Rekin polarny (Somniosus microcephalus), jest gatunkiem dużej ryby zaliczanej do rodziny Somniosidae. Zasięg jego naturalnego występowania rozciąga się na Ocean Arktyczny oraz północne rejony Oceanu Atlantyckiego. Przedstawiciele tego gatunku odznaczają się długowiecznością. Ich długość życia oscyluje na poziomie od 250 do nawet 500 lat. Niełatwo jednak ją dokładnie oszacować z uwagi na trudno dostępne dla człowieka środowisko życia.
Rekin polarny jest też jednym z największych rekinów żyjących na świecie. Dorosłe osobniki mogą mierzyć około 6,4 metra długości przy masie ciała na poziomie 1 tony. Jako oportunistyczne drapieżniki żywią się różnorodnym pokarmem. Nie stronią także od jedzenia padliny.
Mięso rekina grenlandzkiego wydziela toksyny, które są śmiertelnie niebezpieczne dla ludzi i innych ssaków. Ryby te nie stanowią jednak realnego zagrożenia dla człowieka. Żyją one bowiem w trudno dostępnym dla ludzi środowisku.
Opis
Rekin polarny wyróżnia się dużymi rozmiarami ciała. To jeden z największych przedstawicieli rodziny Somniosidae. Przeciętny dorosły osobnik osiąga długość od 4 do 5 metrów. Jego waga może natomiast wahać się od 775 do 1000 kg. Ryba jest doskonale przystosowana do życia w zimnych, arktycznych wodach.
Rekin grenlandzki wyróżnia się krępą sylwetką. Cechuje go krótki, lekko zaokrąglony pysk oraz niewielkie oczy. Jego płetwy piersiowe i grzbietowe – podobnie jak otwory skrzelowe – są relatywnie małe. Notuje się pewne różnice w rozmiarach ciał samców i samic. Osobniki płci żeńskiej z reguły są większe i cięższe od swoich partnerów. Rekiny polarne mają jednolite, czarne lub jasnoszare ubarwienie. Grzbiet zwierzęcia niekiedy pokrywają ciemne smugi albo jasne plamki.
Rekiny grenlandzkie często są ślepe. Za ich problemy ze wzrokiem odpowiada przyczepiający się do rogówki oczu widłonóg Ommatokoita elongata. Obecność tego widłonoga zwykle prowadzi do uszkodzenia oczu. Nie ma to jednak większego wpływu na życie rekina. W trakcie polowania wykorzystuje on bowiem doskonale rozwinięty słuch oraz węch.
Rekin polarny – biologia
Rekin polarny najczęściej przebywa na głębokości od 100 do 1200 metrów pod poziomem morza. Żyje w wodach, których temperatura mieści się od −1,1 do 7,4 °C. Pływa bardzo wolno i rzadko uderza ogonem. Zwykle osiąga prędkość od 0,34 do 0,74 m/s. Porusza się też powoli i ospale. Najprawdopodobniej ma to związek z zachodzącymi wyjątkowo wolno procesami metabolicznymi w organizmie zwierzęcia. Rekin poluje najczęściej na foki. Jednak z uwagi na nieumiejętność szybkiego poruszania się chwyta jedynie ofiary pogrążone w głębokim śnie.
Dieta
Rekiny grenlandzkie znajdują się na szczycie łańcucha pokarmowego w ekosystemie arktycznym. Są zarówno drapieżnikami, jak i padlinożercami. W skład ich diety poza fokami wchodzą także różne ryby. Wśród nich można wymienić na przykład dorsze, zębacze, łupacze oraz płaszczki. Dieta rekinów jest ściśle uzależniona od ich rozmiarów. Większe osobniki jedzą nie tylko ryby denne i foki, ale także niewielkie walenie. Mniejsze natomiast najczęściej żywią się ślimakami, krabami, jeżowcami, meduzami oraz kałamarnicami. Nie stronią też od łapania ptaków morskich.
Rekiny polarne odżywiają się także padliną. W ich żołądkach często można znaleźć szczątki łosi, koni, reniferów, a nawet niedźwiedzi polarnych. Najprawdopodobniej, gdy tylko nadarzy się okazja, przechwytują one ciała martwych zwierząt pływające w wodzie.
Cykl życia rekina polarnego – najdłużej żyjący rekin
Rekin grenlandzki to najdłużej żyjący znany gatunek kręgowca. Większość osobników dożywa średnio 272 lat. Zdarzają się jednak także 500-letnie okazy. Zwierzęta te rosną i rozwijają się bardzo wolno. W ciągu roku powiększają się jedynie o około 1 cm. Do rozrodu stają się zdolne osobniki w wieku około 150 lat. Samce w tym czasie mają około 2,8 m długości, a samice 4,2 m.
U osobników płci żeńskiej wyróżnia się siedem etapów dojrzewania. Są to kolejno: niedojrzałość, rozwój, dojrzewanie, wczesna ciąża, środkowa ciąża, późna ciąża i etap poporodowy. U samców zachodzą tylko trzy fazy: niedojrzałość, dojrzewanie i dojrzałość.
Rozród
Rekiny polarne są jajożyworodne. Ciąża u tych ryb trwa rekordowo długo – od 8 do nawet 18 lat. Tak długi okres rozwoju embrionalnego sprzyja ochronie gatunku przed wyginięciem. Znajdujące się w macicy kosmki odpowiadają za dostarczanie tlenu młodym. Im jest ich więcej, tym miot jest mniej liczny.
Przychodzące na świat młode mają od 35 do 45 cm długości. W jednym miocie może ich być od 10 do nawet 300. Jedna samica w ciągu całego swojego życia wydaje na świat od 200 do 700 młodych.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Raczyniec jadalny – krab brzegowy
- Pyton zielony
- Czy rekiny są w Bałtyku, a jeśli tak, to jakie i czy są groźne?
- Harry Potter – magia czy wyobraźnia?
- Świątynie i ofiary w Biblii – dodatek: świątynie po Jezusie Chrystusie
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Greenland_shark [dostęp: 05.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: NOAA Okeanos Explorer Program. Licencja: domena publiczna.
