Omułek śródziemnomorski (Mytilus galloprovincialis) to morski mięczak z rodziny omułkowatych. Jest gatunkiem inwazyjnym w wielu regionach świata oraz ważnym mięczakiem hodowlanym.
Systematyka
Omułek śródziemnomorski należy do kompleksu omułków jadalnych, który obejmuje trzy blisko spokrewnione gatunki omułków.
Występują one powszechnie na umiarkowanych i subarktycznych wybrzeżach obu półkul. Gatunek ten może się krzyżować z innymi blisko spokrewnionymi gatunkami, to jest z omułkiem jadalnym i omułkiem bałtyckim, gdy występują razem.
Omułek śródziemnomorski jest najlepiej przystosowany do wyższych temperatur i występuje najdalej na południe w Europie i Ameryce Północnej.
Występowanie
W Europie omułek śródziemnomorski występuje w Morzu Śródziemnym, Czarnym oraz na atlantyckich wybrzeżach Portugalii, Francji, Wysp Brytyjskich i Norwegii. Niedawno odnaleziono go również w regionach arktycznych, jak północna Norwegia i Svalbard. W północnym Pacyfiku spotyka się go na wybrzeżu Kalifornii, gdzie pojawił się w XX wieku dzięki działalności człowieka. Występuje także w regionie Puget Sound w stanie Waszyngton, gdzie jest hodowany. Na wybrzeżach Azji występuje jako gatunek inwazyjny, m.in. w Japonii, Korei Północnej i okolicach Władywostoku w Rosji.
Na półkuli południowej omułek śródziemnomorski występuje jako gatunek rodzimy, a także w populacjach wprowadzonych tam przez człowieka. W Afryce Południowej pierwotnie nie było naturalnych populacji tego omułka, ale został tam wprowadzony w 1984 roku i obecnie dominuje na zachodnim wybrzeżu od granicy z Namibią do Port Alfred.
Opis
Małż ten może osiągnąć długość do 140 mm. Ma gładką muszlę, szerszą u podstawy niż muszla omułka czarnego (Choromytilus meridionalis), z którym jest czasem mylony w Afryce Południowej. Muszla omułka śródziemnomorskiego jest niebiesko-fioletowa lub czarna, czasem wpada w jasnobrązowy odcień.
Ekologia
Omułek śródziemnomorski jest filtratorem. Rzadko występuje w głębszych partiach wód, co odróżnia go od omułka czarnego w Afryce Południowej.
Małże są uważane za bioindykatory, czyli wskaźniki zdrowia całego ekosystemu. Układ odpornościowy omułka jest często badany, aby ocenić stan ich zdrowia i środowiska, w którym przebywają. W Morzu Adriatyckim omułek śródziemnomorski i Chamelea gallina wykazują podobne zmiany aktywności odpornościowej w ciągu roku. Wydzieliny hemolimfy uznaje się za biomarker aktywności immunologicznej i zdrowia omułków.
Układ odpornościowy
Omułek śródziemnomorski oraz Chamelea gallina są wrażliwe na czynniki środowiskowe, takie jak zakwaszenie wody, wzrost jej temperatury i zmiany zasolenia. Są to typowe zmiany klimatyczne, które mogą wpływać na zdrowie zarówno dzikich, jak i hodowlanych omułków. Wiele stresogennych czynników, jak niski poziom zasolenia czy stres cieplny, może wpływać na metabolizm, aktywność antyoksydacyjną i szybkość pobierania pokarmu. To sugeruje, że omułki mogą mieć ograniczoną dostępność energii przy wielu jednoczesnych stresorach.
Hodowla
Małż nowigradzki (Novigrad Mussel) to odmiana omułka śródziemnomorskiego, hodowana na farmach w Morzu Nowigradzkim i Novsko Ždrilo w Chorwacji. Jest elementem kuchni chorwackiej. Choć Adriatyk jest ubogi w składniki odżywcze, lokalizacja Nowigradu, czyli okolice ujścia rzeki do morza, jest odpowiednia dla hodowli omułków.
Muszla omułka nowigradzkiego ma kształt wachlarzowaty, trójkątny lub wydłużony. Zewnętrzna strona muszli jest czarno-niebieskawa, a wewnętrzna perłowa.
Długość muszli przeznaczonej do spożycia to minimum 6 cm, a jej waga to przynajmniej 20 g. Omułek cechuje się wysokim wskaźnikiem kondycji ryb, który wynosi co najmniej 12%.
Świeże mięso omułka śródziemnomorskiego jest gładkie, elastyczne i ma charakterystyczny zapach alg.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Lejkówka szarawa
- Płomyczka galaretowata
- Prymitywne zwierzęta z nieprymitywnymi częściami ciała – czy to jest logiczne?
- Podziemne życie – ktoś zjada ropę!
- Bioróżnorodność – czego uczy nas o powstaniu życia?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Mediterranean_mussel [dostęp: 05.11.2024].
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: H. Zell. Licencja: CC BY-SA 3.0.
