzynek, jako symbol błogosławieństwa. Fermentacja jest dla nich symbolem zepsucia”⁶.

Do dziś w wielu kościołach ewangelikalnych, na przykład w Kościele Adwentystów Dnia Siódmego, podczas uroczystości Wieczerzy Pańskiej stosuje się sok gronowy, który najlepiej reprezentuje niewinną krew Chrystusa. Sfermentowany sok gronowy, a więc wino alkoholowe, nie może jej reprezentować, gdyż kwas jest w Biblii symbolem zepsucia i grzechu (1Kor 5,6-7). Prorok Izajasz napisał, aby nie niszczyć soku gronowego (Iz 65,8), gdyż kwas, który jest produktem fermentacji, w Biblii symbolizuje zepsucie i grzech (1Kor 5,6-7).

Jezus spożył z uczniami podczas Paschy niesfermentowane wino, na co wskazują Jego słowa: „Ale powiadam wam: Nie będę pił odtąd z tego owocu winorośli aż do owego dnia, gdy go będę pił z wami na nowo w Królestwie Ojca mego” (Mt 26,29 BW). Apostoł Paweł zapewne miał na myśli tych, którzy używali alkoholu podczas Wieczerzy Pańskiej, gdy napisał: „Albowiem kto je i pije niegodnie, nie rozróżniając ciała Pańskiego, sąd własny je i pije. Dlatego jest między wami wielu chorych i słabych, a niemało zasnęło” (1Kor 11,29-30 BW).

Dwa rodzaje wina

Język polski posiada tylko jedno słowo na oznaczenie wina alkoholowego oraz bezalkoholowego, czyli soku gronowego. W języku hebrajskim używano kilku różnych słów, co nieraz pozwala rozpoznać, czy chodzi o alkoholowe wino czy sok gronowy. Teolog Piotr Gradzikiewicz napisał: »Otóż okazuje się, że Pismo Święte mówi o dwóch rodzajach wina: o sfermentowanym i niesfermentowanym. Wino sfermentowane jest przyczyną różnych nieszczęść, o których wyżej wspomnieliśmy; natomiast wino niesfermentowane, na określenie którego w Starym Testamencie użyto słowa thirosz, oznacza „moszcz”, „sok z winnych latorośli”, które w przeciwieństwie do wina „zepsutego”, tj. sfermentowanego, było błogosławieństwem. Wiele wyjaśniają słowa zapisane przez proroka Izajasza: „Tak mówi Pan: Jak mówi się o winogronie, w którym znajduje się winny sok: Nie niszcz go, gdyż jest w nim błogosławieństwo!” I rzeczywiście, niesfermentowany sok z winogron bogaty jest w cenną glukozę, witaminy i sole mineralne. Wskutek fermentacji glukoza zamienia się w alkohol; językiem biblijnym powiedzielibyśmy, że błogosławieństwo zostaje zastąpione przekleństwem; witaminy ulegają rozkładowi, a sole mineralne w większości są odrzucone wskutek procesów technologicznych«⁷.

W starożytności znano sposoby przechowywania soku gronowego, aby nie uległ fermentacji, na przykład przez zagotowanie lub filtrowanie, jak świadczą antyczne źródła rabiniczne i rzymskie. Pliniusz Starszy podał, że takie „wina są najlepsze”, zaś Plutarch, że „dostarczają większej przyjemności”⁸. Arystoteles rekomendował wino, które jest sokiem gronowym, gdyż jak napisał „nie powoduje ono nietrzeźwości, tak jak zwyczajne wino”⁹. Procesy stosowane, aby uchronić sok gronowy przed fermentacją, nie były łatwe, dlatego takie wino było w starożytności bardziej cenione¹⁰. Na tym zapewne polegał cud Jezusa, o czym świadczy reakcja starosty wesela, który pochwalił pana młodego, że najlepsze wino zachował na koniec (J 2,10).

Wesele w Kanie Galilejskiej

Jezus przybył z uczniami na wesele do małej miejscowości, zwanej Kaną Galilejską, gdzie była także jego matka. Maria widząc, że zaczyna brakować wina, poprosiła Go o interwencję. Jezus uczynił cud i zamienił sześć stągwi wody w wino. Starosta wesela, gdy spróbował tego wina, nie wiedząc, skąd się wzięło, pochwalił pana młodego, mówiąc: „Każdy człowiek podaje najpierw dobre wino, a gdy sobie podpiją, wtedy gorsze; a tyś dobre wino zachował aż do tej chwili” (J 2,10 BW).

Czy słowa starosty sugerują, że weselnicy pili wino alkoholowe, skoro sobie „podpili”, a Jezus dodał im 6 stągwi pełnych alkoholu, aby się upili? Nie. W tym wersecie występuje słowo (gr. methusko), które może znaczyć „podpić”, ale także „pić obficie”. Większość przekładów używa tego pierwszego znaczenia, ale są takie, które używają drugiego, na przykład angielski RSV (ang. drink freely). Tak więc tekst jest „bez żadnego związku z piciem alkoholu”, jak zauważył badacz tego tematu, dr Samuele Bacchiocchi¹¹. Poprawność tłumaczenia wyżej wymienionego słowa w sensie „pić obficie” ma potwierdzenie w jednym z najbardziej cenionych słowników greki nowotestamentowej pod redakcją Gerharda Kittela, gdzie stwierdzono: „Słowo methuskomai zostało użyte bez jakiegokolwiek moralnego czy religijnego osądu w Ewangelii Jana 2:10”¹².

Tak więc biblijny tekst świadczy, że uczestnicy tego wesela pili obficie, nie mówiąc, czy wino było alkoholowe czy bezalkoholowe. Trzeba wiedzieć, że w Palestynie do dziś na ogół nie pije się alkoholu na weselach, natomiast sok gronowy jak najbardziej. Warto też wziąć pod uwagę, że stągiew zawierała dziesiątki litrów, a sześć stągwi mogło pomieścić 600-1000 litrów. W takiej wiosce jak Kana żyło najwyżej kilkadziesiąt osób, wliczając dzieci, co oznaczało około 10 litrów na weselnika. Jeśli ktoś myśli, że Jezus uczynił cud, aby napoić kilkadziesiąt osób 600-1000 litrami alkoholu, to chyba Go nie zna! Nie pasuje do Bożego charakteru, aby czynić cud po to, by dać ludziom toksyczny napój, którego konsumpcja odpowiada za duży procent grzechów i przestępstw.

Spoganizowani chrześcijanie w Koryncie

Apostoł Paweł napisał dwa listy do chrześcijan w Koryncie. Zganił ich między innymi z powodu tego, że tolerowali jako członka swojego kościoła człowieka, który współżył z żoną swojego ojca (1Kor 5,1), że niektórzy z nich uprawiali nierząd (1Kor 6,16-18), że procesowali się między sobą (1Kor 6,1), a kobiety w tym kościele zganił za to, że przychodziły na nabożeństwa z rozpuszczonymi włosami, jak to ewidentnie czyniły w Koryncie prostytutki (1Kor 11,5-10).

Koryntianie byli świeżo nawróceni z pogaństwa, ale część z nich wciąż żyła podobnie jak wcześniej. Poganie mieli zwyczaj obżerania się i picia alkoholu podczas swoich świąt, co niektórzy praktykowali w kościele podczas Wieczerzy Pańskiej, spożywając ją niegodnie (1Kor 11,20), dlatego Paweł z Tarsu napisał: „Skutek jest taki, że jeden jest głodny, a drugi pijany” (1Kor 11,21 BW). Apostoł Paweł nie pochwalił tego pogańskiego zwyczaju w kościele, lecz potępił go, a zatem trudno powoływać się na jego słowa w obronie picia alkoholu.

Alkohol w Biblii

Biblia wspomina alkohol wielokrotnie, ale niemal zawsze jest on przyczyną tragedii, co jest znamienne. Upicie się przez Noego przyniosło przekleństwo potomstwu jego syna Hama (Rdz 9,20-24). Córki Lota upiły ojca, aby mieć z nim synów, a owocem tych kazirodczych związków byli Moabici i Ammonici, zacięci wrogowie ludu Bożego (Rdz 19,33-38). Nadab i Abihu, synowie arcykapłana Aarona, weszli do świątyni Bożej pijani (Kpł 10,11) i sprofanowali ją niewłaściwą ofiarą, przez co stracili życie (Kpł 10,1-2). Słabość do wina pociągnęła upadek Samsona i zaniedbanie przez niego misji, do jakiej został powołany przez Boga (Sdz 13,4-14). Bogacz Nabal potraktował Dawida po grubiańsku, gdyż był pijany, co przyczyniło się do jego przedwczesnej śmierci (1Sm 25,36-37). Uczta Baltazara połączona z pijaństwem mieszkańców Babilonu była przyczynkiem do ich bałwochwalstwa i ułatwiła Persom przejęcie miasta, które wydawało się niemożliwe do zdobycia (Dn 5). Czego Bóg chce nas nauczyć przez te historie?

Większość grzechów, upadków i nieszczęść jest skutkiem picia alkoholu, dlatego mędrzec Salomon radził pod natchnieniem Bożym: „Nie patrz na wino, jak się czerwieni, jak się skrzy w pucharze i lekko spływa do gardła. Bo w końcu ukąsi jak wąż, wypuści jad jak żmija” (Prz 23,31-32 BW). Co by Salomon powiedział o piciu wódki, która jest kilkanaście razy mocniejsza od rozwodnionego wina, jakie pito w starożytności?

Paweł z Tarsu napisał do chrześcijan w Efezie: „Nie upijajcie się winem, które powoduje rozwiązłość, ale bądźcie pełni Ducha” (Ef 5,18 BW). W tym zdaniu apostoł przeciwstawił picie wina napełnieniu Duchem Świętym, pokazując, że picie alkoholu jest niekompatybilne z Duchem Świętym. Apostoł Piotr zalecił: „Bądźcie trzeźwi”, gdyż „Przeciwnik wasz, diabeł, chodzi wokoło jak lew ryczący, szukając kogo by pochłonąć” (1P 5,8 BW). Trzeźwość chroni przed wpływami szatana, natomiast nietrzeźwość wręcz odwrotnie.

Najnowsze badania świadczą, że alkohol nawet w niewielkiej ilości jest szkodliwy dla zdrowia, gdyż powoduje między innymi utratę komórek mózgowych i demencję. Niektórzy ludzie mają bardzo niską odporność na alkohol i łatwo uzależniają się od niego. Miejmy to na uwadze, abyśmy nie dawali im złego przykładu i nie mieli na sumieniu przyszłego alkoholika. Nasze ciała mają być świątynią Ducha Świętego (1Kor 6,19), dlatego apostoł Paweł napisał: „Wysławiajcie tedy Boga w ciele waszym” (1Kor 6,20 BW).

Polecamy również poniższe artykuły:

• Wino w Biblii a współczesna kultura picia alkoholu
• Sekret stulatków: Rajska dieta
• Czy homeopatia jest godna polecenia?

Przypisy

1. A. Topiwala, D. F. Levey, H. Zhou, J. D. Deak, K. Adhikari, K. P. Ebmeier, S. Bell, S. Burgess, T. E. Nichols, M. Gaziano, M. Stein, J. Gelernter, Alcohol use and risk of dementia in diverse populations: evidence from cohort, case–control and Mendelian randomisation approaches, „BMJ Evidence-Based Medicine”, 31(1), 2026, s. 13-22; https://ebm.bmj.com/content/early/2025/09/16/bmjebm-2025-113913 [dostęp: 17.07.2026].
2. L. Castaldo, A. Narváez, L. Izzo, G. Graziani, A. Gaspari, G. Di Minno, A. Ritieni, Red Wine Consumption and Cardiovascular Health, „Molecules”, 24/19, 2019.
3. M. Rekowski, Jakie wino pili starożytni Rzymianie?, w: https://winnicaprofesora.pl/historia-wina/jakie-wino-pili-starozytni-rzymianie/ [dostęp: 17.07.2026].
4. Miszna, Zeraim, Berachot, 7:5; Talmud Babiloński, Szabat, 77a.
5. The Jewish Encyclopedia, 1904, t. 5, s.v. „Jesus”, s. 165, cyt. w: S. Bacchiocchi, Wine in the Bible, Berrien Springs, 1989, s. 50.
6. S. M. Isaac, cyt. w: W. Patton, Bible Wines. Laws of Fermentation, Oklahoma City, 1871, s. 83.
7. P. Gradzikiewicz, Chrześcijanin a zdrowie, 1992, s. 84-85.
8. Pliniusz Starszy, Historia Naturalna, 23:24; Plutarch, Symposiacs, 8:7.
9. Arystoteles, Meteorologica, 387:9-13.
10. S. Bacchiocchi, Wine in the Bible, Berrien Springs, 1989, s. 32-42.
11. Ibid., s. 43.
12. G. Kittel (red.), Theological Dictionary of the New Testament, Grand Rapids, 1967, t. 4, s.v. „Methe, Methuo, Methuskomai”, s. 547.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.