Lis płowy (Vulpes velox), znany też jako korsak amerykański, jest gatunkiem niewielkiego ssaka z rodziny psowatych (Canidae). Zwierzę, którego rozmiary zbliżone są do wielkości kota domowego, zasiedla głównie zachodnie równiny Ameryki Północnej. Można je spotkać na terenie takich stanów jak Montana, Kolorado, Nowy Meksyk, Kansas, Oklahoma i Teksas. Sporadycznie występuje też w południowych rejonach Kanady.
Lisy płowe najczęściej przebywają na pustyniach i preriach pokrytych niską szatą roślinną. Wprowadzone na początku XX wieku programy eliminacji pustynnych drapieżników w przeciągu kilkudziesięciu lat doprowadziły do niemal całkowitego wyginięcia gatunku. Jednak udało się go zrekonstruować. Obecnie Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje lisa płowego za gatunek najmniejszej troski. Liczebność populacji od lat utrzymuje się bowiem na stabilnym, wysokim poziomie.
Korsaki amerykańskie zalicza się do zwierząt wszystkożernych. W skład diety tych zwierząt wchodzą nie tylko małe ssaki i owady. Często żywią się one także trawą i owocami. Chętnie jedzą też padlinę. Przebywające w naturalnym środowisku osobniki zwykle dożywają 5-6 lat.
Opis
Lisa płowego cechuje ciemne, szaro-piaskowe ubarwienie grzbietu. Sierść po bokach i na łapach jest natomiast jasnożółta. Jaśniejsze umaszczenie wyróżnia także okolice szyi, klatki piersiowej i brzucha. Czarne plamy można zobaczyć na pysku oraz na końcu ogona. Na głowie zwierzęcia widoczne są wyraźnie zaznaczające się, szeroko rozstawione uszy. Przeciętny osobnik osiąga wysokość około 30 cm i długość mniej więcej 79 cm. Jego masa ciała wynosi od 2 do 3 kg. U korsaków amerykańskich dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. Samce są tylko nieznacznie większe od samic.
Zasięg występowania i siedlisko lisa płowego
Obecność lisów płowych notuje się na północnoamerykańskich preriach i pustyniach. Za schronienie tym ssakom służą zazwyczaj samodzielnie wykonane przez nie nory. Z reguły znajdują się one w piaszczystych glebach na otwartych preriach. Czasem można się na nie natknąć także na polach uprawnych lub w pobliżu ogrodzeń posesji. Liczne populacje korsaków amerykańskich obserwuje się w pasie od południowych granic Kanady aż po Teksas. Zwierzęta te występują również na obszarze od zachodniego Iowa po Kolorado, Kansas, Wyoming, Nebraskę i Montanę.
Status ochrony
W 1983 roku rozpoczęto program reintrodukcji lisa płowego na terenie południowej Kanady. W jego ramach na macierzystych terenach wypuszczono 540 korsaków amerykańskich. W ciągu kilkunastu lat od tego wydarzenia liczba korsaków amerykańskich na tym obszarze uległa potrojeniu. Dzięki temu udało się odtworzyć małe populacje w południowo-wschodniej Albercie i południowo-zachodniej Saskatchewan, które zostały niemal zupełnie wytępione na początku XX wieku. W maju 1999 roku w Kanadzie przyjęto Ustawę o Gatunkach Zagrożonych. Na sporządzonej w ramach tego dokumentu liście znalazł się również lis płowy. To zagwarantowało mu dodatkową ochronę.
Zachowanie i ekologia
Korsaki amerykańskie na wolności dożywają zazwyczaj około 6 lat. Wśród osobników trzymanych w niewoli nierzadko zdarzają się okazy mające 14 lat. Zwierzęta wykazują wzmożoną aktywność wieczorem po zapadnięciu zmroku i w porze nocnej. W ciągu dnia przebywają natomiast w swoich norach. Dotyczy to głównie miesięcy letnich. W zimie natomiast na ogół wychodzą na zewnątrz w najcieplejszej porze dnia. Dzięki temu mogą się trochę ogrzać. Chłodniejsze miesiące to czas, w którym ginie najwięcej lisów płowych.
Korsaki amerykańskie wykorzystują swoje nory jako miejsca schronienia przed większymi drapieżnikami. Ich kryjówki z reguły mają od dwóch do czterech metrów głębokości. Lisy w biegu potrafią rozwinąć prędkość od 50 do nawet 60 km/h. Największe niebezpieczeństwo dla tych zwierząt stanowi bliskie spotkanie z kojotem. Większe psowate zabijają mniejsze nie tylko w celu zdobycia pokarmu. Robią to głównie po to, aby wyeliminować konkurencję. Korsakom amerykańskim zagrażają także orły, borsuki i rysie. Część osobników ulega też zatruciom pokarmowym albo wypadkom drogowym.
Lis płowy – rozmnażanie
Samce i samice lisów płowych zazwyczaj łączą się w monogamiczne pary na całe życie. Niektóre osobniki wykazują jednak tendencje do kopulowania z przypadkowymi partnerami. Na czas odbywania okresu godowego wpływa region geograficzny. U osobników żyjących na południu Stanów Zjednoczonych odbywa się on między grudniem a lutym. Młode przychodzą na świat na przełomie marca i kwietnia. Natomiast u lisów z Kanady do zapłodnienia dochodzi w marcu. Małe liski rodzą się natomiast w połowie maja.
Samce stają się zdolne do rozrodu w wieku jednego roku, a samice po ukończeniu drugiego roku życia. Ciąża z reguły trwa około 51 dni. Jeden miot liczy na ogół od czterech do pięciu szczeniąt. Młode przez pierwszy miesiąc życia pozostają w norze. Początkowo są zupełnie ślepe i głuche. Zmienia się to dopiero po około 2 tygodniach, gdy otwierają się ich oczy oraz uszy. Matka karmi swoje potomstwo przez około 6-7 tygodni.
Lisy płowe na ogół samodzielnie kopią swoje nory. Czasem jednak korzystają z opuszczonych kryjówek innych zwierząt. W ciągu roku potrafią kilkanaście razy zmienić schronienie. Tak zwykle dzieje się wówczas, gdy w okolicy brakuje pożywienia albo w dotychczasowej norze jest za dużo pcheł i innych pasożytów skórnych.
Dieta
Korsak amerykański to zwierzę wszystkożerne. Żywi się głównie susłami, królikami, myszami i szczurami. Chętnie zjada także owady, jaszczurki, płazy, ryby i jaja. Do jego ulubionych przysmaków należą też owoce i trawy. Dla lisów płowych ważne źródło pożywienia stanowi ponadto padlina.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Grubodziób (zwyczajny) – pestkojad – grabołusk
- Jesiotr zachodni – jesiotr właściwy – jesiotr
- Krzyżodziób sosnowy
- Co na początku jadły ćmy
- Pustynia Pstra – cmentarzysko skamielin
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Swift_fox [dostęp: 27.02.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Abujoy. Licencja: CC BY 3.0.
