Krab wełnistoszczypcy, krab wełnistoręki (Eriocheir sinensis) to średniej wielkości gatunek skorupiaka. Naturalnie występuje w rzekach i estuariach Azji Wschodniej. Spotkać go można na obszarze od Korei aż po prowincję Fujian w Chinach. W ostatnich dekadach został wprowadzony do Europy oraz Ameryki Północnej. Znalazł się na liście gatunków inwazyjnych UE.
Opis i ekologia
Charakterystyczną cechą kraba wełnistoszczypcego są gęste, ciemne szczecinki pokrywające szczypce. Skorupiak osiąga rozmiar mniej więcej wielkości ludzkiej dłoni. Jego nogi są około dwukrotnie dłuższe od szerokości pancerza, który mierzy od 3 do 10 centymetrów.
Większą część życia kraby wełnistorękie spędzają w wodach słodkich. Do morza wracają wyłącznie na czas rozrodu. Długość życia zależy od środowiska. Wynosi od jednego do pięciu lat. W Chinach skorupiaki osiągają dojrzałość w wieku od jednego do trzech lat. Inwazyjne populacje przebywające w chłodniejszych klimatach potrzebują na to od czterech do pięciu lat. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej kraby migrują w dół rzek do estuariów pływowych. Tam odbywa się tarło. Po zapłodnieniu samice kontynuują wędrówkę w kierunku morza. Wiosną wracają do wód o podwyższonym zasoleniu, by złożyć jaja. Po rozwinięciu się larw młode kraby stopniowo przemieszczają się w górę rzek, do wód słodkich, tym samym zamykając cykl życiowy.
Kraby wełnistoszczypce przemieszczają się z wód słodkich do słonych po osiągnięciu dojrzałości płciowej. Preferowane przez ten gatunek estuaria to rozległe wody słonawe oraz płytkie, szerokie zbiorniki sprzyjające rozwojowi młodych osobników. Wzrost ilości mikroplastików w środowisku wywiera negatywny wpływ na populację tego skorupiaka. Zaburza metabolizm, przyrost oraz reakcję na stres oksydacyjny w wątrobie.
Krab wełnistoręki pierwotnie zamieszkiwał obszar rozciągający się od Hongkongu po granicę z Koreą. Choć dobrze czuje się w rzekach śródlądowych, preferuje rejony przybrzeżne. Osiedla się również na polach ryżowych w pobliżu mórz. Występuje w klimacie subtropikalnym i umiarkowanym.
Filogenetycznie krab wełnistoszczypcy należy do rodziny Varunidae, która jest jedną z najnowszych grup krabów dziesięcionogich. Dojrzałe płciowo osobniki osiągają średnio około 5,5 centymetra długości. Samice składają jaja pod koniec swojego życia. Giną po zakończeniu cyklu rozrodczego.
Krab wełnistoręki jest wszystkożerny. Poluje głównie na robaki, małże i ślimaki. Spożywa także martwą materię organiczną oraz drobne skorupiaki i ryby.
Rozmnażanie kraba wełnistoszczypcego
Kraby wełnistoszczypce należą do organizmów katadromicznych. Oznacza to, że migrują z wód słodkich do słonych, by odbyć rozród. Pod koniec sierpnia skorupiaki rozpoczynają wędrówki w dół rzek, kierując się w stronę morza. Tym samym oddalają się od swoich żerowisk. Podczas migracji osiągają dojrzałość płciową i rozwijają narządy rozrodcze. Rozród odbywa się w słonawej wodzie – pod koniec jesieni. Jako pierwsi pojawiają się na miejscu samce. W estuariach pozostają przez całą zimę. Samice docierają tu nieco później. Jaja składane są w ciągu 24 godzin po zapłodnieniu. Przyczepiane są do odwłoka samicy. Po złożeniu jaj samica natychmiast odpływa w stronę ujścia rzeki. Larwy wykluwają się latem. Unoszą się i dryfują w wodach o podwyższonym zasoleniu. Ze względu na wyczerpującą wędrówkę, kraby rozmnażają się tylko raz w życiu. Po zakończeniu procesu reprodukcji umierają.
Etapy rozwoju kraba wełnistorękiego przebiegają następująco:
- Jaja potrzebują czystej, słonej wody do prawidłowego rozwoju.
- Larwy wykluwają się w wodach słonawej estuarii.
- Stopniowo przemieszczają się z wód słonawych do słodkich.
- Ostatni etap larwalny to megalopa, osiągająca 3–4 milimetry długości.
- Megalopy rozwijają się następnie w małe kraby mitten w wodach słodkich.
Inwazyjność
Krab wełnistoręki rozprzestrzenia się obecnie bardzo szybko. Dociera do Ameryki Północnej oraz Europy. Wzbudza to obawy ze względu na konkurencję z rodzimymi gatunkami oraz destrukcyjne działanie korytarzy kopanych przez skorupiaki pod ziemią. Kraby niszczą umocnienia brzegów i zatykają systemy odwodnieniowe. Potrafią także odbywać znaczne migracje w głąb lądu. Już w 1995 roku mieszkańcy Greenwich donosili o skorupiakach wychodzących z Tamizy. W 2014 roku jeden z nich został znaleziony w rzece Clyde w Szkocji. Znane są również przypadki, gdy kraby osiedlały się nawet w basenach kąpielowych. W niektórych rejonach obserwuje się je setki kilometrów od morza. Szczególny niepokój budzą rejony, gdzie funkcjonuje rozwinięty przemysł połowów rodzimych gatunków, jak Chesapeake Bay w stanie Maryland czy rzeka Hudson w Nowym Jorku. Kraby wełnistoszczypce pojawiły się tam po raz pierwszy w 2005 roku. Wpływ inwazji tego gatunku na lokalne populacje pozostaje wciąż nieznany.
W Stanach Zjednoczonych obowiązuje zakaz importu, transportu oraz posiadania żywych krabów wełnistorękich ze względu na ryzyko przypadkowego uwolnienia i dalszego rozprzestrzeniania się gatunku. Niektóre stany wprowadzają własne przepisy dotyczące posiadania tych skorupiaków. Kalifornia zezwala na połowy tych krabów, jednak pod pewnymi ograniczeniami.
Krab wełnistoszczypcy był także wielokrotnie wprowadzany do Wielkich Jezior. Do tej pory nie udało mu się tam jednak utworzyć trwałej populacji.
Pierwsze introdukcje gatunku do Europy prawdopodobnie miały miejsce podczas rejsów statków handlowych. W trakcie napełniania zbiorników balastowych mogły zostać przypadkowo pobrane larwy, które dzięki swojemu niewielkiemu rozmiarowi (1,7–5 mm) swobodnie unosiły się w wodzie. Po dotarciu do Europy i opróżnieniu zbiorników zostały uwolnione. Z czasem umożliwiło to powstanie trwałych populacji. Obecnie krab wełnistoszczypcy występuje w całej Europie kontynentalnej, a także w Stanach Zjednoczonych (w zatoce San Francisco) i Wielkiej Brytanii.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Kraska (zwyczajna) – kraska pospolita – siwka
- Kozioróg dębosz
- Najstarsze drzewa na świecie
- Sumeryjskie miasto Ur – miejsce pochodzenia Abrahama
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_mitten_crab [dostęp: 13.06.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Christian Fischer. CC BY-SA 3.0.
