Likaon pstry – likaon – simir

Zobacz również
Strona głównaEncyklopedia zwierzątSsakiLikaon pstry – likaon - simir

Likaon pstry, likaon, simir (Lycaon pictus) to drapieżny ssak z rodziny psowatych. Zamieszkuje Afrykę Subsaharyjską. Jest największym dzikim psowatym kontynentu i jedynym współcześnie żyjącym przedstawicielem rodzaju Lycaon. Szacuje się, że populacja tych zwierząt liczy około 6,6 tys. dorosłych osobników, w tym 1,4 tys. osobników dojrzałych płciowo, rozproszonych w 39 subpopulacjach. Wszystkie są zagrożone przez fragmentację siedlisk, konflikty z ludźmi oraz choroby zakaźne. Największa z subpopulacji liczy prawdopodobnie mniej niż 250 osobników. Sprawia to, że od 1990 roku simir figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek zagrożony wyginięciem.

Likaon pstry jest wyspecjalizowanym łowcą ssaków kopytnych. Poluje głównie o świcie i zmierzchu. Bywa też aktywny w ciągu dnia. Ofiary ściga wytrwale, aż padną ze zmęczenia. Jego naturalnymi konkurentami są lwy oraz hieny cętkowane, znane z częstego wykradania im zdobyczy.

Ten niezwykły drapieżnik cieszył się szczególnym poważaniem wśród niektórych społeczności łowiecko-zbierackich, zwłaszcza ludu San.

Etymologia i nazewnictwo

W języku angielskim likaon pstry występuje pod wieloma nazwami, takimi jak African hunting dog, Cape hunting dog, painted hunting dog, painted dog, painted wolf czy painted lycaon. Choć określenie „African wild dog” jest powszechnie używane, organizacje zajmujące się ochroną przyrody zwracają uwagę, że samo słowo „wild dog” niesie ze sobą negatywne skojarzenia, mogące szkodzić wizerunkowi tego gatunku. Jedna z organizacji promuje więc nazwę „painted wolf”. Badania wykazały, że to określenie „painted dog” najskuteczniej pomaga zmienić niekorzystny odbiór społeczny tych zwierząt.

Taksonomia likaona pstrego

Najstarsza znana wzmianka pisemna na temat likaona pstrego pochodzi od Oppiana. Opisał on zwierzę zwane thoa — hybrydę wilka i lamparta, przypominającą pierwszego kształtem, a drugiego ubarwieniem. Z kolei w dziele Collectanea rerum memorabilium z III wieku n.e. Solinus wspomina o wielobarwnym, wilkopodobnym zwierzęciu z grzywą, występującym w Etiopii.

Simir został opisany naukowo w 1820 roku przez Coenraada Jacoba Temmincka. Zbadał on okaz pochodzący z wybrzeża Mozambiku i nadał mu nazwę Hyaena picta. W 1827 roku Joshua Brookes rozpoznał w nim przedstawiciela psowatych i przemianował gatunek na Lycaon tricolor. Nazwa rodzajowa Lycaon wywodzi się z greckiego słowa λυκαίος (lykaios), oznaczającego „wilkopodobny”. Epitet gatunkowy pictus (łac. „malowany”), nawiązujący do pierwotnej nazwy picta, został mu później przywrócony, zgodnie z Międzynarodowymi Zasadami Nomenklatury Zoologicznej.

Paleontolog George G. Simpson umieścił likaona wraz z azjatyckim cyjonem rudym i pakożerem leśnym w podrodzinie Simocyoninae. Opierał się na podobieństwie ich silnie rozwiniętych zębów łamaczowych. Tę klasyfikację zakwestionowała jednak Juliet Clutton-Brock. Wskazała, że poza uzębieniem istnieje zbyt wiele różnic między tymi trzema gatunkami, by zaliczać je do jednej podrodziny.

Opis

Likaon pstry jest najbardziej masywnym i najsolidniej zbudowanym przedstawicielem psowatych w Afryce. Osiąga wysokość w kłębie od 60 do 75 cm, a długość ciała (bez ogona) od 71 do 112 cm. Ogon mierzy od 29 do 41 cm. Dorosłe osobniki ważą od 18 do 36 kg. Likaony z Afryki Wschodniej zazwyczaj mieszczą się w przedziale 20–25 kg. Samice są zazwyczaj o 3–7% mniejsze od samców. W porównaniu z przedstawicielami rodzaju Canis simir jest smuklejszy, wyższy, ma wyjątkowo duże uszy i nie posiada wilczych pazurów. Dwie środkowe opuszki palcowe są zwykle zrośnięte. Jego uzębienie różni się od psów rodzaju Canis degeneracją ostatniego dolnego trzonowca, wąskimi kłami oraz proporcjonalnie dużymi przedtrzonowcami. Pięta dolnego łamacza M1 jest zaopatrzona w pojedynczy, ostry guzek. Zwiększa to zdolność cięcia mięsa i przyspiesza konsumpcję zdobyczy. Ta cecha występuje także u dwóch innych psowatych: cyjona rudego oraz pakożera leśnego. Czaszka likaona jest stosunkowo krótsza i szersza niż u innych psowatych.

Sierść simira znacząco różni się od futra innych psowatych. Składa się wyłącznie ze sztywnych, szczeciniastych włosów. Pozbawiona jest podszerstka. Ubarwienie jest niezwykle zróżnicowane. Występują różnice regionalne w kolorystyce. Osobniki z północno-wschodniej Afryki są przeważnie czarne, z drobnymi białymi i żółtymi plamami, podczas gdy te z południa kontynentu mają jaskrawsze barwy, z mieszanką brązu, czerni i bieli. Większość wzorów na sierści koncentruje się na tułowiu i kończynach. Pysk jest czarny, przechodzący w brąz na policzkach i czole. Przez środek czoła biegnie czarna linia, która przybiera brunatno-czarny kolor na tylnej części uszu. U niektórych osobników poniżej oczu widnieje brązowa plamka w kształcie łzy. Tył głowy i szyi bywa brązowy lub żółty. Czasem za przednimi łapami pojawia się biała plama. U niektórych psów przednie łapy, pierś i gardło są całkowicie białe. Ogon najczęściej jest biały na końcu, czarny w środkowej części i brązowy u nasady. Zdarzają się jednak osobniki pozbawione białej końcówki lub z czarnym fragmentem tuż poniżej niej. Wzory na sierści mogą być asymetryczne, przez co lewa strona ciała często różni się wyglądem od prawej.

Likaon pstry – zasięg występowania i siedlisko

Likaon pstry występuje przede wszystkim w Afryce Południowej i Wschodniej. Na północy kontynentu spotykany jest rzadko. W zachodniej części jest prawie całkowicie nieobecny. Wyjątek stanowi potencjalnie stabilna populacja w senegalskim Parku Narodowym Niokolo-Koba. Sporadycznie odnotowuje się jego obecność w innych rejonach Senegalu, Gwinei oraz Mali. W Afryce Wschodniej zasięg tego drapieżnika ma charakter wyspowy.

Gatunek preferuje głównie sawanny i strefy suche. Omija tereny leśne. Wynika to najprawdopodobniej z jego strategii łowieckiej, która wymaga otwartych przestrzeni, niczym nieograniczonej widoczności ani możliwości swobodnego pościgu. Psy przemierzają tereny zaroślowe, lasy i rejony górskie w poszukiwaniu zdobyczy.

Ciekawostką jest odkrycie populacji leśnej w Harenna Forest — wilgotnym lesie górskim w Górach Bale w Etiopii, sięgającym wysokości 2 400 m n.p.m. Zarejestrowano również przypadek stada widzianego na szczycie Kilimandżaro. W Zimbabwe gatunek stwierdzono na wysokości 1 800 m n.p.m., a w Etiopii kilka stad zaobserwowano na wysokościach od 1 900 do 2 800 m n.p.m. W czerwcu 1995 roku na płaskowyżu Sanetti w Etiopii znaleziono martwego osobnika na wysokości aż 4 050 m n.p.m. W Parku Narodowym Krugera żyje stabilna populacja, licząca ponad 370 osobników.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:


Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/African_wild_dog [dostęp: 29.06.2025]

Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: AfricanConservation. CC BY-SA 4.0.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również
Poprzedni artykuł
Następny artykuł

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły