Grzywacz (Columba palumbus) znany również jako gołąb grzywacz, jest gatunkiem dużego ptaka zaliczanego do rodziny gołębiowatych (Columbidae). Reprezentuje rodzaj Columba. Ptaki te preferują pokarm roślinny. W skład ich diety wchodzą zarówno ziarna, jak i pędy oraz liście różnych roślin. Dlatego też właściciele pól uprawnych na ogół uważają przedstawicieli tego gatunku za szkodniki. Populacja tych ptaków od lat utrzymuje się na stabilnym, wysokim poziomie. Dzieje się tak pomimo organizowanych na nie masowo nielegalnych polowań.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis grzywacza powstał dzięki szwedzkiemu przyrodnikowi Karolowi Linneuszowi. Miało to miejsce w 1758 roku. Przygotowana charakterystyka została zamieszczona w dziesiątej edycji dzieła Systema Naturae. Badacz określił ptaka łacińskim terminem Columba palumbus. Zaklasyfikował go też do rodzaju Columba.
Na dzień dzisiejszy w obrębie gatunku wydziela się cztery podgatunki. Są to:
- Columba palumbus palumbus – podgatunek nominatywny zasiedlający Europę, zachodnią Syberię, Irak i północno-zachodnią Afrykę;
- Columba palumbus azorica – ptaki występujące na wschodzie i centrum Azorów;
- Columba palumbus iranica – podgatunek zamieszkujący południowo-zachodni i północny Iran aż do południowo-zachodniego Turkmenistanu;
- Columba palumbus casiotis – ptaki żyjące na terenie południowo-wschodniego Iranu i Kazachstanu.
W przeszłości występował jeszcze jeden podgatunek Columba palumbus maderensis, który zasiedlał Maderę. Obecnie jest on wymarły.
Opis grzywacza
Gołąb grzywacz odznacza się dość dużymi rozmiarami ciała. Dorosłe osobniki zwykle osiągają od 38 do 44,5 cm długości przy rozpiętości skrzydeł wahającej się od 60 do 80 cm. Ich waga oscyluje natomiast na poziomie od 300 do 615 g. Upierzenie ptaka w większości wyróżnia szary odcień. Tylko brzuch zwierzęcia jest różowy. W okolicach szyi i na skrzydłach można natomiast zauważyć charakterystyczne białe plamy.
Młode ptaki można łatwo rozpoznać po jasnoszarym umaszczeniu oraz szarym dziobie. Zwykle nie mają one też białych plam na szyi ani na skrzydłach. Pojawiają się one bowiem dopiero u sześciomiesięcznych okazów.
Zasięg i siedlisko
Grzywacze pochodzące z północnych rejonów Europy i zachodniej Azji prowadzą wędrowny tryb życia. Osobniki żyjące w cieplejszych regionach pozostają tam natomiast przez cały rok. Zazwyczaj można je zobaczyć w parkach oraz ogrodach. Stają się też nieodłącznym elementem krajobrazu większych miast.
Zachowanie
Gołębie grzywacze w trakcie lotu regularnie uderzają skrzydłami. Latają bardzo szybko. Poza okresem lęgowym grupują się w stada złożone z kilkudziesięciu albo kilkuset osobników. Samce tych ptaków wykazują zachowania terytorialne. Zaciekle bronią swojego rewiru, uderzając intruza skrzydłami.
Rozmnażanie
Miejsca lęgowe grzywaczy znajdują się w lasach, parkach i ogrodach. Samica zwykle składa dwa białe jaja. Czas ich inkubacji wynosi około 3 tygodni. Okres godowy u tych ptaków zwykle rozpoczyna się w kwietniu, a kończy w październiku, Przedstawiciele omawianego gatunku w praktyce mogą jednak rozmnażać się przez cały rok. Pisklęta na przyswojenie sobie umiejętności latania potrzebują mniej więcej 1 miesiąc. W tym czasie gniazda, w których przebywają, są często atakowane przez wrony.
Gołębie grzywacze żyją około 3 lat. Jednak śmiertelność wśród młodych osobników jest bardzo wysoka. Szacuje się, że prawie połowa piskląt ginie przed osiągnięciem dojrzałości.
Grzywacz – dieta
Grzywacze zalicza się do zwierząt roślinożernych. Do ich przysmaków należą głównie siewki, liście i młode pędy roślin. Chętnie jedzą także ziarna, orzeszki piniowe, owoce i jagody. W okresie jesiennym żywią się figami i żołędziami. Zimą natomiast przerzucają się na pąki drzew i krzewów. Gołębie grzywacze polują także na larwy, mrówki i małe robaki. Młode ptaki karmione są przez rodziców specjalnym mleczkiem wytwarzanym w wolu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Dzięcioł średni
- Biegacz złocisty
- Karbon – wielki znak zapytania?
- Rasy ludzkie – co mówi nauka?
- Perm – rozwiązanie zagadek
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_wood_pigeon [dostęp: 26.02.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Tristan Ferne. Licencja: CC BY 2.0.
