Milu chiński, milu, jeleń milu, jeleń Davida (Elaphurus davidianus) to gatunek jelenia pochodzący z subtropikalnych dolin rzecznych Chin. Choć obecnie spotykany jest głównie w rezerwatach przyrody, kiedyś występował na tych terenach naturalnie. Żywi się głównie trawami i roślinnością wodną. To jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju Elaphurus. Niektórzy badacze proponują, by zaliczyć go jako podrodzaj jelenia (Cervus). Analizy genetyczne wykazały, że jest blisko spokrewniony z jeleniem Elda.
Pod koniec XIX wieku milu niemal wyginął w Chinach w wyniku intensywnych polowań. Przetrwał dzięki kilku osobnikom, które trafiły do ogrodów zoologicznych w Europie. Kluczową rolę w ocaleniu gatunku odegrał Herbrand Russell, 11. książę Bedford. Sprowadził on jelenie z berlińskiego zoo do swojej posiadłości w Woburn Abbey w Anglii. Tam udało się stworzyć stabilną populację hodowlaną. W latach 80. XX wieku jego prawnuk, Robin Russell, 14. książę Bedford, przekazał kilkadziesiąt zwierząt rządowi chińskiemu. Umożliwiło to ich ponowne wprowadzenie na wolność. Do 2020 roku liczebność dzikiej populacji w Chinach wzrosła do około 2825 osobników. Dodatkowe 7380 żyło w rezerwatach. Wszystkie obecnie żyjące jelenie milu pochodzą od stada założonego przez Herbranda Russella.
Demografia
Jeleń milu to gatunek endemiczny dla Chin. Jak wskazują dane kopalne, pojawił się już w plejstocenie, kiedy występował szeroko na terenie Mandżurii. W okresie holocenu jego zasięg znacznie się skurczył. Przetrwał jedynie na bagnistych terenach południowych Chin. Ekspansja człowieka, osuszanie mokradeł oraz intensywne polowania doprowadziły do dramatycznego spadku liczebności gatunku. Ostateczny cios zadał człowiek – w 1939 roku ostatnie dziko żyjące osobniki zostały zastrzelone.
Nazewnictwo i etymologia milu chińskiego
Milu chiński został po raz pierwszy opisany w 1866 roku. Doszło do tego dzięki francuskiemu misjonarzowi Armandowi Davidowi, znanemu jako Père David. Przebywając w Chinach, pozyskał on skórę oraz ciało dorosłego samca, a także samicy i młodego jelenia, które przesłał do Paryża. Tam gatunek został opisany i nazwany jego imieniem przez biologa Alphonse’a Milne-Edwardsa.
W Chinach jeleń Davida znany jest również pod potoczną nazwą sibuxiang (四不像). Można to przetłumaczyć jako „cztery niepodobieństwa” lub „niepodobny do żadnego z czterech”. Według różnych przekazów zwierzę miało łączyć cechy czterech innych gatunków: krowy, jelenia, osła i konia – lub wielbłąda. Powstawały z tego różne opisy, takie jak: „kopyta jak u krowy, ale to nie krowa; szyja jak u wielbłąda, ale to nie wielbłąd; poroże jak u jelenia, ale to nie jeleń; ogon jak u osła, ale to nie osioł” – albo „ogon osła, głowa konia, kopyta krowy i poroże jelenia”. Dzięki swej niezwykłej sylwetce milu wszedł do chińskiej mitologii jako wierzchowiec Jiang Ziyi, bohater klasycznego dzieła Fengshen Bang („Inwestytura bogów”) z czasów dynastii Ming.
Opis
Dorosły milu chiński osiąga długość ciała (bez ogona) od 1,9 do 2,2 metra i wysokość w kłębie około 1,2 metra. Jest masywny. Jego waga waha się od 135 do 200 kilogramów. Charakteryzuje się nietypowo długim jak na jelenim ogonem, mierzącym od 50 do 66 centymetrów. Głowa jest smukła i wydłużona, z dużymi oczami, wyraźnie widocznymi gruczołami przedoczodołowymi, nagim nosem i krótkimi, ostro zakończonymi uszami.
Poroże ma nietypowy układ. Główna tyka wyrasta niemal pionowo, a rozgałęzienia wygięte są ku tyłowi. Często występują dwa komplety poroża w ciągu roku. Letnie, większe, zrzucane jest w listopadzie, po zakończeniu rui. Zimowe – jeśli się pojawi – rośnie do stycznia. Opada kilka tygodni później.
Sierść jelenia milu zmienia się sezonowo. Latem ma barwę rdzawożółtą, a zimą – matowoszarą. Przez cały rok obecne są długie, falujące włosy okrywowe. Zimą futro staje się bardziej gęste i wełniste. Na szyi i gardle widoczna jest grzywa. Wzdłuż grzbietu biegnie ciemna pręga. Ogon kończy się czarnym pędzlem włosów. Kopyta są duże i szerokie. Gdy jeleń się przemieszcza, wydają charakterystyczne dźwięki przypominający kliknięcie, podobnie jak u renifera.
Jeleń Davida to gatunek półwodny. Doskonale pływa. Często spędza długie chwile, stojąc w wodzie sięgającej aż do ramion. Choć żywi się głównie trawą, w lecie chętnie sięga również po rośliny wodne.
Milu chiński – zachowanie
Jeleń Davida wykazuje mechanizmy rozrodcze typowe dla gatunków żyjących w strefie umiarkowanej. Pozwala mu to lepiej przystosować się do warunków panujących na wyższych szerokościach geograficznych. Zachowania godowe samców różnią się od tych obserwowanych u samic. W czasie rui samce wykonują charakterystyczne rytuały, takie jak wąchanie moczu i okolic anogenitalnych, tarzanie się w błocie oraz ozdabianie poroża. Samce komunikują się ze sobą m.in. poprzez znaczenie terenu moczem i wydzieliną pochodzącą z gruczołów przedoczodołowych.
Ruja u samców rozpoczyna się wcześniej niż u samic. Jest to element walki o hierarchię w stadzie. Samce inicjują sezon rozrodczy, przygotowując się wcześniej do rywalizacji i rozrodu. Samice z kolei przejawiają gotowość do zapłodnienia poprzez częste oddawanie moczu, akceptację zalotów i dopuszczanie samców do kopulacji. Zachowania macierzyńskie obejmują obwąchiwanie cielęcia, nawoływanie go oraz pocieranie pyskiem. Ciekawą cechą samic milu jest ich skłonność do samotnego trybu życia, nawet w okresie wychowywania młodych.
Narodziny i długość życia
Ciąża u jeleni milu trwa dziewięć miesięcy, czyli około 280 dni. Zazwyczaj rodzi się jedno młode. Przypadki narodzin bliźniąt należą do rzadkości. Czas trwania ciąży jest znacznie dłuższy niż u większości innych gatunków jeleni. Dłużej trwa ona jedynie u saren. Milu to gatunek o sezonowym rozrodzie. Aż trzy na cztery cielęta w europejskich populacjach hodowlanych przychodzą na świat w kwietniu. Cały sezon rozrodczy trwa około 160 dni. Szczyt kopulacji przypada na czerwiec i lipiec.
Waga nowo narodzonych cieląt, szacowana według równania Robbinsa i Robbinsa, wynosi od 11,3 do 13,2 kilograma. Młode – określane jako cielęta lub koźlęta – rodzą się w cętkowanym futrze. Jest to charakterystyczne dla wielu gatunków jeleni. Już w pierwszych dniach życia rozwijają się bardzo szybko. Dojrzałość płciową osiągają w wieku około 14 miesięcy. Średnia długość życia jelenia Davida wynosi 18 lat.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Gołąb pocztowy
- Kapturka – pokrzewka czarnołbista – pokrzewka czarnogłowa
- Planeta K2-18 b – czy naukowcy znaleźli tam ślady życia?
- Harry Potter – magia czy wyobraźnia?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/P%C3%A8re_David%27s_deer [dostęp: 05.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Tim Felce. CC BY-SA 2.0.


