Mrówkojad wielki

Zobacz również

Mrówkojad wielki  (Myrmecophaga tridactyla) to owadożerny ssak pochodzący z Ameryki Środkowej i Południowej. Jest największym spośród czterech współcześnie żyjących gatunków mrówkojadów, zaliczanych wraz z leniwcami do rzędu szczerbaków (Pilosa). Jako jedyny przedstawiciel rodzaju Myrmecophaga prowadzi głównie naziemny tryb życia, podczas gdy pozostałe mrówkojady i leniwce są zwierzętami nadrzewnymi lub półnadrzewnymi. Osiąga długość od 182 do 217 cm i masę ciała od 33 do 50 kg u samców oraz od 27 do 47 kg u samic. Łatwo go rozpoznać po wydłużonym pysku, puszystym ogonie, długich pazurach przednich łap i charakterystycznie ubarwionej sierści.

Mrówkojad wielki zamieszkuje różnorodne środowiska — od trawiastych równin po lasy deszczowe. Żeruje na otwartych terenach. Odpoczywa w bardziej zalesionych obszarach. Żywi się głównie mrówkami i termitami, które wygrzebuje pazurami, a następnie wyłapuje długim, lepkim językiem. Chociaż osobniki tego gatunku mogą mieć nakładające się terytoria, na ogół prowadzą samotniczy tryb życia, z wyjątkiem okresu wychowu młodych, agresywnych starć między samcami i godów. Samice noszą młode na grzbiecie aż do ich odstawienia od mleka.

Gatunek jest obecnie uznawany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody za narażony na wyginięcie. Został wytępiony w wielu rejonach swojego dawnego zasięgu. Do największych zagrożeń należą: utrata siedlisk, pożary i kłusownictwo dla futra i mięsa. Część populacji żyje w obszarach chronionych. Ze względu na swój niezwykły wygląd i zachowania, mrówkojad wielki pojawiał się zarówno w mitach i opowieściach prekolumbijskich, jak i we współczesnej kulturze popularnej.

Taksonomia

Mrówkojad wielki został po raz pierwszy opisany zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza. Nadał on mu nazwę Myrmecophaga tridactyla. W swoim opisie wskazał Amerykę Południową jako miejsce występowania gatunku, określając je łacińskim zwrotem Habitat in America meridionali. W 1911 roku brytyjski zoolog Oldfield Thomas zawęził miejsce typowe do Pernambuco w Brazylii. Linneusz oparł swój opis na pracach wcześniejszych autorów. Mrówkojad wielki jest jedynym żyjącym dziś przedstawicielem rodzaju Myrmecophaga. Choć próby wyodrębnienia podgatunków opierają się głównie na ich rozmieszczeniu geograficznym, wciąż brakuje szczegółowych badań morfologicznych i genetycznych. Autorzy opracowania Illustrated Checklist of the Mammals of the World wyróżniają obecnie trzy podgatunki tego niezwykłego ssaka.

Opis mrówkojada wielkiego

Mrówkojada wielkiego wyróżnia potężna sylwetka, długi, wąski pysk oraz puszysty, okazały ogon. Długość ciała tego ssaka wynosi od 182 do 217 cm, przy masie 33–50 kg u samców i 27–47 kg u samic. Czyni go to największym żyjącym dziś przedstawicielem swojego podrzędu. Głowa mrówkojada, mierząca około 30 cm, jest wyjątkowo wydłużona nawet w porównaniu do innych gatunków tych zwierząt. Cylindryczny pysk zajmuje jej znaczną część. Oczy, uszy i otwór gębowy są stosunkowo niewielkie. Choć wzrok mrówkojada jest słaby, jego węch jest niezwykle rozwinięty — aż 40 razy silniejszy niż u człowieka.

Samce są na ogół większe i masywniejsze od samic. Z daleka trudno je jednak od siebie odróżnić. Narządy płciowe samców ukryte są w ciele. Ich ujście moczowo-płciowe znajduje się dalej od odbytu niż u samic, które posiadają dwa gruczoły mlekowe ulokowane między przednimi kończynami. Szyja mrówkojada jest wyjątkowo masywna w porównaniu do tylnej części głowy. Za nią widoczny jest niewielki garb. Sierść ma przeważnie szaro-brązowy lub czarny kolor z białymi plamkami. Przednie nogi są białe, z czarnymi pierścieniami wokół nadgarstków i dłoni, tylne ciemne, a ogon brązowy. Od gardła po barki ciągnie się szeroki, czarny pas z białym obramowaniem i ostrymi zakończeniami. Włosy sierści są długie, zwłaszcza na ogonie. Optycznie powiększa to zwierzę. Wzdłuż grzbietu biegnie wyprostowana grzywa. Choć niegdyś uważano, że wyraziste ubarwienie pełni funkcję maskującą, badania z 2009 roku sugerują, że może ono raczej pełnić rolę ostrzegawczą.

Mrówkojad wielki ma szerokie żebra i pięć palców u każdej stopy. Na przednich kończynach trzy palce są zaopatrzone w pazury, z których największy jest ten na trzecim palcu. Zwierzę porusza się na kostkach przednich łap, podobnie jak goryle czy szympansy. Chroni to pazury przed ścieraniem. Środkowe palce, które dźwigają największy ciężar ciała, wyróżniają się wydłużonymi stawami śródręczno-paliczkowymi i zgiętymi stawami międzypaliczkowymi. Tylne kończyny, w odróżnieniu od przednich, mają krótkie pazury na wszystkich pięciu palcach. Spoczywają płasko na podłożu. Jako zwierzę wyspecjalizowane w kopaniu metodą „zaczep i pociąg”, mrówkojad posiada rozbudowany dół nadgrzebieniowy. Zwiększa on siłę mięśnia obłego większego, wzmacniając siłę ciągu przednich kończyn. Mięsień trójgłowy ramienia wspomaga kontrolę pogrubionego środkowego palca.

Mrówkojad wielki charakteryzuje się także niską temperaturą ciała. Wynosi ona około 33°C, co jest wartością niższą niż przeciętna temperatura ssaków mieszcząca się w przedziale 36–38°C. Ogółem mrówkojady mają niższy metabolizm od większości innych ssaków. Wiąże się to z ich wyspecjalizowaną dietą i ograniczoną ruchliwością.

Rozmnażanie

Mrówkojady wielkie rozmnażają się przez cały rok. Samiec często podąża za samicą w rui, która w geście gotowości częściowo unosi ogon. Zdarza się, że zalotna para wspólnie żeruje przy tym samym gnieździe owadów. Sam akt kopulacji polega na tym, że samica kładzie się na boku, a samiec pochyla się nad nią. Para może pozostać razem nawet przez trzy dni. W tym czasie wielokrotnie odbywają gody. Ciąża u mrówkojada wielkiego trwa od 170 do 190 dni. Kończy się narodzinami jednego młodego. Samica podczas porodu stoi wyprostowana. Istnieją przesłanki, że u tego gatunku może występować zjawisko opóźnionej implantacji zarodka.

Młode przychodzą na świat ślepe. Ważą od 1 do 2 kg. Oczy otwierają dopiero po sześciu dniach. Matka nosi swoje młode na grzbiecie. Malec doskonale maskuje się na tle jej sierści, idealnie dopasowując czarne i białe pasy swojego futra do matczynego wzoru. Samica pielęgnuje i karmi potomstwo, które porozumiewa się z nią za pomocą ostrych gwizdów. Po trzech miesiącach intensywna pielęgnacja stopniowo się zmniejsza. Młode zaczynają przyjmować pokarm stały. Zarówno karmienie, jak i pielęgnacja kończą się w wieku około dziesięciu miesięcy, gdy młody osobnik opuszcza matkę. Dojrzałość płciową mrówkojady osiągają w wieku od dwóch i pół do czterech lat.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:


Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Giant_anteater [dostęp: 11.07.2025]

Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Malene Thyssen. CC BY-SA 3.0.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również
Poprzedni artykuł
Następny artykuł

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły