Zimorodek malachitowy (Corythornis cristatus) jest gatunkiem niewielkiego ptaka zaliczanego do rodziny zimorodkowatych (Alcedinidae). Reprezentuje podrodzinę zimorodków (Alcedinidae). Ptak występuje naturalnie w Afryce. Zasiedla tereny na południe od Sahary. Zimorodek malachitowy prowadzi osiadły tryb życia. Niekiedy jednak podejmuje sezonowe wędrówki. Dzieje się tak zazwyczaj w niesprzyjających warunkach klimatycznych.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis zimorodka malachitowego powstał w 1764 roku. Stworzył go niemiecki przyrodnik Peter Simon Pallas. Badacz ten określił ptaka łacińskim terminem Alcedo cristata. Typowy przedstawiciel tego gatunku wyróżnia się metalicznie niebieskim upierzeniem na grzbiecie. Okolicę nad oczami zwierzęcia zdobi natomiast czarny pasek mieniący się na zielono lub niebiesko.
W 2007 roku przeprowadzono szczegółowe badania filogenezy molekularnej zimorodków. Na ich podstawie odkryto, że z zimorodkami malachitowymi najbliżej spokrewnione są zimorodki czarnodziobe (Corythornis vintsioides). Te żyjące głównie na Madagaskarze ptaki od swoich malachitowych kuzynów różnią się przede wszystkim czarnym dziobem oraz zielonym grzebieniem. Rzadziej przebywają także nad zbiornikami wodnymi.
Zimorodki malachitowe jako gatunek dzielą się na pięć podgatunków. Są to:
- Corythornis cristatus galeritus – zasiedla tereny od Senegalu po Ghanę;
- Corythornis cristatus nais (zimorodek żółtobrzuchy) – zamieszkuje wyspę Príncipe zlokalizowaną u wybrzeży Afryki Zachodniej;
- Corythornis cristatus thomensis (zimorodek zatokowy) – żyje na Wyspie São Tomé;
- Corythornis cristatus cristatus (zimorodek malachitowy) – można go spotkać w pasie od Nigerii po zachodni Sudan, Ugandę, Kenię; zasiedla także południe Afryki, czyli takie kraje jak: Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe i Republika Południowej Afryki (RPA);
- Corythornis cristatus stuartkeithi – tworzy populację we wschodnim Sudanie, Etiopii i Somalii.
Opis
Zimorodki malachitowe zazwyczaj dorastają do około 13 cm długości. Niektóre osobniki mogą być nieco mniejsze (12 cm długości) lub nieco większe (14 cm długości). Grzbiet ptaka pokrywają metalicznie niebieskie pióra. Na głowie widnieje krótki grzebień złożony z czarnych lub niebieskich piór. Okolice dzioba oraz brzucha z reguły ubarwione są na rudo lub brązowo. Szyję zdobią natomiast charakterystyczne białe plamy.
Młode osobniki łatwo rozpoznać po jasnoczerwonych łapkach i czarnym dziobie, który z biegiem czasu staje się pomarańczowy. Kolor ich upierzenia jest także mniej intensywny niż w przypadku starszych okazów. U zimorodków dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony.. Samce i samice wyglądają bardzo podobnie do siebie.
Występowanie i siedlisko
Zimorodki malachitowe preferują tereny pokryte roślinnością wodną. Ptaki te zwykle można spotkać, w pobliżu wolno płynących rzek, strumieni lub stawów. Zasiedlają terytorium niemal całej Afryki Subsaharyjskiej. Ich obecności nie stwierdza się jednak na bardzo suchych obszarach Somalii, Kenii, Namibii i Botswany.
Zimorodek malachitowy lata z dużą prędkością. Jego krótkie, lekko zaokrąglone skrzydła wibrują tak szybko, że znajdujący się w powietrzu ptak staje się ledwie widoczny. Z reguły lata nisko nad powierzchnią zbiorników wodnych.
Zachowanie
Gniazdowanie
Zimorodki tworzą monogamiczne pary. Podczas zalotów samiec wydaje odgłosy przypominające śpiew. Niekiedy oba ptaki ścigają się w locie.
Zimorodki malachitowe w okresie lęgowym zwykle budują tunele w piasku nad wodą. Tam zakładają gniazda i składają jaja. W tworzeniu tuneli uczestniczą zarówno samce, jak i samice. Komora lęgowa usytuowana jest w głębi nory, która jest zakrzywiona i lekko nachylona ku górze. Dno gniazda wyściełane jest resztkami pożywienia. Samica jednorazowo składa od 3 do 6 białych jaj.
Żywienie
Zimorodki malachitowe zwykle polują w jednym wybranym miejscu. W skład ich diety wchodzą ryby, skorupiaki oraz owady wodne. W oczekiwaniu na ofiarę siedzą przez jakiś czas nieruchomo nad wodą. Po dostrzeżeniu potencjalnej zdobyczy błyskawicznie opadają do wody. Następnie wzbijają się w powietrze ze złapaną rybą (lub innym pokarmem). Ptak ofiary o niewielkich rozmiarach zwykle połyka w całości. Większe natomiast najpierw uśmierca (np. bijąc nią o gałęzie drzew albo podrzucając ją w powietrze i chwytając głową w dół).
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Obrzeżek polski
- Nagórnik – nagórnik skalny – drozd skalny
- Czy Biblia usprawiedliwia niewolnictwo?
- Ochrona środowiska w Biblii? Naturalnie!
- Zagłada czy ratunek – jaka czeka nas przyszłość?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Malachite_kingfisher [dostęp: 20.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Derek Keats. Licencja: CC BY 2.0.
