Gładzica (Pleuronectes platessa) to gatunek morskiej ryby flądrokształtnej. Należy do rodziny flądrowatych (Pleuronectidae).
Opis
Gładzica ma ciemnozielone do ciemnobrązowego ubarwienie. Grzbiet pokrywają wyraźne, choć nieregularnie rozmieszczone, pomarańczowe plamy. Strona brzuszna ma perłowobiały kolor. Skóra jest gładka, pokryta drobnymi łuskami i pozbawiona kolców. Gładzica potrafi częściowo dostosowywać barwę ciała do otoczenia. Jej charakterystyczne pomarańczowe plamy pozostają jednak zawsze widoczne.
Ciało dorosłych osobników ma owalny kształt. Głowa jest stosunkowo mała. Stanowi mniej niż 25% całkowitej długości ciała. Pysk jest spiczasty i niewielki, a szczęka sięga jedynie pod prawe oko. Oczy są umiejscowione po prawej stronie ciała. Za nimi znajduje się charakterystyczny, kostny grzbiet. Linia boczna lekko zakrzywia się powyżej płetwy piersiowej. Płetwa grzbietowa rozciąga się aż do oka. Płetwy grzbietowa i odbytowa nie łączą się z płetwą ogonową. Płetwa odbytowa składa się z 48–59 miękkich promieni i jest poprzedzona kolcem. Płetwa grzbietowa zawiera 65–79 promieni miękkich. Płetwa piersiowa ma ich 10–11, a brzuszna sześć.
Gładzica może dożyć nawet 20 lat. Osiąga długość od 50 do 70 cm. Obserwowano osobniki dorastające do 78 cm i ważące 5,7 kg.
Zasięg występowania i siedlisko gładzicy
Gładzica to powszechnie występująca ryba denna. Zamieszkuje piaszczyste i muliste dno szelfu europejskiego. Spotkać ją można na głębokościach od 10 do 200 metrów. Jej zasięg rozciąga się od Morza Barentsa po Półwysep Iberyjski. Zasiedla także tereny wokół Islandii i Wysp Owczych. Choć bywa odnotowywana w spisach ichtiologicznych dla Morza Śródziemnego, najprawdopodobniej chodzi o błędnie zidentyfikowane osobniki storni europejskiej.
Dorosłe gładzice przebywają zazwyczaj na większych głębokościach, podczas gdy młode osobniki preferują płytsze wody, takie jak ujścia rzek i piaszczyste wybrzeża. W ciągu dnia ryby te często zagrzebują się w osadzie dennym, pozostając nieruchome przez dłuższy czas. Dzięki temu unikają drapieżników i skutecznie polują z zasadzki.
Dieta
Gładzica jest aktywna głównie nocą, kiedy żeruje. Poluje na wieloszczety, skorupiaki i małże. Młode osobniki, w wieku od roku do dwóch lat, odżywiają się przede wszystkim krewetkami.
Gładzica – cykl życiowy
Główne tarliska gładzic w Morzu Północnym znajdują się w południowej zatoce (Southern Bight) oraz we wschodniej części Kanału La Manche. Gatunek należy do ryb o określonej płodności. Oznacza to, że liczba jaj jest ustalana jeszcze przed rozpoczęciem tarła. Samice dojrzewają płciowo w wieku od 3 do 7 lat. W Morzu Północnym większość z nich osiąga dojrzałość już w trzecim roku życia. Rozwój jajników rozpoczyna się pod koniec lata, w sierpniu i wrześniu. Tarło trwa od grudnia do maja. Samice składają jaja partiami co 3–5 dni przez około miesiąc.
Jaja wylęgają się po dwóch tygodniach i dryfują biernie w planktonie. Larwy pozostają w toni wodnej przez 8–10 tygodni, w zależności od temperatury. Następnie przechodzą metamorfozę i osiedlają się w strefie pływów na piaszczystych plażach. W tym stadium wykorzystują mechanizm zwany częściowo aktywnym transportem pływowym. Nie mogą płynąć pod prąd, ale kontrolując swoje położenie w wodzie, przemieszczają się w stronę lądu. Podczas przypływu unoszą się w górę słupa wody. Pozwala im to dotrzeć do przybrzeżnych siedlisk. Podczas odpływu schodzą niżej, unikając wyniesienia na otwarte wody.
Gdy larwy znajdą odpowiednie miejsce do osiedlenia, przechodzą metamorfozę. Zmieniają kształt ciała na asymetryczny. Proces ten trwa do 10 dni. Świeżo przeobrażone młode ryby osiadają na płytkich, przybrzeżnych plażach. Przez pierwsze dni po przeobrażeniu mogą na krótko osiadać w bardzo płytkich kałużach po odpływie. Nie jest jasne, dlaczego tak się dzieje. W pierwszym roku życia (grupa wiekowa 0+) młode flądry pozostają w płytkich siedliskach przez okres do 7 miesięcy, zależnie od szerokości geograficznej i temperatury wody. Później migrują w głębsze rejony. Część z nich powraca na te obszary w kolejnym roku (grupa I+). Tylko niewielka liczba robi to w wieku II+. Większość młodych gładzic, po pierwszej migracji, już nie wraca do płytkich wód.
Rybołówstwo
Gładzica jest najczęściej poławiana jako część mieszanych połowów ryb płaskich lub w ramach połowów ryb dennych. Najczęściej stosowane narzędzia połowowe to włoki belkowe, włoki denne oraz duńskie sieci stawnicze. Ponadto łowi się ją również przy użyciu innych metod, takich jak denne sieci skrzelowe, sznury haczykowe oraz wędki ręczne. Większość połowów odbywa się w wodach Morza Północnego.
Szczyt połowów przypadł na lata 1985–1990. Odławiano wówczas około 200 tysięcy ton rocznie. Obecnie całkowite roczne połowy utrzymują się na poziomie poniżej 120 tysięcy ton. W latach 80. i 90. XX wieku wielkość połowów przekraczała zalecenia zarządzania zasobami dla wielu stad. Spowodowało to nadmierną presję na populację. W kolejnych dekadach intensywność połowów została jednak ograniczona, a stan stad uległ poprawie. Obecnie wszystkie populacje uznawane są za mieszczące się w bezpiecznych granicach biologicznych, zgodnie z oceną Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES).
Jako pożywienie
Gładzica bywa wykorzystywana jako ryba w popularnym daniu fish and chips w krajach, gdzie potrawa ta cieszy się dużą popularnością.
W kuchni północnoniemieckiej i duńskiej jest jednym z najczęściej spożywanych gatunków ryb. Filety, panierowane i smażone na patelni, podawane są zarówno na ciepło, jak i na zimno. Często jako dodatek do otwartych kanapek z sosem remoulade i plasterkami cytryny. W wersji obiadowej panierowana flądra jest serwowana na gorąco z frytkami i sosem remoulade. Stanowi to duńską odmianę potrawy fish and chips. W supermarketach można bez trudu znaleźć mrożone, panierowane filety, przeznaczone do pieczenia lub smażenia w domu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Biegacz złocisty
- Żołna zwyczajna – żołna pospolita – żołna pszczołojad
- Wirus RSV – wszystko co powinniśmy o nim wiedzieć
- Grzyby, które potrafią przejąć kontrolę nad życiem całego organizmu
- O tym, jak technologia z pomocą nauki wpływa na nasz świat
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/European_plaice [dostęp: 26.02.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Hans Hillewaert. Licencja: CC BY-SA 4.0.
