Sumik karłowaty, sumik amerykański, amerykański sumik karłowaty (Ameiurus nebulosus) to słodkowodna ryba z rodziny Ictaluridae, szeroko rozpowszechniona w Ameryce Północnej. Należy do grupy sumików karłowatych. Pod względem wyglądu i trybu życia przypomina dwa inne gatunki: sumika czarnego (Ameiurus melas) oraz sumika żółtego (Ameiurus natalis). Po raz pierwszy został opisany w 1819 roku przez Charles’a Alexandre’a Lesueura jako Pimelodus nebulosus. W literaturze występuje również pod nazwą Ictalurus nebulosus.
W języku potocznym sumik karłowaty bywa nazywany „mud cat”, „horned pout” lub „hornpout„. Określenia te funkcjonują także wobec innych sumików. Dla rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej ryba ta ma znacznie głębsze znaczenie. Dla ludu Ojibwa sumik, znany jako wawaazisii, symbolizuje jeden z sześciu pierwotnych klanów, które według tradycji wyłoniły się z morza, by dać początek plemiennym społecznościom.
Wygląd
Sumik karłowaty osiąga długość do około 53 cm. Grzbiet ma ciemnozielono-brązowy, który przechodzi ku dołowi w jaśniejsze odcienie zieleni i żółci. Brzuch jest kremowy lub białawy. Ryba pozbawiona jest łusek. Na całym ciele widoczne są ciemniejsze, brunatnoczarne cętki.
Cechą charakterystyczną sumika jest płetwa grzbietowa zakończona kolcem. Tuż za nią znajduje się pojedyncza, tłuszczowa płetwa. Płetwy brzuszne są położone w części brzusznej. Płetwa odbytowa zawiera od 21 do 24 promieni. Ogon jest tylko nieznacznie wcięty. Oba jego płaty nachodzą ku sobie pod kątem. Płetwy piersiowe także mają kolce. Z tyłu znajduje się od pięciu do ośmiu ząbkowanych wyrostków.
Sumik amerykański posiada osiem wąsików czuciowych rozmieszczonych wokół otworu gębowego. Wąsiki na podbródku mają kolor od czarnego do żółtobrązowego. U młodych osobników ubarwienie jest zwykle jednolite, bez wyraźnych plam.
Otwór gębowy jest położony końcowo lub lekko podkońcowo, z górną szczęką nieznacznie wysuniętą przed dolną. Ułatwia to żerowanie przy dnie. Od Pylodictis olivaris można go odróżnić po tym, iż nie posiada tylnych bocznych wypustek na płacie zębowym górnej szczęki.
Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj od 20 do 50 cm długości. Ważą od około 0,5 do 3,6 kg (w skrajnych przypadkach). Gatunek jest zmiennocieplny, zmiennotermiczny i symetryczny dwubocznie.
Sumika karłowatego można odróżnić od sumika czarnego i żółtego m.in. po kolorze wąsików podbródkowych (żółtawo-czarne), braku jasnego paska u nasady ogona (który występuje u sumika czarnego) oraz liczbie promieni w płetwie odbytowej (21–24).
Występowanie sumika karłowatego
Naturalny zasięg występowania sumika karłowatego obejmuje dorzecza wybrzeży Atlantyku i Zatoki Meksykańskiej. Gatunek spotykany jest od Nowej Szkocji i Nowego Brunszwiku aż po zatokę Mobile w Alabamie, a także w zlewiskach Wielkich Jezior, Zatoki Hudsona i rzeki Missisipi. Zasiedla tereny od Quebecu po Saskatchewan, na południe do Luizjany i na zachód aż po Teksas. Istnieją jednak przesłanki, że historycznie nie występował wzdłuż wybrzeża Zatoki Meksykańskiej na zachód od rzeki Apalachicola i na wschód od Missisipi.
Obecnie sumik amerykański jest gatunkiem powszechnym w wielu innych regionach Ameryki Północnej. Został tam introdukowany – zarówno w celach konsumpcyjnych, jak i wędkarskich. Do stanów, w których go sztucznie zasiedlono, należą m.in. Georgia, Alabama, Arizona, Arkansas, Kalifornia, Kolorado, Hawaje, Idaho, Kansas, Kentucky, Luizjana, Maine, Missouri, Nebraska, Nevada, New Hampshire, Nowy Meksyk, Ohio, Oklahoma, Oregon, Wirginia i Waszyngton.
Sumik karłowaty to gatunek towarzyski i niemigrujący. Znany jest z tworzenia ławic.
Środowisko życia
Sumik karłowaty doskonale radzi sobie w zróżnicowanych środowiskach wodnych – od jezior i stawów po wolno płynące cieki wodne o niskiej zawartości tlenu lub mulistym dnie. W wielu regionach Stanów Zjednoczonych jest oportunistycznym żerującym przy dnie drapieżnikiem. Gatunek ma niewielu naturalnych wrogów. Rzadko interesuje wędkarzy, z wyjątkiem niektórych lokalnych społeczności, np. w rejonie jeziora Oneida w stanie Nowy Jork.
Sumiki spotykane są w różnorodnych siedliskach – od zamulonych stawów po przydrożne rowy melioracyjne. W ciągu dnia pozostają ukryte. Żerują głównie nocą. Przeszukują dna zbiorników w poszukiwaniu pokarmu. Dieta obejmuje owady, pijawki, ślimaki, ryby, małże oraz różnorodne rośliny wodne. Wiadomo również, że jedzą kukurydzę, którą można wykorzystać jako przynętę.
Podobnie jak inne sumiki, rozmnażają się dopiero wtedy, gdy temperatura wody osiągnie co najmniej 27°C. Zwykle przypada to na czerwiec i lipiec. W północnych stanach USA potrzebują jednak nieco chłodniejszych warunków, zanim przystąpią do tarła.
Sumik amerykański jest wyjątkowo odporny. Toleruje zarówno szeroki zakres temperatur, jak i bardzo niskie stężenia tlenu w wodzie. Potrafi przetrwać nawet w mocno zanieczyszczonych zbiornikach, gdzie poziom tlenu rozpuszczonego spada do 0,2 ppm. Dzięki tej odporności gatunek nie jest zagrożony tzw. przyduchą zimową i potrafi przetrwać w skrajnych warunkach środowiskowych.
Sumik karłowaty – cykl życia i rozmnażanie
Sumiki karłowate zazwyczaj żyją od sześciu do ośmiu lat. W warunkach hodowlanych odnotowano osobniki, które dożywały nawet piętnastu. Okres tarła przypada między kwietniem a czerwcem. W czasie jednego sezonu rozrodczego samice pozostają monogamiczne. Nie zaobserwowano u nich stałych rytuałów godowych.
Do składania ikry ryby wybierają zacienione miejsca – pod kamieniami lub wewnątrz zatopionych kłód. Do zapłodnienia dochodzi zewnętrznie. Samiec i samica ustawiają się głowami w przeciwnych kierunkach. Gniazdo buduje głównie samica. Opiekę nad jajami sprawują oboje rodzice. W jednym gnieździe może znajdować się od 50 do nawet 10 000 jaj. Inkubacja trwa zwykle sześć dni. Może wydłużyć się do trzynastu.
Po wykluciu młode przebywają jeszcze przez około pięć dni pod opieką dorosłych. Następnie formują zwartą ławicę. Pilnuje jej jedno z rodziców. Ta forma opieki może trwać do miesiąca. Młode sumiki zachowują tryb życia w ławicy również po osiągnięciu stadium juwenilnym.
Zarówno samce , jak i samice dojrzałość płciową osiągają w wieku około trzech lat. Choć opieka nad potomstwem u tego gatunku jest dobrze rozwinięta, zdarzają się przypadki zjadania własnej ikry.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Sum rekini
- Stonoga murowa
- Planety w kosmosie – dlaczego Bóg stworzył ich tak wiele?
- Harry Potter – magia czy wyobraźnia?
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Brown_bullhead [dostęp: 11.10.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Noel Burkhead. Licencja: CC BY-SA 2.5.
