Raczyniec jadalny (Carcinus maenas), znany też jako krab brzegowy, jest niewielkim krabem zaliczanym do rodziny Carcinidae. Zwierzę reprezentuje rodzaj Carcinus. Krab występuje pospolicie w różnych częściach świata. Zazwyczaj zasiedla wody strefy przybrzeżnej. Najczęściej spotyka się go w Morzu Bałtyckim oraz wschodnim Oceanie Atlantyckim. Jako gatunek inwazyjny zawędrował też do wód Ameryki Północnej i Południowej, południowej Afryki oraz Australii.
Szerokość pancerza dorosłego kraba wynosi około 90 mm. W skład jego diety wchodzą mięczaki, wieloszczety oraz niewielkie skorupiaki. Obecność raczyńca jadalnego w danym zbiorniku negatywnie oddziałuje na lokalne rybołówstwo. Rozprzestrzenianiu się tego gatunku sprzyja transport na kadłubach statków albo w przewożonych materiałach opakowaniowych. Krab ten często występuje również w wodzie balastowej.
Opis raczyńca jadalnego
Przeciętny krab brzegowy mierzy mniej więcej 6 cm długości. Jego pancerz może mieć natomiast od 9 do 10 cm szerokości. Szeroki głowotułow ma kształt serca. Silnie zredukowany odwłok znajduje się po stronie brzusznej. Także otwór gębowy zlokalizowany jest po spodniej stronie ciała. Pierwsza para odnóży pełni funkcję szczypców.
Skorupiaka zdobi pięć niewielkich ząbków zlokalizowanych nad oczami. Pomiędzy narządami wzroku widać też trzy wyraźne wypukłości, wystające poza linię oczu. Narządy kopulacyjne zwierząt, zwane gonopodami, są wyraźnie zakrzywione w kierunku zewnętrznym.
Raczyńce jadalne mogą być umaszczone w różny sposób. W naturze spotyka się zielone, szare, czerwone oraz brązowe osobniki. Ubarwienie poszczególnych okazów zależy zarówno od warunków środowiskowych, jak i uwarunkowań genetycznych. Osobniki liniejące w późniejszym okresie zwykle są czerwone. Zwierzęta o tym ubarwieniu pancerza na ogół są bardziej agresywne. Wyróżnia je jednak także większa wrażliwość na niskie zasolenie zbiornika albo niewystarczającą ilość tlenu. Młode kraby brzegowe można łatwo rozpoznać po bardziej wyrazistych niż u dorosłych osobników wzorach na pancerzu.
Siedlisko
Raczyńce jadalne zwykle spotyka się w wodach morskich oraz estuariach rzek. Z reguły wybierają akweny o dnach mulistych, piaszczystych albo skalistych. Preferują jednak miękkie podłoża. Często przemieszczają się wśród podwodnej roślinności oraz w słonoroślach. Większość osobników nie ma zbyt wygórowanych wymagań środowiskowych. Mogą zamieszkiwać zarówno w bardziej, jak i mniej zasolonych wodach. Dobrze znoszą także niskie oraz wysokie temperatury.
Rozmnażanie
Samice składają około 185 000 jaj. Wylęgające się z nich larwy przez jakiś czas pozostają na otwartym morzu. Tam przeobrażają się kilkukrotnie aż do uzyskania formy młodych krabów. Zwykle ma to miejsce w strefie międzyprzypływowej. Młode osobniki z reguły przemieszczają się pomiędzy trawami i glonami morskimi.
Raczyniec jadalny – dieta
Krab brzegowy należy do zwierząt drapieżnych. Jego jadłospis składa się głównie z małż (np. ostryg, sercówek, Mya arenaria, Potamocorbula amurensis, Nutricola spp.), wieloszczetów oraz drobnych skorupiaków. W razie potrzeby zwierzęta te potrafią również uśmiercić i zjeść kraby o podobnych do nich rozmiarach ciała. Skorupiak wykazuje wzmożoną aktywność w porze nocnej. Zdarza mu się jednak polować również w ciągu dnia. Jego obecność w danym zbiorniku nierzadko przyczynia się do strat w rybołówstwie komercyjnym i rekreacyjnym. Konkurowanie z rybami o pokarm powoduje spadek populacji ryb szczególnie popularnych wśród wędkarzy i rybaków.
Raczyniec jadalny chroni się przed drapieżnikami poprzez kamuflaż. Na mulistych płyciznach przybiera ubarwienie ciała zbliżone do mułu. Natomiast w skalistych akwenach jego umaszczenie staje się łudząco podobne do koloru kamieni.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Pyton siatkowy
- Pyton birmański
- Czym się różni aligator, krokodyl i kajman – poznaj różnice
- Wykopaliska potwierdzają zniszczenie Jerycha
- Naukowcy zadziwieni asymetrią galaktyk wokół Galaktyki Andromedy
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Carcinus_maenas [dostęp: 04.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
