Ocelot nadrzewny inaczej zwany margajem (Leopardus wiedii) to gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae). Występuje w Meksyku, Ameryce Środkowej i Południowej. Prowadzi samotniczy i nocny tryb życia. Jego naturalnym środowiskiem są lasy deszczowe oraz liściaste.
Do lat 90. XX wieku myśliwi intensywnie polowali na margaje, gdyż ssaki te cieszyły się dużym zainteresowaniem handlarzy dzikimi zwierzętami. Choć w większości krajów dawno zakazano ich zabijania, to i tak wieloletnie prześladowania doprowadziły do znacznego spadku populacji. Od 2008 roku gatunek ten figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako narażony na wyginięcie (Near Threatened). Głównym zagrożeniem dla tych zwierząt jest utrata siedlisk spowodowana wylesianiem.
Naukowa nazwa gatunku Felis wiedii została nadana przez Heinricha Rudolfa Schinza w 1821 roku. Upamiętnia ona księcia Maksymiliana zu Wied-Neuwied, który jako pierwszy schwytał ocelota nadrzewnego w Brazylii.
Opis
Ocelot nadrzewny z wyglądu przypomina większego od siebie Leopardus pardalis. Różni się jednak od niego nieco krótszą głową, większymi oczami oraz dłuższymi nogami i ogonem. Jego masa wynosi od 2,6 do 4 kg, a długość ciała waha się od 48 do 79 cm. Ogon mierzy od 33 do 51 cm. Samice margajów posiadają jedynie dwa sutki. Jest to charakterystyczna cecha tych zwierząt, która odróżnia je od większości innych kotów.
Futro ocelota nadrzewnego jest brązowe, ozdobione rzędami ciemnobrązowych lub czarnych rozet oraz podłużnych pasów. Spód ciała jest jaśniejszy, w odcieniach od kremowego po biały. Ogon pokrywają liczne ciemne pierścienie, a jego koniec jest czarny. Czarne są także uszy margaja – z charakterystycznymi białymi, okrągłymi plamami na środku.
Zasięg występowania
Margaj występuje na terenach od tropikalnych nizin Meksyku, przez Amerykę Środkową, aż po Brazylię i Paragwaj. Naukowcy odnotowali jego obecność w 24 z 32 stanów Meksyku, w tym na nizinach przybrzeżnych oraz w górach Sierra Madre. Na północy można go spotkać w pobliżu granicy z USA, w zachodniej Sonorze oraz w stanach Coahuila, Nuevo León i Tamaulipas na wschodzie. Na południu zasięg tego gatunku obejmuje Urugwaj i północną Argentynę. Zwierzęta te zamieszkują niemal wyłącznie gęste lasy, od tropikalnych lasów deszczowych, przez suche lasy tropikalne, aż po wilgotne lasy mgielne. Sporadycznie można je zaobserwować także na plantacjach kawy i kakao.
Jedyny udokumentowany przypadek występowania margaja na terenie Stanów Zjednoczonych pochodzi sprzed 1852 roku – z okolic Eagle Pass w hrabstwie Maverick w Teksasie. Obecnie uznaje się, że gatunek w tym stanie lokalnie wymarł. Według Czerwonej Listy IUCN obecność ocelotów nadrzewnych na terytorium USA pozostaje niepewna.
Zachowanie
Margaj posiada wyjątkowe zdolności wspinaczkowe i dlatego zyskał potoczną nazwę „drzewnego ocelota”. Większość życia spędza w koronach drzew, gdzie poluje, skacząc z gałęzi na gałąź. Ściga tam ptaki i małpy, wykorzystując niezwykłą elastyczność stawów skokowych, które potrafi obracać o 180 stopni. Pewnie chwyta gałęzie zarówno przednimi, jak i tylnymi łapami. Potrafi także wykonywać poziome skoki na odległość do 3,7 metra. Długi ogon pomaga mu zachować równowagę podczas wspinaczki. Dzięki swoim cechom fizycznym margaje doskonale radzą sobie w ekosystemach takich jak lasy deszczowe, gdzie gęsta roślinność zapewnia im skuteczną ochronę przed zagrożeniami. Badania zachowań ocelotów nadrzewnych wykazały, że zagęszczenie ich populacji jest większe w środowiskach z dużą liczbą drzew i minimalnym wpływem działalności człowieka.
Dieta
Badania diety margaja, oparte na analizie zawartości żołądka i odchodów, wykazały, że zwierzęta te polują na niewielkie naczelne, takie jak marmozety, tamaryny, sajmiri wiewiórcze czy titi, a także na liczne gatunki ptaków oraz jaszczurek (wraz z ich jajami i młodymi). Ocelot nadrzewny żywi się także drobnymi wężami, żabami oraz stawonogami. Nie gardzi również ssakami nadrzewnymi, w tym wiewiórkami. Zjada trawy, owoce i inne rośliny, które prawdopodobnie wspomagają jego trawienie. Ocelot nadrzewny głównie żyje i poluje w środowisku nadrzewnym. Zdarza mu się jednak schodzić na ziemię i polować na zwierzęta naziemne, takie jak aguti, pancerniki, kawie czy paki. W efekcie zwierzę to jest wyjątkowo dobrze przystosowane do różnorodnych warunków środowiskowych.
Rozmnażanie
Samice margajów przechodzą ruję trwającą od czterech do dziesięciu dni, która powtarza się co 32–36 dni. W czasie rui samice przyciągają samców długimi, jękliwymi nawoływaniami. Samce odpowiadają szczekliwymi lub trelującymi odgłosami oraz unikalnym zachowaniem – szybkim potrząsaniem głową na boki, co nie występuje u żadnego innego gatunku kotowatych. Kopulacja, która trwa do 60 sekund, przypomina tę obserwowaną u kotów domowych. Odbywa się głównie na drzewach i powtarza wielokrotnie w trakcie rui. Co ciekawe, oceloty nadrzewne, w przeciwieństwie do większości kotowatych, nie są owulatorami indukowanymi.
Ciąża u margajów trwa około 80 dni i zazwyczaj kończy się narodzinami jednego kociaka, rzadziej dwóch, w okresie od marca do czerwca. Nowo narodzone zwierzęta ważą od 85 do 170 gramów, co jest stosunkowo dużą wagą w porównaniu do innych małych kotów. Oczy kocięta otwierają po dwóch tygodniach. Stały pokarm młode osobniki zaczynają spożywać w wieku siedmiu–ośmiu tygodni. Dojrzałość płciową osiągają między dwunastym a osiemnastym miesiącem życia. W niewoli zwierzęta te mogą dożywać 20 lat.
Śmiertelność wśród młodych wynosi około 50%. Nie jest to jednak główny powód spadku populacji tego gatunku. Aby zachować równowagę liczebności, każda para musiałaby wychować co najmniej dwoje młodych – do dorosłości. Niestety, trudności w rozmnażaniu tych kotów w niewoli utrudniają wysiłki na rzecz zwiększenia ich liczebności.
Margaj prowadzi samotny tryb życia, zamieszkując terytoria o powierzchni 11–16 km². Oznacza je zapachem – spryskując moczem i pozostawiając ślady drapania na ziemi lub gałęziach.
Taksonomia
Nazwa naukowa Felis wiedii została zaproponowana przez Heinricha Rudolfa Schinza w 1821 roku na podstawie zoologicznego okazu pochodzącego z Brazylii. W 1825 roku Maximilian von Wied zasugerował nazwę Felis macroura, opisując margaje schwytane w lasach wzdłuż rzeki Mucuri w Brazylii. W XX wieku zidentyfikowano kilka okazów typowych, które opisano jako nowe gatunki lub podgatunki:
- Felis glaucula opisana przez Oldfielda Thomasa w 1903 roku to dorosła samica, której skórę i czaszkę pozyskano w Jalisco, w centralnym Meksyku.
- Felis wiedii vigens opisany przez Thomasa w 1904 roku to dorosły samiec ze skóry i czaszki z Igarapé-Assu w pobliżu Pará w Brazylii.
- Felis pirrensis opisana przez Edwarda Alphonso Goldmana w 1914 roku pochodziła od dorosłej samicy z okolic Cana we wschodniej Panamie.
- Margay glaucula nicaraguae, zaproponowana przez Joela Asapha Allena w 1919 roku, to dorosły samiec z rejonu Volcán de Chinandego w Nikaragui.
- Felis glaucula oaxacensis i F. g. yucatanicus opisane przez Edwarda Williama Nelsona i Goldmana w 1931 roku pochodziły odpowiednio z Cerro San Felipe w Oaxace oraz z Jukatanu w Meksyku.
- Felis wiedii cooperi opisana przez Nelsona w 1943 roku to skóra samca z Eagle Pass w Teksasie.
Badania mitochondrialnego DNA margajów wykazały istnienie trzech grup filogeograficznych. Na tej podstawie obecnie uznaje się za prawidłowe trzy podgatunki:
- L. w. wiedii występujący na południe od Amazonki,
- L. w. vigens występujący na północ od Amazonki,
- L. w. glauculus występujący w Ameryce Środkowej.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Nadobnica alpejska
- Macolor macularis
- Czy Biblia usprawiedliwia niewolnictwo?
- Ochrona środowiska w Biblii? Naturalnie!
- Zagłada czy ratunek – jaka czeka nas przyszłość?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Margay
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Anderson cristiano hendgen. Licencja: CC BY-SA 4.0.
