Arabia Saudyjska, która mnie zaskoczyła. Khobar – miasto nad Zatoką, gdzie tradycja miesza się z nowoczesnością (część I)

Zobacz również
Strona głównaTurystykaArabia Saudyjska, która mnie zaskoczyła. Khobar – miasto nad Zatoką, gdzie tradycja...

Nigdy już chyba nie zapomnę dnia, w którym mój mąż dostał propozycję pracy w Arabii Saudyjskiej. Siedziałam wtedy przy kuchennym stole w naszym mieszkaniu w Częstochowie. Czułam w sobie mieszankę strachu i ciekawości. To miało być moje drugie podejście do życia w kraju typowo muzułmańskim. Pierwsze, w Kuwejcie, nie skończyło się najlepiej. Wróciliśmy stamtąd szybciej niż planowaliśmy, z bagażem mieszanych emocji i pewnego zmęczenia.

Arabia Saudyjska wydawała się jeszcze bardziej restrykcyjna. Zdawałam sobie sprawę z faktu, że obowiązują tam surowsze zasady. Z drugiej strony… tym razem mniej więcej wiedziałam, na co się piszę i co może tam na mnie czekać.

Była jednak jedna wielka różnica. W Kuwejcie byliśmy tylko we dwoje. Teraz mieli z nami jechać nasi synowie – młodszy miał zaledwie pół roku, a starszy niecałe trzy lata. W głowie kłębiło mi się tysiące pytań. Jak sobie poradzimy? Czy dzieci dobrze to zniosą? Jak ja się tam odnajdę?

Pierwsza podróż z dwójką maluchów. Loty, granice i nowy świat

Zdecydowaliśmy, że mąż poleci pierwszy i przygotuje wszystko na nasz przyjazd. Po miesiącu przyszła pora, by do niego dołączyć. Czy się bałam? Chyba trochę tak. Ale największym wyzwaniem była sama podróż z dwójką małych dzieci.

Lecieliśmy z Warszawy do Dubaju. Następnie przesiadka na samolot do Bahrajnu. Stamtąd do Arabii Saudyjskiej dojechaliśmy już samochodem. Khobar, które miało stać się naszym nowym domem, leży tuż przy granicy z Bahrajnem. Granicę przecina słynny King Fahd Causeway – imponujący most o długości 25 kilometrów, który łączy oba kraje. Dla wielu Saudyjczyków to droga do innego świata. W Bahrajnie jest luźniej, mniej restrykcyjnie. W weekendy tysiące ludzi rusza tam, by korzystać z kawiarni, bardziej swobodnego stylu życia czy – nie ma co ukrywać – alkoholu, który w Arabii Saudyjskiej jest oficjalnie zakazany. Moim zdaniem słusznie, bo z pewnością nie należy do używek zdrowych.

Od pierwszej chwili wiedziałam, że Arabia Saudyjska to kraj kontrastów. Że coś, co wydaje się niemożliwe, tu czasem staje się codziennością – tylko wystarczy wiedzieć, gdzie i jak.

W tym miejscu muszę dodać coś ważnego. Osiem lat temu zdobycie wizy do Arabii Saudyjskiej graniczyło niemal z cudem. Nie można było po prostu kupić biletu, przylecieć i zwiedzać. Królestwo było zamknięte na turystów. Wizy wydawano głównie w celach pracowniczych, religijnych (pielgrzymki do Mekki i Medyny) albo rodzinnych, jeśli ktoś miał bliskich w kraju. Dokumentów było mnóstwo, wszystko trwało tygodniami. Również dlatego nie mogłam od razu lecieć z mężem. Musiałam czekać, aż uzyska zaproszenie i dopełni formalności, a ja otrzymam wizę rodzinnej rezydentki.

Dziś jest zupełnie inaczej. Arabia Saudyjska otworzyła się na podróżnych. W 2019 roku wprowadzono e-wizy turystyczne dla obywateli wielu państw, w tym Polski. Wniosek składa się online, a decyzja często przychodzi w ciągu kilku godzin. To ogromna zmiana. Jeszcze dekadę temu nikt by nie uwierzył, że kraj ten zacznie zabiegać o zagranicznych gości. Co więcej, wiza turystyczna pozwala poruszać się swobodnie niemal po całym kraju, choć nie dotyczy wstępu do Mekki i Medyny, które nadal pozostają dostępne wyłącznie dla muzułmanów.

Patrzę na to teraz i myślę, że gdybyśmy planowali nasz wyjazd dziś, wszystko byłoby znacznie prostsze. Krótsza byłaby rozłąka, mniej nerwów, mniej papierów do załatwienia. To jeden z tych przykładów, jak bardzo Arabia Saudyjska się zmienia.

Abaja – obowiązek, ale czy wygoda? No i tu robi się ciekawie…

Kiedy planowałam wyjazd, wiedziałam, że w Arabii Saudyjskiej muszę mieć na sobie abaję. To długa, luźna szata, którą kobiety zakładają na ubrania. Jeszcze osiem lat temu jej noszenie było obowiązkowe dla wszystkich – także cudzoziemek. Dla mnie, szczerze mówiąc, okazała się… wybawieniem. Może brzmi to dziwnie, ale w pewnym sensie ułatwiała życie. Zakładałam ją na siebie i wtapiałam się w tłum. Nikt nie patrzył na mnie dziwnie, nikt nie oceniał. Mogłam włożyć pod spód zwykły T-shirt i dżinsy, a i tak wyglądałam jak wszystkie inne kobiety.

Warto wiedzieć, że miejscowe kobiety muszą nosić nie tylko abaję, ale często również hijab, czyli chustę zakrywającą włosy, a niekiedy także nikab, czyli zasłonę na twarz. W Khobar zawsze jednak panowały luźniejsze zasady niż np. w Rijadzie. Było więcej pań, które odsłaniały twarz, choć włosy zwykle zakrywały wszystkie.

Nie działo się tak bez przyczyny. Khobar to miasto, w którym swoje siedziby ma wiele zagranicznych firm, szczególnie związanych z przemysłem naftowym i gazowym. Mieszka tam ogromna społeczność ekspatów z Europy, Azji, Stanów Zjednoczonych. Życie jest bardziej międzynarodowe, ludzie przyzwyczajeni są do obecności obcokrajowców, także kobiet pracujących i poruszających się samodzielnie. Sama wielokrotnie słyszałam od znajomych i od samych Saudyjek: w Khobar jest luźniej. W Rijadzie musisz bardziej uważać.

W stolicy zasady zawsze były surowsze. Tam wciąż więcej kobiet nosi nikab, a widok cudzoziemki bez zasłoniętej głowy do niedawna mógł budzić niechęć albo co najmniej zdziwienie. O ile w Khobar policja religijna (mutawa) była obecna, ale działała mniej restrykcyjnie, to w Rijadzie potrafiła zwracać uwagę kobietom za zbyt kolorową abaję albo odkryte włosy.

Abaje bywają piękne. Wbrew stereotypom to nie zawsze zwykłe czarne szaty. Można je kupić w różnych kolorach – granacie, butelkowej zieleni, burgundzie. Często zdobią je hafty, koraliki, delikatne wzory. Te najprostsze kosztują ok. 100-200 SAR (ok. 100-200 zł), ale zdarzają się i takie, które są szyte na miarę, z drogich tkanin. Za nie zapłacić trzeba nawet kilka tysięcy riali. Dla Saudyjek to często sposób na wyrażenie stylu i statusu.

Dziś Arabia Saudyjska bardzo się zmieniła. Za sprawą księcia Muhammada ibn Salmana (MBS) kraj otwiera się na turystów. Od kilku lat abaja nie jest już obowiązkowa dla cudzoziemek – wystarczy ubiór skromny, okrywający ramiona i kolana. Miejscowe kobiety coraz częściej rezygnują z zasłaniania twarzy, choć zasady wciąż różnią się w zależności od miasta. W Khobar można dziś spotkać panie w kolorowych abajach, z odkrytymi włosami – szczególnie w dużych centrach handlowych czy na promenadzie nad zatoką. Ale w Rijadzie wciąż jest bardziej konserwatywnie. I choć wiele się zmienia, to między tymi dwoma miastami wciąż czuć wyraźną różnicę.

Al Khobar
Zdj. 1. Khobar. © Źródło: Canva.

Khobar – miasto bardziej otwarte niż reszta kraju. Czy to bliskość Bahrajnu, czy też obecność obcokrajowców?

Khobar to zupełnie inna Arabia Saudyjska. Leży nad Zatoką Perską, w regionie zwanym Wschodnią Prowincją, blisko Bahrajnu. Wpływy zagraniczne są tu silniejsze, bo to region naftowy i choćby z tego powodu zamieszkuje go wielu ekspatów z całego świata.

Khobar to miasto kontrastów. Z jednej strony wciąż widzisz kobiety w czarnych abajach, mężczyzn w białych thobach i czerwono-białych chustach shemagh, a z drugiej – życie toczy się w bardziej kosmopolitycznym rytmie. Na ulicach słychać mieszankę języków: arabskiego, angielskiego, tagalog, urdu, hindi. Często w restauracjach menu jest wyłącznie po angielsku, bo to właśnie ekspaci stanowią tu ogromną część klienteli.

Khobar słynie z pięknej promenady Corniche, ciągnącej się wzdłuż wybrzeża. Chodziliśmy tam na spacery wieczorami, kiedy słońce nie prażyło już tak bezlitośnie. Latarnie oświetlały aleje wysadzane palmami. Rodziny rozkładały koce na trawie, dzieci biegały, a kobiety w abajach siedziały razem, popijając świeżo wyciskany sok z pomarańczy. W powietrzu unosił się zapach morza i przypraw z pobliskich food trucków, gdzie sprzedawano słodkie naleśniki albo świeżo prażone orzeszki.

Corniche to nie tylko promenada spacerowa. Znajdziesz tam miejsca do biegania, ścieżki rowerowe, a także ogromne place zabaw, które wieczorami tętnią życiem. Dzieci jeżdżą elektrycznymi autkami, nastolatki grają w piłkę, a sprzedawcy ciągle podchodzą, proponując watę cukrową, lody albo plastikowe świecące zabawki.

Khobar to także wielkie centra handlowe, które często przypominają małe miasta w środku. Moje ulubione to Al Rashid Mall – z setkami sklepów, wielopoziomowym parkingiem i klimatyzowanym pasażem, w którym temperatura nawet w największy upał nie przekracza 22 stopni. Są tam butiki luksusowych marek, ogromne sklepy z elektroniką, a także piękne kawiarnie, w których można zjeść ciastko, zapominając, że jest się w kraju o tak surowym wizerunku. W Khobar, podobnie jak w całej Arabii Saudyjskiej, centra handlowe pełnią funkcję nie tylko zakupową, ale też społeczną – to miejsca spotkań, spacerów i rodzinnych wypadów.

Jednym z najciekawszych elementów Khobar są zadaszone place zabaw. Spotykaliśmy je dosłownie wszędzie – w parkach, centrach handlowych, na promenadzie. W Arabii Saudyjskiej władze dbają o to, by dzieci bawiły się w cieniu, co jest prawdziwym zbawieniem, gdy temperatura przekraczała 40 stopni.

I jest jeszcze coś, co zawsze mnie wzruszało: Saudyjczycy kochają dzieci. Na placach zabaw maluchy bawią się razem, bez względu na to, skąd pochodzą ich rodzice. Gdy moi chłopcy szaleli z rówieśnikami i nagle pojawiał się sprzedawca z wózkiem pełnym zabawek, balonów albo chipsów, to miejscowi kupując coś swoim pociechom, od razu dawali to samo moim synom. Ot, taki gest życzliwości, który sprawiał, że czułam się tam mniej obco.

W Khobar zauważyłam też coś, co dla mnie, Europejki, było niezwykłe: całkowitą akceptację dziecięcego hałasu. Maluchy mogą biegać, śmiać się, krzyczeć – i nikt nie przewraca oczami, nikt nie ucisza. To wręcz część życia społecznego. W restauracjach często widziałam kelnerów, którzy podchodzili do dzieci, żartowali z nimi, dawali im baloniki.

Zapraszam do zapoznania się z drugą częścią reportażu, w której opowiem o codziennych zasadach i niewidzialnych granicach, o dawnym podziale restauracji na strefy, o roli policji religijnej i o rytmie dnia wyznaczanym modlitwą. Będzie też o pogodzie, burzach piaskowych, najlepszym czasie na podróż i praktycznych wskazówkach dla tych, którzy chcą zobaczyć Khobar z bliska.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły