Smużka leśna (Sicista betulina) jest gatunkiem niewielkiego gryzonia zaliczanego do rodziny smużek (Sminthidae). Zwierzę zasiedla głównie północne rejony Europy oraz Azji. Preferuje obszary leśne oraz podmokłe łąki. Miesiące zimowe spędza w norach. Ssak żywi się głównie pokarmem roślinnym. Chętnie zjada ziarna zbóż, jagody i pędy roślin. Niekiedy poluje też na owady.
Smużkę leśną po raz pierwszy opisano w 1779 roku i nadano jej łacińską nazwę Mus betulinus. Autorem przygotowanej charakterystyki był niemiecki zoolog Peter Simon von Pallas. Za typowe miejsce występowania gryzonia badacz ten uznał Step Barabiński oraz południowo-zachodnią Syberię.
Opis smużki leśnej
Smużka leśna jest niewielkim gryzoniem, który wyróżnia się relatywnie długim ogonem. Dorosłe osobniki osiągają od 5 do 8 cm długości. Ich ogony mają natomiast od 8 do nawet 11 cm długości. Masa ciała gryzonia waha się od 5 do 13 g.
Grzbiet myszy odznacza się żółto-szarym ubarwieniem. Spód ciała jest nieco jaśniejszy. Od głowy aż do podstawy ogona przebiega czarna linia. Odgłosy wydawane przez gryzonia przypominają gwizdy o wysokiej częstotliwości.
Występowanie i siedlisko
Zasięg występowania smużki leśnej rozciąga się na tereny północnej Azji oraz Europy Środkowej i Wschodniej. Zwierzę zamieszkuje tereny w pasie od Morza Bałtyckiego, przez Polskę i Czechy, aż po jezioro Bajkał w Syberii. Jego populacje zamieszkują obszary rozciągające się w kierunku południowym aż do Karpat. Część osobników występuje także na terytoriach Szwecji, Danii, Niemczech i Austrii. Mysz preferuje lasy iglaste i lasy mieszane. Zasiedla ponadto tereny bagienne oraz wilgotne łąki porośnięte niską roślinnością. Można ją także spotkać na polach uprawnych.
Biologia
Smużki leśne zalicza się do zwierząt roślinożernych. Do ich ulubionych przysmaków należą pędy roślinne, pąki kwiatów oraz jagody. Nie stronią też od jedzenia owadów, dżdżownic i ślimaków wyciągniętych spod kory drzew. Mysz potrafi doskonale wspinać się po drzewach i krzewach. Pomaga jej w tym pięć chwytnych palców oraz długi ogon.
Gryzonie budują gniazda w okresie letnim. Jako materiał budulcowy służą im kępy traw i mchów oraz gałązki drzew i krzewów. Gniazdo to może wisieć na gałązkach krzewów. Czasem umieszczone jest ono w zagłębieniach w gruncie albo wewnątrz spróchniałych pni.
Okres rozrodczy trwa od maja do sierpnia. Młode przychodzą na świat po około 35-dniowej ciąży. W jednym miocie zwykle jest około 6 młodych. Samica w ciągu jednego sezonu godowego wydaje na świat tylko jeden miot.
Chłodniejsze miesiące myszy spędzają w dziuplach drzew, szczelinach skalnych albo opuszczonych norach innych zwierząt. Tam zapadają w stan hibernacji. Pozostają w nim od października aż do maja. W tym czasie ich ogon owija się spiralnie wokół ciała. Dla tych myszy charakterystyczny jest też stan odrętwienia w chłodniejsze letnie dni.
Smużka leśna – status
Smużka leśna wyróżnia się szerokim zasięgiem występowania. Zamieszkuje ona głównie Azję i Europę Środkowo-Wschodnią. Sporadycznie spotyka się ją również na zachodzie Starego Kontynentu. Trudno jednoznacznie określić trendy liczebności jej populacji. Przypuszcza się jednak, że – podobnie jak w przypadku większości gryzoni – utrzymuje się on na stabilnym, wysokim poziomie. Dlatego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za gatunek najmniejszej troski. Nie zidentyfikowano konkretnych zagrożeń dla smużki leśnej. Do zauważalnego spadku liczebności może jednak dojść pod wpływem wylesiania naturalnych siedlisk i przekształcania ich na pola uprawne.
Na terenie Polski smużka leśna była objęta ochroną gatunkową. Teraz obowiązuje ochrona ścisła tej myszy. W praktyce oznacza to zakaz uśmiercania, okaleczania, płoszenia i niepokojenia tych myszy. Nie wolno też niszczyć ich siedlisk.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Oryks południowy
- Niala grzywiasta – antylopa grzywiasta
- Oczy pająka, czyli jak widzi pająk i ile ma oczu?
- Akantofolis
- Elafrozaur z Australii – kolejny dinozaur poza kryteriami teorii ewolucji
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_birch_mouse [dostęp: 17.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.


