Krab palmowy to największy stawonóg żyjący na lądzie. Może ważyć nawet 4,1 kg, a jego rozstaw nóg sięga 1 metra. Występuje na wyspach Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku – od Zanzibaru po wyspy Pitcairn i Gambiera. Choć jego zasięg pokrywa się z występowaniem palm kokosowych, z wielu terenów został wytępiony, zwłaszcza tam, gdzie mieszkają ludzie – jak w Australii kontynentalnej czy na Madagaskarze.
Systematyka
To jedyny przedstawiciel rodzaju Birgus, należącego do rodziny Coenobitidae. Blisko spokrewniony jest z lądowymi krabami pustelnikami z rodzaju Coenobita. Gatunek znany jest zachodniej nauce od XVI wieku. Linneusz nadał mu nazwę Cancer latro, co oznacza „krab złodziej”. Nazwa rodzajowa Birgus została wprowadzona w 1816 roku.
Wygląd
Krab palmowy osiąga długość do 40 cm, waży nawet 4 kg i może mieć ponad 90 cm rozpiętości nóg. Ma dziesięć odnóży. Przednia para zakończona jest silnymi szczypcami – lewy szczypiec jest większy, a dwie kolejne pary służą do chodzenia i wspinania się.
Samce są zwykle większe od samic. Kolor ciała różni się w zależności od wyspy – występują ubarwienia od pomarańczowego po ciemnoniebieski.
Oddychanie – krab palmowy
Krab oddycha za pomocą specjalnych narządów – płuc skrzelowych. Działają one podobnie do płuc, ale pochodzą od skrzeli. Krab nie potrafi pływać i tonie, jeśli zbyt długo przebywa w wodzie. Narządy oddechowe kraba palmowego muszą być wilgotne, dlatego krab zwilża je wodą ze swoich nóg. Ma też resztki skrzeli, ale są one zredukowane.
Zmysł węchu
Krab palmowy ma bardzo dobry węch, dzięki któremu potrafi znaleźć pożywienie z dużej odległości. Jego narządy węchu przypominają te, które mają owady.
Krab palmowy porusza czułkami, by lepiej wyczuć zapachy. Szczególnie mocno przyciągają go zapachy gnijącego mięsa, bananów i kokosów.
Cykl życia
Kraby rozmnażają się na lądzie między majem a wrześniem. Samce przekazują spermatofory, a samice przyklejają zapłodnione jaja do odwłoka. Gdy zbliża się czas wylęgu, samica idzie do brzegu i uwalnia larwy do oceanu, które unoszą się w toni przez 3–4 tygodnie, potem osiadają na dnie i wchodzą do muszli ślimaków. Po jakimś czasie wychodzą na ląd i zostają tam na stałe. Młode kraby palmowe osiągają dojrzałość po 5 latach. Do pełnego rozmiaru dorastają nawet przez 40–60 lat, a według niektórych naukowców mogą żyć ponad 100 lat.
Krab palmowy – zasięg występowania
Krab palmowy zamieszkuje tropikalne wyspy Oceanu Indyjskiego i środkowego Pacyfiku. Występuje m.in. na Wyspie Bożego Narodzenia, Seszelach, Andamanach, w Mikronezji i na Wyspach Cooka. Dawniej żył też na Madagaskarze, w Indiach i Australii, ale tam już wyginął. Ponieważ nie potrafi pływać, wyspy zasiedla tylko jako larwa unosząca się w wodzie.
Dieta i zachowanie
Krab palmowy żywi się głównie owocami, nasionami, pędami i miąższem drzew. Zjada też padlinę, pisklęta, a także inne kraby i ich wylinki. Może rozłupywać kokosy szczypcami i wyjadać miąższ, niekiedy też wspina się na palmy, by zrzucić kokosy na ziemię. Obserwowano, jak poluje na szczury i ptaki. Niekiedy kraby palmowe potrafią spaść z kilku metrów i nic im się nie dzieje.
Ich szczypce są bardzo silne – mogą boleśnie uszczypnąć i długo nie puszczać, jednak mieszkańcy Mikronezji znają sposób na ich rozluźnienie – trzeba łaskotać miękkie części odwłoka.
Siedlisko
Kraby te żyją samotnie. Kopią nory w piasku lub ukrywają się w szczelinach skalnych, w których w dzień chowają się, by nie tracić wody, wychodzą natomiast nocą.
Swoje nory wyścielają włóknami kokosowymi.
Gdy jest wilgotno lub pada deszcz wychodzą ze swoich schronień wcześniej.
Ciekawe jest to, że mogą mieszkać nawet kilka kilometrów od morza.
Relacje krabów palmowych z ludźmi
Dorosłe kraby nie mają naturalnych wrogów poza ludźmi i innymi krabami. Są łowione dla mięsa, które w niektórych kulturach uznaje się za przysmak i afrodyzjak, choć na niektórych wyspach jedzenie krabów palmowych jest jednak tematem tabu.
Mięso ich może być trujące, jeśli zjedzą toksyczne rośliny.
Ochrona
Wielu populacjom krabów palmowych grozi wyginięcie z powodu polowań i niszczenia środowiska. Krab ten został uznany za gatunek narażony (vulnerable) przez IUCN. W niektórych miejscach obowiązują przepisy ochronne – zakazy łapania samic z jajami, limity połowów i okresy ochronne. W Filipinach całkowity zakaz połowu obowiązuje od 2001 roku, ale egzekwowanie tego prawa jest trudne.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Największy dinozaur mięsożerny
- Mieniak tęczowiec
- Czy lis zje kota? Odpowiedź może Cię zdziwić!
- Jak wyginęły dinozaury?
- Pradawne skamieniałości – czym są trylobity?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Coconut_crab (dostęp: 21.05.2025).
