Kotek cętkowany, taraj, kot cętkowany (Prionailurus viverrinus) to średniej wielkości dziki kot zamieszkujący tereny Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Jego sierść ma głęboką, żółtawoszarą barwę. Ozdobiona jest czarnymi liniami i plamami. Dorosłe osobniki osiągają długość ciała od 57 do 78 cm. Ich ogon mierzy od 20 do 30 cm. Samce są wyraźnie większe od samic. Ważą od 8 do 17 kg. Samice osiągają masę 5–9 kg. Taraje żyją głównie w pobliżu terenów podmokłych. Spotkać je można nad rzekami, strumieniami, jeziorami zakolowymi, na bagnach oraz w lasach namorzynowych. W ich diecie dominują ryby. Polują jednak także na ptaki, owady, małe gryzonie, mięczaki, gady (w tym węże) i płazy. Niekiedy żywią się padliną bydła.
Koty cętkowane prowadzą głównie nocny tryb życia. Są doskonałymi pływakami. Potrafią pokonywać znaczne odległości w wodzie, a nawet nurkować. Od 2016 roku gatunek figuruje na Czerwonej Liście IUCN jako narażony na wyginięcie. Szacuje się, że w latach 2010–2015 globalna populacja zmniejszyła się o około 30%. Największym zagrożeniem dla tych zwierząt pozostaje degradacja terenów podmokłych oraz zabijanie przez lokalnych mieszkańców. Kot cętkowany jest oficjalnym zwierzęciem stanowym Bengalu Zachodniego.
Taksonomia
Felis viverrinus został opisany po raz pierwszy w 1833 roku przez Edwarda Turnera Bennetta na podstawie skóry kota przesłanej z Indii przez Josiaha Marshalla Heatha. W 1858 roku Nikołaj Sewertzow zaproponował utworzenie odrębnego rodzaju Prionailurus dla plamistych dzikich kotów zamieszkujących Azję. W 1936 roku Henri Jacob Victor Sody opisał podgatunek Felis viverrinus rhizophoreus, którego przedstawiciel, pochodzący z północnego wybrzeża Jawy, miał czaszkę nieco krótszą od czaszek kotów cętkowanych z Tajlandii. Analizy morfometrii czaszki potwierdzają, że forma nominatywna i kot jawajski różnią się od siebie pod względem budowy anatomicznej.
Opis kota cętkowanego
Kot cętkowany wyróżnia się żółtawoszarą sierścią ozdobioną czarnymi liniami i plamami. Na policzkach widoczne są dwie wyraźne pręgi, a kolejne dwie biegną znad oczu w kierunku karku, tworząc przerywane linie na czole. Wokół gardła widoczne są dwa rzędy plamek. Na łopatkach wzory są podłużne, a na bokach ciała, kończynach i ogonie – bardziej zaokrąglone. Barwa tła futra waha się u poszczególnych osobników od żółtawego płowego po popielatoszary. Paski mogą być zarówno wąskie, jak i szerokie. Sierść na brzuchu jest jaśniejsza niż na grzbiecie i bokach. Uszy, krótkie i zaokrąglone, są nisko osadzone i mają charakterystyczne białe plamki na tylnej stronie. Ogon jest krótki i ozdobiony kilkoma czarnymi pierścieniami przy końcu.
Gęsta, warstwowa sierść uważana jest za przystosowanie do życia w środowisku wodnym. Zapewnia ochronę termiczną i stanowi barierę przed wodą. Zewnętrzna warstwa dłuższych włosów okrywowych nadaje futru wzór i połysk.
Kot cętkowany jest największym przedstawicielem rodzaju Prionailurus. Ma krępą, muskularną sylwetkę. Długość ciała wynosi od 57 do 78 cm. Ogon mierzy 20–30 cm. Nogi są średniej długości lub krótkie. Samce ważą od 8 do 17 kg, a samice od 5 do 9 kg. Wskazuje to na wyraźny dymorfizm płciowy. Czaszka taraja jest wydłużona, z podstawową długością od 123 do 153 mm i szerokością w okolicy oczodołów od 27 do 31 mm. Język, mierzący około 12 cm, posiada duże, cylindryczne brodawki w przedniej części. Łapy są częściowo opłetwione, a pazury – niecałkowicie schowane, nawet w stanie spoczynku. W porównaniu do kota domowego jest około dwukrotnie większy.
Zasięg występowania
Kot cętkowany występuje szeroko, choć w sposób nieciągły, na obszarze Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Preferuje gęsto zarośnięte tereny podmokłe w pobliżu wolno płynących wód, takich jak bagna i mokradła. Spotykany jest zarówno w środowiskach o niskim jak i wysokim zasoleniu. Ukrywa się w gęstych zaroślach, lasach, trzcinowiskach oraz na podmokłych łąkach wzdłuż linii brzegowych. Zdecydowana większość obserwacji pochodzi z terenów nizinnych.
W Pakistanie taraj został odnotowany w 2012 roku w rejonie zbiornika Chotiari w prowincji Sindh. W Nepalu stwierdzono jego obecność w parkach narodowych Shuklaphanta, Bardia, Chitwan i Parsa oraz w rezerwacie Koshi Tappu. W Indiach udokumentowano występowanie tego zwierzęcia w Parku Narodowym Ranthambore, w Pilibhit, rezerwatach tygrysów Dudhwa i Valmiki, w Sanktuarium Ptaków Sur Sarovar, a także poza obszarami chronionymi w Bengalu Zachodnim, w rezerwacie Lothian Island w Sundarbanach, w rezerwacie Bhitarkanika w stanie Odisha oraz w rezerwatach Coringa i Krishna w stanie Andhra Pradesh i okolicznych lasach. Doniesienia prasowe wskazują, że kot cętkowany występuje w większości regionów Bangladeszu. Na Sri Lance odnotowano go na plantacjach herbaty, w Parku Narodowym Maduru Oya oraz w różnych lokalizacjach od wybrzeży po rejony wyżynne.
W Mjanmie gatunek ten zarejestrowano w delcie Ayeyarwady w latach 2016 i 2018. W Tajlandii obecność kota cętkowanego potwierdzono w Parku Narodowym Khao Sam Roi Yot, obszarze bezpolowań Thale Noi oraz w Parku Narodowym Kaeng Krachan. Między 2007 a 2016 rokiem był także rejestrowany w pobliżu terenów podmokłych poza obszarami chronionymi, m.in. w prowincji Phitsanulok, dzielnicy Bang Khun Thian, w prowincjach Samut Sakhon, Phetchaburi, Songkhla oraz w rejonie namorzynów w Pattani. W Kambodży pojedynczego kota cętkowanego sfotografowano w rezerwacie Kulen Promtep w 2003 roku. W 2015 roku odnotowano go także w rezerwacie Peam Krasop i Parku Narodowym Ream.
Wyspa Jawa stanowi południową granicę zasięgu kota cętkowanego, choć już w latach 90. uznawano go tam za gatunek rzadki, ograniczony do starych lasów namorzynowych i opuszczonych plantacji z przyległymi stawami rybnymi. Brakuje potwierdzonych doniesień o jego występowaniu w kontynentalnej Malezji, Wietnamie i Laosie.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Fishing_cat [dostęp: 28.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Kelinahandbasket – Fishing Cat. CC BY 2.0.
