Łabędź czarny (Cygnus atratus) to duży ptak wodny reprezentujący rodzinę kaczkowatych (Anatidae). Jest przedstawicielem podrodzaju gęsi (Anserinae). Jego miejsca lęgowe można zobaczyć głównie w południowo-wschodnich i południowo-zachodnich regionach Australii. Osobniki żyjące na tym kontynencie wykazują skłonność do migracji. Trasy ich wędrówek są jednak zróżnicowane. Na ich przebieg wpływają głównie warunki klimatyczne. Łabędzie czarne łączą się w pary na całe życie. Oboje partnerzy zajmują się zarówno inkubacją jaj, jak i opieką nad potomstwem.
Łabędzie czarne introdukowano również w innych krajach. Początkowo hodowano je jako ptaki ozdobne. Kilku osobnikom udało się jednak uciec. Systematycznie się rozmnażając, stworzyły one stabilną populację na zamieszkiwanych terytoriach. Łabędzie czarne jako gatunek zostały po raz pierwsze opisane przez Johna Lathama. Miało to miejsce w 1790 roku. Najpierw zaklasyfikowano je do rodzaju Chenopis.
Łabędzie czarne niekiedy latają pojedynczo. Czasem jednak grupują się w liczne, złożone z setek bądź tysięcy osobników, stada. Ptaki te często widuje się również w ogrodach zoologicznych. Przedstawicieli tego gatunku uważa się za symbol Zachodniej Australii. Podobną funkcję pełnią również w przypadku angielskiego miasta Dawlish.
Opis łabędzia czarnego
Łabędzie czarne wyróżniają się ciemnym upierzeniem. Białe plamki uwidaczniają się tylko w okolicach skrzydeł. Jasnoczerwony dziób zakończony jest bladym czubkiem. Łapy odznaczają się natomiast szaro-czarnym ubarwieniem. U łabędzi występuje dymorfizm płciowy. Samice z reguły są mniejsze od samców. Można je rozpoznać po nieco krótszym i bardziej zakrzywionym dziobie. Młode osobniki charakteryzują się szaro-brązowymi piórami zakończonymi bladymi brzegami.
Dojrzałe łabędzie czarne zwykle dorastają do długości ciała na poziomie od 110 do 142 cm. Ich masa ciała waha się od 3,7 do 9 kg. Ptaki osiągają rozpiętość skrzydeł wynoszącą od 1,6 do 2 metrów. Długa szyja przybiera kształt litery „S”.
Łabędzie czarne mogą emitować zarówno delikatne, melodyjne dźwięki, jak i donośne odgłosy przypominające trąbienie. Czasem wydają też gwizdy. Tak dzieje się zazwyczaj wtedy, gdy w okolicach gniazda pojawi się intruz.
Szyja ptaka w trakcie pływania jest wyprostowana albo wygięta. W razie zauważenia nieproszonego gościa łabędź stroszy pióra i rozpościera skrzydła. Podczas stadnych lotów ptaki układają się w kształt litery V. Wydają przy tym również charakterystyczne odgłosy.
Zasięg występowania
Zasięg naturalnego występowania łąbędzi czarnych rozciąga się na tereny południowo-zachodniej i wschodniej Australii. Ptaka można też spotkać na pobliskich wyspach. W południowo-zachodniej części Australii przedstawicieli tego gatunku zwykle obserwuje się na terenach między Przylądkiem Northwest, Przylądkiem Leeuwin i Euclą. We wschodnich rejonach tworzą one populacje głównie na Wyżynie Atherton, Półwyspie Eyre i w Tasmanii. Tylko sporadycznie występują w centralnej i północnej Australii.
Ptaki najchętniej przebywają w pobliżu słodkowodnych i słonawych zbiorników wodnych. Zasiedlają także okolice rzek z roślinnością wodną. Dzięki temu mają łatwy dostęp do pożywienia oraz materiału budulcowego gniazd. Sporadycznie widuje się je na zalanych pastwiskach albo na pełnym morzu w okolicach wysp.
Łabędzie czarne niegdyś uważano za ptaki osiadłe. Teraz jednak wiadomo, że dla tych zwierząt typowe są migracje. Podejmują one wędrówkę w zależności od panujących na danym terenie warunków klimatycznych. Jeśli jest tam susza, wówczas przenoszą się na wilgotniejsze obszary. W latach deszczowych ich trasy migracji wiodą zwykle z południowo-zachodnich i południowo-wschodnich rejonów w głąb kraju. W latach suchych natomiast powracają do swoich poprzednich siedzib.
Po zakończeniu sezonu rozrodczego pióra lotne łabędzia odpadają. Później wyrastają mu nowe. Zwykle trwa to około 4 tygodni. W tym czasie ptak jest nielotem. Dlatego najczęściej przebywa na otwartych wodach, aby uniknąć niebezpieczeństwa ze strony drapieżników.
Liczebność światowej populacji łabędzi czarnych szacuje się na około pół miliona dorosłych osobników. Od lat oscyluje ona na stabilnym, wysokim poziomie. Dlatego też Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za gatunek najmniejszej troski.
Łabędź czarny – dieta i odżywianie
Łabędź czarny preferuje pokarm roślinny. Zwykle żywi się roślinami wodnymi i porastającymi podmokłe łąki. Ptaki żyjące w Nowej Południowej Walii zazwyczaj jedzą liście turzycy (Typha), a także glony. Podczas powodzi zadowalają się roślinami pastwiskowymi. W tym czasie bowiem ich ulubione pożywienie pozostaje niedostępne.
W dotarciu do roślinności znajdującej się na dnie zbiornika łabędziom pomaga zanurzenie głowy i szyi w wodzie. W głębszych zbiornikach manewrują ciałem w taki sposób, aby uzyskać możliwie jak najłatwiejszy dostęp do pokarmu.
Gniazdowanie i rozmnażanie
Łabędzie czarne łączą się w monogamiczne pary, które pozostają ze sobą przez całe życie. Niekiedy jednak zdarza się, że wykluwające się w gnieździe pisklęta mają innego niż partner matki ojca. Niektóre samce pozostają też w relacjach homoseksualnych z innymi osobnikami płci męskiej.
Łabędzie budują gniazda z traw, chwastów i trzciny. Tam samica składa od 4 do 8 jaj, których inkubacja trwa około 40 dni. Wysiadywaniem zajmują się oboje partnerzy na zmianę.Rodzice opiekują się młodymi przez około 9 miesięcy. Zdarza się, że przenoszą je na grzbiecie.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Karczownik ziemnowodny – polnik ziemnowodny – szczur wodny
- Gekon orzęsiony
- Dokąd odlatuje bocian oraz inne ciekawostki o bocianach
- Jakie zwierzęta żyją najdłużej, a jakie najkrócej?
- Dlaczego wymarłe drzewa były najbardziej złożone?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Black_swan [dostęp: 13.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
