Pyton zielony (Morelia viridis) jest gatunkiem węża należącego do rodziny pytonowatych (Pythonidae). Zamieszkuje głównie Nową Gwinęę oraz niektóre wyspy Indonezji. Jego obecność stwierdza się również na Półwyspie Jork w Australii. Pierwszy naukowy opis gada autorstwa Hermanna Schlegla pochodzi z 1872 roku. Gatunek ten niegdyś określano łacińskim mianem Chondropython viridis.
Pyton zielony to stosunkowo niewielki wąż. Dorasta on do około 2 metrów długości, osiągając wagę na poziomie 1,6 kg. Samce są nieznacznie mniejsze i lżejsze od samic. Charakterystyczną cechą przedstawicieli tego gatunku jest intensywnie zielone ubarwienie ciała. Pytony zielone większość dnia spędzają na drzewach. Żywią się innymi gadami oraz niewielkimi ssakami. Atrakcyjny wygląd sprawia, że są one często odławiane w celach hodowlanych. Niemniej jednak Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za gatunek najmniejszej troski.
Taksonomia
W 1872 roku niemiecki przyrodnik Hermann Schlegel stworzył charakterystykę pytona zielonego, określając go mianem Python viridis. Badacz swój opis przygotował w oparciu o analizę dwóch okazów schwytanych na Wyspach Aru w Indonezji. Dwa lata później rodak Schlegela Adolf Bernhard Meyer wyodrębnił nowy rodzaj Chondropython. Na tej podstawie nazwał on pytona zielonego Chondropython azureus. W swoich badaniach wykorzystał on okaz znaleziony na wyspie Biak (Korido). Francuski przyrodnik Henri Émile Sauvage nadał natomiast wężowi nazwę Chondropython pulcher. Badany przez niego okaz pochodził z wyspy Mansinam w rejonie Irian Jaya.
Przez szereg lat pytona zielonego uznawano za jedynego reprezentanta rodzaju Chondropython. Przeprowadzone w 1993 roku przez profesora Arnolda G. Kluge szczegółowe badania wykazały bliskie pokrewieństwo gada z Morelia Carinata. Na tej podstawie gatunkowi nadano obowiązującą do dnia dzisiejszego nazwę Morelia viridis. Na przełomie 2013 i 2014 roku przeprowadzono kolejne badania DNA mitochondrialnego i jądrowego. Na tej podstawie potwierdzono przynależność węża do rodzaju Morelia.
Węże żyjące w Australii zostały opisane przez Raymonda Hosera jako odrębny podgatunek Chondropython viridis shireenae. Badacz swoje stanowisko uzasadnił pewnymi różnicami w wyglądzie tych węży w porównaniu do gadów pochodzących z Nowej Gwinei. Dla australijskiej populacji charakterystyczne jest bowiem występowanie białej linii biegnącej wzdłuż kręgosłupa. Przeprowadzone analizy genetyczne faktycznie potwierdziły odrębność tej populacji.
Obecnie wyróżnia się dwie linie pytonów zielonych. Linia południowa obejmuje zwierzęta z Australii, Wyspy Aru i południowej Nowej Gwinei. Linię północną reprezentują natomiast gady pochodzące z północnych rejonów Nowej Gwinei, półwyspu Vogelkop i wyspy Biak). Krzyżowanie ze sobą przedstawicieli obu linii często kończy się niepowodzeniem.
Opis pytona zielonego
Pytony zielone wyróżnia smukła sylwetka. Ich ogon jest doskonale przystosowany do chwytania. Duża głowa wyraźnie odcina się od szyi. Zakończona jest ona kanciastym pyskiem. Ciało w przekroju poprzecznym ma trójkątny kształt, z wyraźnie zaznaczonym kręgosłupem. Przeciętne osobniki mierzą od 1,5 do 1,8 m. Największe samice osiągają długość 2 m. Masa ciała osobników płci męskiej waha się od 1,1 do 1,4 kg. U ich partnerek oscyluje ona natomiast na poziomie od 1,6 kg do 2,2 kg. Na wagę poszczególnych okazów ogromny wpływ ma ich kondycja zdrowotna oraz warunki środowiskowe, w których żyją. Osobniki trzymane w niewoli zwykle są cięższe niż te przebywające na wolności.
Występowanie i siedlisko
Pyton zielony zasiedla przede wszystkim wschodnią Indonezję (Misool, Salawati, Wyspy Aru, Wyspy Schoutena, znaczna część zachodniej Nowej Gwinei). Występuje też w Papui-Nowej Gwinei (między innymi na wyspie Normanby i w archipelagu d’Entrecasteaux) oraz w północno-wschodniej Australii (Queensland, wschodnie wybrzeże Półwyspu Jork). Za typową lokalizację węża uznaje się Wyspę Aru. Zwierzęta te preferują tereny nizinne. Zazwyczaj przebywają na obszarach, których wysokość nie przekracza 1800 metrów nad poziomem morza.
Pytony zielone często zamieszkują te same terytoria co pytony dywanowe (Morelia spilota). Konkurują one z tymi wężami o pokarm. Przedstawiciele tego gatunku preferują wilgotne lasy deszczowe. Zazwyczaj prowadzą nadrzewny tryb życia. Niekiedy widuje się je też na krzewach oraz zaroślach.
Pyton zielony – zachowanie
Pyton zielony w trakcie odpoczynku oplata gałąź jedną lub dwiema pętlami ciała. Jego głowa znajduje się wówczas na środku powstałego w ten sposób skrętu. W podobny sposób postępują też żyjące w Ameryce południowej boa psiogłowe (Corallus caninus), które także mają zielone ciała. Dlatego wiele osób myli ze sobą przedstawicieli obu gatunków.
Dieta
W skład diety pytonów zielonych wchodzą głównie małe ssaki. Najczęściej są to gryzonie z rodzajów Melomys, Mus i Rattus. Węże te polują również na inne gady, na przykład gekony. Relatywnie rzadko żywią się ptakami (choć w przeszłości panowało co do tego powszechne przekonanie wśród naukowców). Zwierzęta w trakcie polowania wykorzystują strategię zaskoczenia. Najpierw czatują na ofiarę na gałęzi, a następnie uderzają ją ogonem i duszą. Zazwyczaj owijają się wokół gałązek. Niekiedy jednak oplatają pnie niewielkich drzew, z głową skierowaną ku dołowi. W ten sposób próbują złapać ssaki naziemne.
Rozmnażanie
Pytany zielone są jajorodne. Samica jednorazowo składa około 25 jaj. Pozostaje przy nich przez cały czas inkubacji, ogrzewając je własnym ciałem. Przychodzące na świat młode zwykle są cytrynowożółte lub złocistoczerwone. Ich ciała dodatkowo pokrywają niewielkie brunatne plamy. Zielone ubarwienie u tych zwierząt pojawia się po ukończeniu pierwszego roku życia. Pytony zielone dożywają od 15 do 20 lat. Długość życia osobników hodowlanych i przebywających w naturalnym środowisku jest zbliżona.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Pyton birmański
- Puszczyk zwyczajny
- Ile żyją krokodyle oraz inne ciekawostki
- Czy skamieliny są pozostałością potopu?
- Erozja kontynentów świadczy przeciwko milionom lat
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Green_tree_python [dostęp: 04.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
