Kukabura chichotliwa (Dacelo novaeguineae) to ptak należący do podrodziny łowców (Halcyoninae). Inaczej nazywa się ją także kukaburą lub łowcem olbrzymim.
Jest to ptak duży i silnie zbudowany z jasną głową i brązowym paskiem przez oko. Grzbiet ptaka jest ciemnobrązowy, a na skrzydłach widoczne są niebieskawe plamy. Spód ciała przybiera kremowobiały kolor, a ogon jest prążkowany, w odcieniach rdzawych i czarnych. Samce i samice wyglądają niemal identycznie.
Gatunek ten znany jest z charakterystycznego odgłosu przypominającego śmiech. Często słychać go, gdy kilka ptaków nawołuje się jednocześnie. Ten dźwięk bywa używany w filmach i nagraniach jako typowy „odgłos dżungli”.
Występowanie i środowisko
Kukabura chichotliwa występuje naturalnie we wschodniej Australii, została też celowo wprowadzona do Tasmanii, Australii Zachodniej i Nowej Zelandii. Zamieszkuje suche lasy eukaliptusowe, zarośla, a także parki miejskie i ogrody. Preferuje tereny z rzadkim podszytem i dostępnymi dziuplami.
Gatunek ten jest osiadły i przez cały rok przebywa na tym samym terytorium. Tworzy monogamiczne pary, które trwają przez całe życie łowców olbrzymich. Para ptaków może być wspierana przez starsze potomstwo – nawet do pięciu dorosłych ptaków z poprzednich lęgów, które pomagają bronić terytorium i wychowywać młode.
Kukabura chichotliwa – rozmnażanie
Kukabury gniazdują w dziuplach drzew lub wydrążonych gniazdach termitów.
Samica składa zwykle trzy białe jaja, a wysiadywaniem zajmują się zarówno rodzice, jak i pomocnicy. Pisklęta karmione są przez całą grupę.
Po opuszczeniu gniazda młode są nadal dokarmiane przez 6 do 10 tygodni, zanim nauczą się samodzielnie zdobywać pożywienie.
Nierzadko zdarza się, że najmłodsze z piskląt ginie z rąk starszego rodzeństwa.
Gniazdowanie zaczyna się zwykle w sierpniu, a szczyt składania jaj przypada na wrzesień–listopad. Jeśli pierwszy lęg się nie powiedzie, para próbuje ponownie w dalszej części sezonu.
Dieta i sposób polowania
Łowiec olbrzymi jest drapieżnikiem, poluje zwykle na wiele drobnych zwierząt. Zazwyczaj siedzi na gałęzi i wypatruje ruchu na ziemi, a gdy dostrzeże zdobycz, rzuca się z góry i chwyta ją dziobem.
Dieta kukabury chichotliwej obejmuje jaszczurki, owady, dżdżownice, węże, myszy, a nawet ryby z ogrodowych oczek wodnych. Znane są przypadki, gdy ptaki polowały na jadowite węże większe od nich samych.
Głos i zachowania dźwiękowe kukabury
„Śmiech” kukabury to głos terytorialny, który jest wykorzystywany przez całą grupę do oznaczania granic i odstraszania sąsiadów. Ptaki nawołują się szczególnie często o świcie i zmierzchu. Jeden ptak zaczyna niskim chichotem, potem dołączają kolejne. W rezultacie powstaje głośny, charakterystyczny koncert.
Głos ten składa się z kilku elementów, m.in. krótkich „koo”, szybkich turkotów i głośnych „ha-ha”. Samiec często kończy nawoływanie dźwiękiem „go-go”, a samica – charakterystycznym bulgotem. Nawet ludzie mieszkający w Australii uważają te głosy za wyjątkowe. Turyści, którzy słyszą je po raz pierwszy, bywają zaskoczeni.
Odgłosy te spełniają też inne funkcje. Służą do rozpoznawania członków grupy, obrony terytorium, a także umacniania więzi w rodzinie. Młode uczą się głosu od rodziców: samce uczą je śpiewać, zanim młode dołączą do wspólnego chóru. Nauka trwa zwykle dwa tygodnie.
Inne formy komunikacji
Poza „śmiechem” kukabury wydają też inne dźwięki. Skrzeczą w czasie karmienia, zachowań godowych, a także w sytuacjach zagrożenia. W porównaniu do innych gatunków kukabur, mają bardzo szeroki repertuar głosów. Dzięki zmianom tonu i tempa mogą przekazywać więcej informacji.
Zachowania wizualne
Łowce olbrzymie wykorzystują także komunikację wizualną. W razie zagrożenia rozpościerają skrzydła, potrząsają ogonem i pochylają głowę, a często towarzyszą im też odgłosy alarmowe. Te ruchy mają odstraszyć intruzów.
Czasem ptaki wykonują tzw. loty trapezowe – szybują między granicami terytorium i demonstrują swoją obecność. Innym razem przelatują nad terytorium sąsiada, robiąc okrążenia. Jeśli spotkają się z oporem, reagują śmiechem lub skrzeczeniem. Takie loty mogą trwać nawet pół godziny.
Relacje z ludźmi
Kukabury są dobrze znane mieszkańcom Australii. Często pojawiają się w miastach, ogrodach i parkach. Bywają oswojone – potrafią jeść z ręki, a nawet wyrywać jedzenie z dłoni. Ludzie chętnie je karmią, zwłaszcza surowym mięsem. Kukabury są także trzymane w ogrodach zoologicznych.
Łowce olbrzymie stały się też częścią australijskiej kultury. Popularna piosenka dziecięca „Kookaburra sits in the old gum tree” powstała w 1934 roku.
Ich odgłosy są też często używane w filmach, zwłaszcza w scenach z dżunglą – od serii „Tarzan” po „Park Jurajski”.
Status ochronny
Kukabura chichotliwa występuje w wielu regionach Australii. Zagęszczenie populacji tego ptaka różni się w zależności od środowiska – od 0,04 do 0,8 ptaka na hektar. Średnia liczebność może sięgać 65 milionów osobników, choć niektóre dane wskazują na spadek. Od 2000 do 2019 roku liczba obserwacji spadła o połowę.
W Nowej Zelandii populacja jest niewielka i prawdopodobnie nie przekracza 500 osobników.
Mimo powyższych danych Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za najmniejszej troski. Jego zasięg jest szeroki, a ogólna liczebność nadal stosunkowo duża.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Co jedzą łabędzie i kaczki oraz czym można je karmić?
- Największy dinozaur mięsożerny
- Najstarsze drzewa na świecie
- Ludzie i mamuty – fakty ukrywane przez dekady
- Małpy producentami włóczni?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Laughing_kookaburra (dostęp: 21.05.2025).
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
