Gardłoród Darwina, zwany także żabą Darwina (Rhinoderma darwinii) to gatunek płaza bezogonowego z rodziny gardłorogowatych (Rhinodermatidae). Gatunek ten występuje w Chile i Argentynie. Zwierzę to odkryte zostało przez Karola Darwina podczas jego podróży na pokładzie statku HMS Beagle w Chile. W 1841 roku francuski zoolog André Marie Constant Duméril, wraz ze swoim asystentem Gabrielem Bibronem, opisał i nadał nazwę temu gatunkowi. Żaba Darwina odżywia się głównie roślinożernymi bezkręgowcami. Obecnie Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony wyginięciem.
Żaba Darwina wyróżnia się unikalnym sposobem opieki nad potomstwem. Samce rozwijają kijanki wewnątrz swojego worka rezonacyjnego. Ta forma opieki rodzicielskiej jest niezwykle rzadka. Poza żabą Darwina występuje jedynie u gatunku Rhinoderma rufum, który może być już wymarły.
Opis
Rozmiar
Żaba Darwina to niewielki gatunek. Długość ciała tego płaza – od pyska do otworu kloakalnego -wynosi od 2,2 do 3,1 cm (0,9–1,2 cala). Charakterystyczną cechą gatunku jest wydłużony pysk, przypominający mięsisty wyrostek. Nadaje on głowie trójkątnego kształtu. Kończyny są stosunkowo długie i smukłe. Przednie stopy nie posiadają błon pławnych. Niektóre palce tylnych kończyn zazwyczaj są częściowo zrośnięte błoną.
Ubarwienie
Górne partie ciała żaby Darwina przybierają różne odcienie brązu lub zieleni. U niektórych brązowo ubarwionych osobników na grzbiecie widoczne są słabo zarysowane, V-kształtne wzory. Część z nich charakteryzuje się także jaśniejszym brązem w centralnej części ciała – w porównaniu z bokami lub białawymi przednimi kończynami. Samice zazwyczaj są brązowe. Co ciekawe wybierają one podłoża dopasowane do ich ubarwienia. Samce charakteryzują się większą zmiennością kolorystyczną i przebywają na bardziej zróżnicowanych podłożach. Samce opiekujący się młodymi często mają częściowo lub całkowicie zielony grzbiet. Gardło u tych żab ma brązowawy odcień, a dolne partie ciała są czarne z dużymi białymi plamami, których układ jest unikalny dla każdego osobnika. W warunkach hodowlanych zaobserwowano, że samce Rhinoderma darwinii zmieniają kolor. Żaby, które początkowo były brązowe, po roku przebywania w zielonym otoczeniu stawały się zielone. Naukowcy uważają, że zmiana ta wynika z adaptacji tych zwierząt do koloru środowiska, w którym hodowcy je trzymali.
Zasięg występowania
Żaba Darwina zamieszkuje Chile i Argentynę. Spotkać ją można głównie w strefie lasów deszczowych Valdivian. W Chile jej zasięg rozciąga się od prowincji Concepción do Palena, a w Argentynie obejmuje prowincje Neuquén i Río Negro. Zwierzę to preferuje polany oraz zalesione obszary na wysokościach do 1100 m n.p.m., szczególnie w pobliżu bagien i wolno płynących strumieni. Najlepszym siedliskiem dla tego gatunku są dojrzałe lasy rodzime z mieszanką traw, mchu, martwego drewna oraz młodych drzew i krzewów. Krótka roślinność pomaga w zatrzymywaniu wody, obniża temperaturę gleby i zapewnia ochronę przed drapieżnikami.
Populacje żaby Darwina są silnie rozproszone, a jej zdolność do przemieszczania się między siedliskami jest ograniczona. Niestety, lasy Valdivian na północy kurczą się z powodu ekspansji upraw sosny i eukaliptusa, co wypiera żaby na południe. Modele rozkładu gatunków ograniczonych dyspersją wskazują na spadek dostępnego siedliska nawet o 40% – w latach 1970–2010. Mimo że prognozy sugerują możliwość pojawienia się nowych odpowiednich siedlisk, R. darwinii prawdopodobnie nie zasiedli tych obszarów ze względu na ograniczoną zdolność do migracji.
Zmiany klimatyczne dodatkowo pogłębiają te problemy. W nadchodzących dekadach przewiduje się zmniejszenie zdolności dyspersyjnych żaby Darwina o 56%, co jeszcze bardziej ograniczy jej zasięg. Dodatkowo modele klimatyczne prognozują dramatyczny wzrost częstotliwości pożarów, które mogą poważnie zniszczyć siedliska R. darwinii, zwiększając ryzyko dla tego i tak już zagrożonego gatunku.
Dieta
Dieta Rhinoderma darwinii obejmuje bezkręgowce detrytusożerne, roślinożerne i mięsożerne. Gatunek ten spożywa każdą z tych grup w proporcjach odpowiadających ich występowaniu w środowisku. Udział mięsożernych bezkręgowców w diecie jest jednak niższy niż roślinożernych i detrytusożernych. Wynika to z faktu, że głównymi mięsożernymi ofiarami są pająki, które dzięki swoim zdolnościom skutecznie unikają drapieżnictwa ze strony R. darwinii.
W środowiskach, gdzie obserwowano żabę Darwina, dominują roślinożerne bezkręgowce. Może to sugerować, że gatunek ten wybiera siedliska bogate w te organizmy jako główne źródło pokarmu.
Gardłoród Darwina stosuje strategię drapieżnictwa określaną jako „czekaj i atakuj”. Taki sposób polowania pozwala oszczędzać energię i skutecznie unikać drapieżników.
Rozmnażanie
Samce żaby Darwina przyciągają samice swoim charakterystycznym nawoływaniem, które jest elementem rytuału godowego. Co ciekawe, samce nawołują samice również podczas opieki nad potomstwem. W komunikacji i przywabianiu partnerów wykorzystują nieliniowe zjawiska wokalne, co nadaje ich głosowi wyjątkowego brzmienia. Obserwacje wykazały, że wzorce godowe tej żaby różnią się w zależności od wielkości ciała i populacji. Temat ten wymaga jednak dalszych badań.
Większość zielonych osobników to samce opiekujące się potomstwem. Dotychczas nie zaobserwowano, by osobniki te podejmowały się kopulacji. Samice zazwyczaj składają od 4 do 10 jaj, podczas gdy samce mogą opiekować się jednocześnie 5–8 kijankami. W szczególnych przypadkach samica potrafi złożyć nawet do 40 jaj w jednym skupisku ściółki leśnej.
Ochrona
Żaba Darwina od lat zmaga się z drastycznym spadkiem liczebności populacji, głównie z powodu utraty i degradacji siedlisk. Przyczyną tego zjawiska jest przekształcanie rodzimych lasów w plantacje drzew. W 2018 roku gatunek został wpisany na Czerwoną Listę IUCN jako zagrożony. Wcześniejsze badania, które przeprowadzone zostały w latach 2008–2012, wykazały obecność tego płaza jedynie na 36 z 223 wcześniej zarejestrowanych stanowisk.
Od października 2021 roku żaba Darwina jest dodatkowo klasyfikowana jako krytycznie zubożała (Critically Depleted) w ramach oceny zielonego statusu IUCN. Przetrwanie gatunku zależy obecnie od działań ochronnych, chociaż jego potencjał regeneracyjny wciąż oceniany jest jako wysoki.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Padalec zwyczajny
- Ocelot nadrzewny – margaj
- Czy ewolucja stworzyła matematykę?
- Najwyższy bóg w religiach starożytności
- Czy można pogodzić słoje drzew z chronologią biblijną?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Darwin%27s_frog
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Ong ranita. Licencja: CC BY-SA 4.0.
