Pomrów wielki (Limax maximus), jest gatunkiem ślimaka zaliczanego do rodziny pomrowiowatych (Limacidae). To jeden z największych reprezentantów tej rodziny. Razem z pomrowiowem czarniawym (Limax cinereoniger) należy do wyróżniających się najznaczniejszymi rozmiarami ciała ślimaków nagich występujących na terenie Polski.
Pomrów wielki jest typowym gatunkiem dla rodzaju Limax. Dorosły osobnik może mieć długość około 20 cm, choć najczęściej spotyka się mniejsze nawet o połowę osobniki. Ich ciało ubarwione jest na szaro-brązowo. Czasem wyróżnia się jasnoszarym odcieniem z rozsianymi gdzieniegdzie ciemniejszymi plamami. Kolor ciała i pokrywający je wzór mogą zmieniać się wraz z upływem czasu.
Pomrowy wielkie odznaczają się nietypowym sposobem rozmnażania. W trakcie wykonywania godowego tańca zalecające się do siebie osobniki wiszą w powietrzu. Umożliwia im to przyczepiona do gałęzi drzewa gruba nić śluzu.
Zasięg naturalnego występowania pomrowa wielkiego rozciąga się na całą Europę. Jednak przypadek zadecydował, że zwierzę to zostało wprowadzone także do wielu innych zakątków świata. Po raz pierwszy na innym kontynencie zaobserwowano je w Stanach Zjednoczonych, a konkretnie w Filadelfii. Miało to miejsce w 1867 roku.
Opis ślimaka bez skorupy
Dojrzały ślimak dorasta do około 20 cm długości. Zaokrąglone ciało zakończone jest niewielkim grzbietowym rowkiem zlokalizowanym w części ogonowej. Rowek ten składa się z 48 rzędów guzków. Poszczególne osobniki mogą różnić się między sobą umaszczeniem. W praktyce zazwyczaj spotyka się ślimaki o jasnoszarym, popielatym, brązowawym lub żółtawobiałym ubarwieniu. Wszystkie one mają czarne plamy. Ciemna, plamista tarcza mierzy sobie od 3 do 6 cm. Stanowi ona zatem około ⅓ długości ciała. Cienkie czułki są dość długie. Mięczaki wydzielają bezbarwny śluz, który może lekko połyskiwać w słońcu.
Dla pomrowi wielkich charakterystyczna jest mała, znajdująca się wewnątrz ciała biała muszla, która wyróżnia się błoniastym brzegiem oraz cienką strukturą. Jej wymiary to 13×7 mm. Na zewnątrz nie ma natomiast żadnej skorupy.
Gardziel mięczaków wyposażona jest w radulę, czyli specjalny chitynowy fałd pokryty ząbkami. Narząd ten służy ślimakom do rozdrabniania pokarmu. W układzie pokarmowym zlokalizowane jest jelito z sześcioma zwojami. Cztery z nich pozostają zintegrowane z wątrobą. W skład układu nerwowego wchodzą typowe zwoje połączone ze sobą komisurami.
Pomrowy wielkie są obojnakami. Stąd też w ich układzie rozrodczym znajduje się gruczoł hermafrodytyczny oraz przewód hermafrodytyczny. Ten drugi organ łączy nasieniowody i jajowody z penisem.
Zachowanie pomrowa wielkiego
Przedstawiciele gatunku Limax maximus prowadzą nocny tryb życia. Pożywienia szukają zazwyczaj niedługo po zapadnięciu zmroku. Mięczaka cechuje powolność. Odpoczywającego ślimaka można łatwo poznać po odchylonej nieco do tyłu głowie. Ślimak ten nie wykazuje tendencji do kurczenia ciała podczas snu. Tarcza zwierzęcia rozszerza się w sytuacji podrażnienia jego skóry.
Pomrowa wielkiego cechuje zdolność do uczenia się poprzez klasyczne warunkowanie. Dzięki temu w wielu sytuacjach mogą z powodzeniem uniknąć kontaktu z bodźcami postrzeganymi jako zagrożenie. Ślimaki wykazują też silne przywiązanie do swojego terytorium. Po zakończonym nocnym żerowaniu zwykle udają się do swoich kryjówek. Przebywają tam aż do czasu zapadnięcia kolejnej nocy.
Siedlisko
Pomrowy wielkie zazwyczaj spotyka się w pobliżu ludzkich siedzib. Często żerują w ogrodach oraz na przydomowych łąkach. Mięczaki preferują wilgotne miejsca. Dlatego niejednokrotnie można się na nie natknąć w piwnicach oraz budynkach gospodarczych. Ślimaki zamieszkują także lasy. Tam zazwyczaj ukrywają się pod kłodami drzew albo kamieniami. Unikają suchych i nasłonecznionych terenów. Lubią także przebywać na obszarach pokrytych rozkładającą się materią organiczną.
Pomrów wielki – zwyczaje żywieniowe
Pomrowy wielkie zalicza się do zwierząt wszystkożernych. Często żywią się pokarmem roślinnym oraz grzybami. W skład ich diety wchodzą także inne ślimaki (w tym również przedstawiciele tego samego gatunku). W trakcie polowania w ciągu minuty są w stanie przemierzyć dystans około 15 cm. Zwierzę to uznawane jest za gatunek inwazyjny. Duża liczba ślimaków w ogrodzie albo na polach uprawnych powoduje poważne szkody w uprawach. Pomrów nie ma żadnych naturalnych wrogów przyczyniających się do uregulowania ich populacji w danym miejscu.
Cykl życia
Pomrowy wielkie są hermafrodytami. Zwierzęta te wyposażone są zarówno w narządy męskie, jak i żeńskie. Dlatego są w stanie samodzielnie się zapłodnić. W praktyce jednak najczęściej dochodzi u nich do zapłodnienia krzyżowego, w którym biorą udział dwa osobniki. Jaja pomrowa wielkiego zwykle składane są w większych skupiskach. Wyróżnia je elastyczność oraz przezroczystość (mogą mieć lekko żółtawy odcień). Czas ich inkubacji trwa około 30 dni.
Młode ślimaki stają się zdolne do rozrodu w wieku mniej więcej dwóch lat. W praktyce zatem rozmnażają się dopiero pod koniec swojego życia. Zwierzęta te dożywają bowiem zazwyczaj maksymalnie 3 lata.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Murena olbrzymia
- Łosoś szlachetny – atlantycki – pospolity – europejski
- Czy nietoperz to ptak, czy ssak?
- Crichtonsaurus
- Zegary kopalne, czyli ewolucyjne zagwozdki
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Limax_maximus [dostęp: 04.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
