Rudawka malajska (Pteropus vampyrus), znana też jako kalong albo pies latający, jest gatunkiem ssaka zaliczanego do rodziny rudawkowatych. (Pteropodidae). Reprezentuje podrodzinę Pteropodinae. Zwierzęta te najczęściej spotyka się na terenie Azji Południowo-Wschodniej. Rudawki malajskie są jednymi z największych nietoperzy na świecie. Przedstawiciele tego gatunku żywią się wyłącznie pokarmem roślinnym. W regularnym zdobywaniu pożywienia pomaga jej doskonale rozwinięty zmysł wzroku. Kalong – w odróżnieniu od wielu innych nietoperzy – nie dysponuje natomiast zdolnością echolokacji.
Opis latającego ssaka
Pies latający odznacza się dużymi rozmiarami ciała. Zwykle dorasta on do około 32 cm długości przy rozpiętości skrzydeł na poziomie nawet 1,5 m. Masa ciała zwierzęcia oscyluje na poziomie od 0,65 do 1,1 kg. Rudawki malajskie można łatwo poznać po spiczastych uszach i braku ogona. Charakterystyczny jest dla nich również układ pyska zbliżony wyglądem do lisiego.
Niemal całe ciało zwierzęcia pokrywa długie owłosienie przypominające wełnę. Krótsze i szorstkie włosy występują tylko w górnych partiach grzbietu. Natomiast najdłuższe futro znajduje się na karku. Samice zwykle mają cieńsze i gładsze futro niż samce. Początkowo szaro-brązowe umaszczenie z biegiem czasu nabiera jaśniejszego odcienia. Dotyczy to w szczególności osobników płci męskiej. Głowę porasta mahoniowa sierść. Włosy na klatce piersiowej są ciemnorude lub ciemnobrązowe. Spodnią część ciała pokrywa brązowe albo czarno-brązowe futro. Podobne umaszczenie ma też klatka piersiowa.
Rudawki malajskie wyróżniają się dużą, masywną czaszką. W skład ich uzębienia wchodzą 34 zęby. Z krótkich skrzydeł wyrastają niewielkie włoski. Zwierzę na ogół lata powoli. W razie potrzeby może szybko zmienić kierunek poruszania się.
Biologia i ekologia
Do ulubionych przysmaków kalongów należą kwiaty i nektar kokosów, a także owoce fig, mango i bananów. Przy jedzeniu owoców najpierw pozbywają się skórki, a potem wchłaniają miąższ. W trakcie zlizywania nektaru z kwiatków zwykle nie uszkadzają ich kielicha ani płatków.
Zachowanie i cykl życia rudawki malajskiej
Psy latające zwykle łączą się w duże kolonie. Zazwyczaj latają jednak w rozproszonych grupach. W trakcie jednej nocy są w stanie pokonać 50 km w poszukiwaniu pożywienia. Z reguły poruszają się bezszelestnie. Nie wydają także żadnych odgłosów. Zdobyty pokarm spożywają w grupach rodzinnych. Wybrane przez siebie drzewo najpierw okrążają kilka razy, a następnie zatrzymują się na końcach gałęzi. Najpierw siedzą pionowo. Później przechodzą do pozycji głową w dół. Zgrupowania żerujące zwykle robią dużo hałasu wokół siebie.
Rudawki malajskie preferują kwitnące drzewa. Konkurują z innymi osobnikami o lepsze pożywienie. Zwierzęta w takiej sytuacji zwykle rozpościerają skrzydła i warczą na siebie. Mogą też ścierać się łapkami. Podczas odpoczynku – tak jak podczas żerowania – nietoperze ustawiają się głową w dół.. Do schładzania się w trakcie upałów służą im skrzydła.
Samice kalongów zazwyczaj zachodzą w ciążę w okresie między listopadem a styczniem. Młode natomiast rodzą się na przełomie marca i kwietnia. Tak dzieje się zarówno w populacjach żyjących na Filipinach, jak i pochodzących z Półwyspu Malajskiego. Z reguły na świat przychodzi jeden młody osobnik. Matki zazwyczaj noszą swojego potomka na sobie. Jednak w trakcie żerowania zostawiają go w bezpiecznym miejscu. Samica karmi mlekiem potomstwo przez około 2 miesiące.
Rudawka malajska – zasięg i siedlisko
Zasięg naturalnego występowania psa latającego rozciąga się na tereny Półwyspu Malajskiego, Filipin, Sumatry, Jawy, Borneo i Timoru. Często przebywa na obszarach przybrzeżnych. Niekiedy jednak zwierzę spotyka się również na obszarach górzystych (do wysokości 1370 m nad poziomem morza). Siedliska rudawki malajskiej znajdują się w lasach namorzynowych, gajach kokosowych oraz mieszanych sadów owocowych. W tych miejscach zwierzęta nie tylko żerują, ale także odpoczywają.
Relacje z ludźmi
Kalong stanowi rezerwuar wirusa Nipah. Naukowcy uważają, że właśnie ten patogen wywołał epidemię w 1998 roku. W jej trakcie wykryto pierwsze przypadki występowania wspomnianej choroby u ludzi i świń. Na podstawie przeprowadzonych szczegółowych badań stwierdzono, że wirus ten może powodować ponowne infekcje po okresie remisji (nawet 4 lata po zakażeniu). Tak dzieje się zarówno w przypadku ludzi, jak i nietoperzy.
Ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje psy latające za gatunek zagrożony wyginięciem. Od lat notuje się bowiem systematyczny spadek liczebności populacji tego zwierzęcia. Na ten stan rzeczy wpływa także utrata naturalnych siedlisk na skutek wylesiania. Nie bez znaczenia są też organizowane na masową skalę polowania. Na ograniczenie międzynarodowego handlu oddziałuje fakt wpisania rudawki malajskiej do Załącznika II CITES.
Rola w ekosystemie
Kalongi pełnią funkcję zapylaczy niektórych roślin. Dzięki dużym rozmiarom ciała są one w stanie przenosić cięższy pyłek. Wędrowny tryb życia sprawia, że psy latające umożliwiają zapylenie roślin oddalonych od siebie o setki kilometrów. To sprzyja zachowaniu bioróżnorodności na obszarze, gdzie występują.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Orlik krzykliwy
- Nornica ruda
- Ciąża słonia – ile trwa, jak przebiega i inne ciekawostki
- Największe oczy na świecie mają aż 30 cm średnicy!
- Małpy producentami włóczni?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Large_flying_fox [dostęp: 03.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
