Markaczka zwyczajna (Melanitta nigra) jest gatunkiem średniej wielkości ptaka wodnego zaliczanego do rodziny kaczkowatych (Anatidae). Jej miejsca lęgowe znajdują się na północnych obrzeżach Europy oraz w Palearktyce. Niegdyś uważano ją za podgatunek markaczki amerykańskiej (Melanitta americana). Jednak obecnie oba te ptaki postrzegane są jako przedstawiciele osobnych gatunków.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis markaczki zwyczajnej pochodzi z 1758 roku. Ptak określany łacińskim terminem Anas Nigra został scharakteryzowany przez słynnego szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza. Opis ten został umieszczony w dziesiątej edycji publikacji Systema Naturae. Jako typowe miejsce występowania wskazano Anglię. Markaczka zalicza się do gatunków monotypowych. To oznacza, że w jego obrębie nie wydziela się żadnych podgatunków.
Opis markaczki zwyczajnej
Markaczkę wyróżnia duży dziób i masywna sylwetka ciała. U tych ptaków występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec odznacza się całkowicie czarnym upierzeniem. Tylko spodnia część lotek ma ciemnoszary kolor. U nasady ciemnego dzioba widnieje zrogowaciała ciemna narośl. Dla samic charakterystyczne jest natomiast ciemnobrązowe ubarwienie grzbietu i jaśniejsze brzucha. W okolicach dzioba, po bokach szyi oraz na klatce piersiowej widać popielate upierzenie. Samice, które ukończyły drugi rok życia, mają też niewielkie zgrubienie na dziobie.
Markaczki należą do ptaków średniej wielkości. Zwykle osiągają one od 40 do 52 cm długości przy rozpiętości skrzydeł na poziomie od 80 do 90 cm. Ich średnia masa ciała waha się od 900 do 1600 g.
Występowanie
Markaczki zasiedlają głównie Szkocję, Irlandię, Islandię i Wyspy Owcze. Zamieszkują także Szetlandy oraz północne rejony Półwyspu Skandynawskiego. Ich zimowiska znajdują się na brzegach Morza Bałtyckiego i Morza Północnego, a także Morza Śródziemnego. Poza sezonem lęgowym można je ponadto spotkać na europejskich i północnoafrykańskich wybrzeżach Oceanu Atlantyckiego.
Markaczki można też zobaczyć w Polsce. Miejsca ich zimowania zlokalizowane są głównie w północnej części kraju. W lecie natomiast można natknąć się na koczujące stada osobników płci męskiej.
Zachowanie i ekologia
Zimowiska markaczek znajdują się w południowej części Europy, a także na północy Afryki. Ptaki te zazwyczaj grupują się w duże stada. Chętnie przebywają w pobliżu wód przybrzeżnych. Markaczki zwykle nurkują i wzbijają się do lotu w większych grupach. Markaczki zwyczajne w locie wydają charakterystyczne świsty. Są świetnymi pływakami. Po lądzie poruszają się jednak dość niezgrabnie.
Markaczka zwyczajna – rozmnażanie
Markaczki łączą się w pary jeszcze na zimowiskach. Do miejsc lęgowych wracają w okolicach maja. W trakcie zalotów samce wykonują loty godowe. Wydają przy tym charakterystyczne dźwięki. Kaczki na swoje siedliska wybierają miejsca usytuowane w pobliżu rzek lub jezior. Czasem budują też gniazda w lasach. Zwykle znajdują się one w niewielkiej odległości nad ziemią. Samica jednorazowo składa od 6 do 8 jaj. Matka zajmuje się ich wysiadywaniem przez około 1 miesiąc. Kaczor opuszcza swoją partnerkę niedługo po zapłodnieniu jaj. Pisklęta po wykluciu się z jaj przenoszą się wraz z matką nad wodę. Samica troskliwie opiekuje się nimi przez około 2 miesiące. Później młode kaczki usamodzielniają się.
Markaczki w każdym sezonie rozrodczym wyprowadzają tylko jeden lęg. W razie utraty jaj lub piskląt może on zostać powtórzony.
Pożywienie
Markaczki zalicza się do zwierząt mięsożernych. Do ich ulubionych przysmaków zalicza się mięczaki oraz skorupiaki. Często nurkują w wodzie w poszukiwaniu ryb i owadów wodnych. Czasem uzupełniają swoją dietę pokarmem roślinnym.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Kląskawka zwyczajna
- Grubodziób (zwyczajny) – pestkojad – grabołusk
- Kaniony – pamiątki po biblijnym potopie
- Moralne konsekwencje darwinizmu
- Istnienie roślin przed powstaniem światła słonecznego – czy biblijny opis stworzenia jest nieścisły?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_scoter [dostęp: 27.02.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Jason Thompson. Licencja: CC BY 2.0.


