Rekin wielorybi (Rhincodon typus) jest gatunkiem ogromnej ryby zaliczanej do rodziny Rhincodontidae. To największa ryba na świecie. Wiele osobników osiąga rekordową długość 18,8 m. Rekiny te zalicza się też do największych zwierząt na świecie niebędących waleniami.
Przedstawiciele tego gatunku zasiedlają wody tropikalne o temperaturze przekraczającej 21 stopni C. Przeciętnie dożywają od 80 do 130 lat. Długi pysk pozwala im z powodzeniem prowadzić tryb życia filtratorów. Podstawę diety tych ogromnych zwierząt stanowią niewielkie ryby oraz plankton. Nie stanowią one natomiast żadnego zagrożenia dla człowieka oraz większych zwierząt. Pierwszy naukowy opis gatunku powstał w 1828 roku. Stworzył go brytyjski lekarz wojskowy Andrew Smith.
Rekiny wielorybie mają najgrubszą skórę ze wszystkich współcześnie żyjących zwierząt. Ma ona 10 cm grubości. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za narażony na wyginięcie. Do tego stanu rzeczy przyczyniają się głównie nielegalne polowania.
Opis
Rekin wielorybi cechuje się szeroką, spłaszczoną głową zwieńczoną dużym pyskiem znajdującym się z przodu. Oczy ryby są relatywnie niewielkie. W jej jamie gębowej znajduje się około 300 rzędów drobnych zębów i 20 poduszek filtracyjnych umożliwiających chwytanie i wchłanianie planktonu. Za oczami ryby zlokalizowane są specjalne otwory oddechowe. Zwierzę oddycha za pomocą pięciu dużych par skrzeli.
Rekin ma ciemnoszary grzbiet i biały brzuch. Powierzchnię jego ciała zdobią jasne kropki lub pręgi ułożone w unikalny dla każdego osobnika sposób. Skóra jest twarda i szorstka w dotyku. U rekinów polarnych występują po dwie płetwy grzbietowe, płetwy piersiowe oraz płetwy brzuszne, a także jedna płetwa odbytowa.. Płetwa ogonowa jest niesymetryczna. Dolny płat jest mniejszy od górnego.
Oczy rekina są doskonale chronione przed uszkodzeniem. Sprzyja temu obecność specjalnych łusek skórnych, zwanych dentikulami. Zwierzę też w razie potrzeby potrafi wycofać gałki oczne głęboko w oczodoły. Ryba widzi doskonale zarówno przy powierzchni wody, jak i w głębinach morskich. Charakterystyczna jest dla niego również zdolność regeneracji uszkodzonych fragmentów płetw.
Zasięg i siedlisko rekina wielorybiego
Rekin wielorybi zamieszkuje morza i oceany tropikalne. Zasiedla też ciepłe wody stref umiarkowanych. Przedstawicieli tego gatunku spotyka się zarówno w rejonach przybrzeżnych, jak i na otwartym morzu. Ryby za dnia pływają blisko powierzchni wody. Na noc natomiast przemieszczają się w głąb akwenu. W tym czasie z reguły przebywają na głębokości nieprzekraczającej 2000 metrów pod poziomem morza.
Rekiny wielorybie często tworzą większe skupiska. Widuje się je sezonowo między innymi w Zatoce Perskiej, Zatoce Omańskiej, przy rafie Ningaloo w Australii Zachodniej, na wyspie Darwin w Galapagos, w Quintana Roo w Meksyku, w Mozambiku, na Filipinach, Seszelach, u wybrzeży Indii, Tajwanu, w południowych Chinach oraz Katarze.
Wzrost i rozmnażanie
Rekiny wielorybie zalicza się do zwierząt jajożyworodnych. Samice jednorazowo wydają na świat około 16 młodych. Każdy z nich ma od 40 do 60 cm. Przypuszcza się, że rodzą się one w różnym czasie. Wszystko dzięki zdolności samicy do długiego przechowywania nasienia samca.
Samce zwykle rosną szybciej niż samice. Jednak ostatecznie są one mniejsze od osobników płci żeńskiej. Ryby te stają się zdolne do rozrodu w wieku około 25 lat.
Rekin wielorybi – dieta
Rekin wielorybi to filtrator. Żywi się głównie planktonem. Podstawę jego jadłospisu stanowią widłonogi, kryl, strzałki morskie, meduzy, jaja ryb oraz larwy krabów. Chętnie poluje także na drobne kałamarnice i ryby, m.in. sardynki, sardele, makrele i małe tuńczyki. Często pływa w miejscach, gdzie ryby odbywają tarło. Daje mu to bowiem sposobność do wchłonięcia dużej liczby jaj unoszących się w wodzie. W razie konieczności zwierzęta te nie stronią również od jedzenia glonów.
U rekinów wielorybich zauważono tendencje do częstego przemieszczania się. Jest ona związana z koniecznością poszukiwania pokarmu. Prawdopodobnie inną przyczyną tych wędrówek jest chęć znalezienia partnera bądź partnerki do rozrodu.
Szczątkowe zęby rekina wielorybiego nie mają większego znaczenia dla zdobywania pokarmu. Do filtrowania wody przez te zwierzęta dochodzi na dwa sposoby. Mogą one przepuszczać przez gardło wpływającą do otwartego pyska wodę albo zasysać ją i następnie wypychać przez otwory skrzelowe. Pozyskany w ten sposób pokarm pozostaje na poduszkach filtracyjnych. Oczyszczaniu filtrów z nadmiaru zalegających na nich cząstek sprzyja wydawanie specjalnych dźwięków przypominających kaszel.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Rak szlachetny – rzeczny -szerokoszczypcowy – szewc
- Raczyniec jadalny – krab brzegowy
- Czy rekiny są w Bałtyku, a jeśli tak, to jakie i czy są groźne?
- JHWH czyli Jahwe – Bóg ponad wszystkich innych bogów
- Stworzenie świata w Księdze Rodzaju: historia czy poezja?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Whale_shark [dostęp: 05.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
