Pardwa mszarna (Lagopus lagopus), znana też jako pardwa, jest gatunkiem ptaka zaliczanego do rodziny kurowatych (Phasianidae). Gatunek ten występuje powszechnie w północnej części Europy. Zasiedla również Syberię, Kanadę i Alaskę (jest ptakiem stanowym tego stanu). Preferuje tereny lesiste, a także wrzosowiska.
Opis gatunku
Pardwa mszarna jest najliczniejszym reprezentantem pardw. Ptak wyróżnia się średnimi rozmiarami ciała. Zazwyczaj osiąga długość ciała na poziomie od 35 do 44 cm. Rozpiętość skrzydeł waha się natomiast od 60 do 65 cm. Pardwy ważą przeciętnie od 430 do 810 g. Wyróżnia je masywna sylwetka. Ptaki te odznaczają się szerokim dziobem oraz długą szyją. Ich nogi są natomiast relatywnie krótkie. Pokrywają je niewielkie pióra. Charakterystyczną cechą przedstawicieli tego gatunku jest też zaokrąglony ogon.
W okresie letnim samce cechują się brązowym upierzeniem. Ich pióra w okolicach szyi i piersi połyskują na czerwono. Skrzydła ptaka oraz jego brzuch są białe, a ogon ma czarny kolor. Nad oczami zlokalizowane są czerwone grzebienie, uwidaczniające się szczególnie dobrze w sezonie rozrodczym.
Samice w tym czasie mają wygląd zbliżony do samców. Można je jednak rozpoznać po mniejszych grzebieniach i pojedynczych brązowych piórach na białym spodzie ciała. Zimowa szata jest mniej urozmaicona. Ptaki w tym czasie są bowiem niemal całe białe (tylko końcówki ogona pozostają czarne). Młode osobniki wyglądają jak ich rodzice.
Zasięg występowania i siedlisko pardwy mszarnej
Pardwa mszarna występuje głównie w rejonach okołobiegunowych. Zasiedla terytoria takich krajów jak: Kanada, USA, Chiny, Mongolia, Rosja, Kazachstan, Czechy, Finlandia, Norwegia, Szwecja, Litwa, Łotwa, Estonia, Niemcy, Wielka Brytania i Irlandia.
Ptaki te najczęściej spotyka się w rzadkich lasach sosnowych i brzozowych. Chętnie przebywają także w zaroślach wierzb i olch, jak również na stokach górskich i na wrzosowiskach. Samce przez cały rok pozostają w rejonach subalpejskich. Samice z młodymi w okresie zimowym schodzą natomiast na niższe tereny.
Dieta
Pardwy żywią się głównie pokarmem roślinnym. Ich upodobania żywieniowe zmieniają się jednak wraz z wiekiem i porami roku. Dla młodych osobników podstawowy pokarm stanowią owady. W późniejszym czasie chętniej spożywają natomiast jagody, kwiaty, liście, pąki, gałązki i nasiona. Jedzą je głównie latem. W zimie przerzucają się na gałązki, pąki i kwiatostany.
Zachowanie
Samce wykazują silne przywiązanie do swojego terytorium. Przylatują na miejsca lęgowe na przełomie kwietnia i maja. Bronią ich przed innymi samcami aż do przybycia partnerek. Wówczas większość czasu poświęcają na zaloty. W ich trakcie odbywają loty pokazowe. Paradują też przed samicami z rozłożonym ogonem. Samice składają jaja w płytkim podłożu przy granicy polany. Zwykle jaj tych jest od 6 do 10.
Pardwy tworzą pary monogamiczne. Niekiedy jednak zdarza się, że samiec zapładnia jaja kilku samic. Osobniki płci męskiej aktywnie włączają się w opiekę nad potomstwem. Wysiadują na zmianę z partnerką jaja oraz karmią pisklęta. W razie potrzeby chronią je także przed zagrożeniami z zewnątrz.
Młodym najbardziej zagrażają lisy oraz ptaki drapieżne. Często giną też z powodu chorób oraz niesprzyjających warunków pogodowych. Szacuje się, że do dorosłości przeżywa około 35% młodych osobników.
Pardwa mszarna – przystosowanie do zimna
Pardwy mszarne doskonale znoszą zimno. Pomagają im w tym świetnie rozwinięte mięśnie w okolicach klatki piersiowej, które umożliwiają im utrzymywanie ciepła poprzez drżenie ciała. Już dwutygodniowe pisklęta mają dobrze rozwinięte te mięśnie. Utracie ciepła przeciwdziała także gęste upierzenie złożone z piór z komorami powietrznymi.
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje pardwę mszarną za gatunek najmniejszej troski. W praktyce oznacza to brak realnego zagrożenia wyginięciem w najbliższym czasie. Światową populację ptaków szacuje się na około 40 mln osobników.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Mewa srebrzysta
- Czy sójka odlatuje na zimę? Zimowe zwyczaje ptaków!
- Homo aquaticus, czyli hipoteza małpy wodnej
- Człowiek – hybryda małpy i świni?
- Przykazania o miłości do Boga
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Willow_ptarmigan [dostęp: 02.07.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Yathin S Krishnappa. Licencja: CC BY-SA 3.0.
