Traszka górska (Ichthyosaura alpestris) jest gatunkiem płaza ogoniastego zaliczanego do rodziny salamandrowatych (Salamandridae). Jako jedyna reprezentuje rodzaj Ichthyosaura. Zasięg naturalnego występowania zwierzęcia rozciąga się na całą Europę kontynentalną. Jakiś czas temu gatunek wprowadzono również sztucznie na terenie Wysp Brytyjskich i Nowej Zelandii.
Traszki można spotkać zarówno na terenach nizinnych, jak i górskich. Preferują środowiska lądowe. Poza sezonem rozrodczym najchętniej przebywają w lasach. Podczas godów przenoszą się do akwenów. Zapłodnione jaja traszek zwykle przyklejają się do liści roślin wodnych. Wykluwają się z nich larwy, które ostatecznie osiągają długość około 5 cm. Po upływie kilkunastu tygodni osiągają one stadium eft. Traszki górskie w większości przypadków prowadzą lądowy tryb życia. W regionach o cieplejszym klimacie niektóre osobniki przez całe życie przebywają jednak w wodzie (oddychanie umożliwiają im wówczas skrzela). Dochodzi tutaj do głosu zjawisko tzw. pedomorfizmu. Traszki górskie zalicza się do drapieżników. Ich dieta składa się głównie z niewielkich bezkręgowców. One same stanowią pożywienie wielu innych zwierząt mięsożernych.
W obrębie gatunku wydziela się cztery podgatunki. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje traszkę górską za gatunek najmniejszej traszki. Niemniej jednak w niektórych rejonach dochodzi do zaniku populacji płaza. Zwierzętom tym najbardziej zagraża utrata naturalnych siedlisk, zanieczyszczenia oraz introdukcja będących naturalnymi wrogami płazów ryb do miejsc rozrodu.
Opis
Traszka górska wyróżnia się krępą budową ciała. Przeciętny osobnik z reguły mierzy od 7 do 12 cm długości. Samce są nieco mniejsze od samic. Spłaszczony w kierunku bocznym ogon osiąga długość od 4 do 6 cm. U osobników płci męskiej przebywających w wodzie widać niski grzebień grzbietowy i powiększoną kloakę. Skóra w okresie rozrodczym jest gładka w dotyku. Po zakończeniu godów staje się ziarnista.
Grzbiet i boki ciała zwierzęcia mają niebieski lub ciemnoszary kolor. Spód tułowia odznacza się natomiast intensywnie pomarańczowym ubarwieniem. Samce są bardziej kolorowe od samic. Wzdłuż boków ciała osobników płci męskiej biegną białe pręgi upstrzone czarnymi plamkami. Dla samic charakterystyczny jest zielonkawy odcień grzbietu oraz pomarańczowy brzuch i gardło. Młode osobniki mają wygląd zbliżony do swoich matek. Niekiedy na ich grzbiecie widać kolorową linię. Pomiędzy przedstawicielami poszczególnych podgatunków zauważa się niewielkie różnice w wyglądzie.
Larwy tuż po wylęgu mierzą od 7 do 11 mm. Ostatecznie osiągają długość od 3 do 5 cm. Charakteryzują się żółtawym albo jasnobrązowym ubarwieniem. Pokrywające początkowo ich ciała ciemne paski z biegiem czasu bledną i ulegają całkowitemu zanikowi.
Występowanie traszki górskiej
Traszka górska zasiedla tereny rozciągające się od południowo-zachodnich rejonów Francji po Karpaty i od Danii po Alpy. Obecność izolowanych populacji zwierzęcia notuje się też na terytorium Hiszpanii, Włoszech i Grecji. Jakiś czas temu traszka została też sztucznie wprowadzona w Anglii, Szkocji i Nowej Zelandii. Płazy najczęściej mają swoje siedliska na terenach o wysokości powyżej 1000 metrów nad poziomem morza. W rejonach górskich zazwyczaj widuje się je powyżej górnej granicy drzew.
Siedliska
Traszki górskie z reguły spotyka się w lasach liściastych oraz mieszanych. Sporadycznie występują w monokulturach świerkowych. Na swoje miejsce zamieszkania często wybierają ogrody, nieużytki leśne, a także obrzeża lasów. Zwierzę rozmnaża się w akwenach wodnych usytuowanych nieopodal lądu. Jego miejscem rozrodu często stają się niewielkie stawy oraz kałuże. Potomstwo traszki może też przychodzić na świat w wodach sztucznych i okresowych. Traszka górska nie ma zbyt wygórowanych wymagań środowiskowych. Może z powodzeniem rozmnażać się także w bardziej zanieczyszczonych wodach. Często współwystępuje na jednym terenie z innymi traszkami.
Traszka górska – cykl życiowy i zachowanie
Traszka górska żyje głównie na lądzie. W środowisku tym przebywa przez około 10 miesięcy. Pozostałą część roku spędza w wodzie, gdzie wydaje na świat potomstwo. Efty pozostają przez cały czas na lądzie aż do uzyskania zdolności rozrodczej. W przypadku samców następuje to w wieku około 3 lat, a w przypadku samic o około 2 lata później. Traszki zamieszkujące góry są w stanie dożyć nawet 30 lat. Osobniki zasiedlające niziny zwykle giną w wieku około 10 lat.
Faza lądowa
Na lądzie traszki prowadzą nocny tryb życia. Na żer wyruszają po zapadnięciu zmroku. Okres pomiędzy wschodem a zachodem słońca spędzają natomiast w swoich kryjówkach zlokalizowanych pod kamieniami albo w ściółce z liści. Doskonale radzą sobie ze wspinaniem się na pionowe powierzchnie. Do wody przenoszą się w ciepłe i wilgotne noce. Nagłe ochłodzenie zwykle wiąże się z ich szybkim powrotem na ląd.
Traszki górskie z reguły przebywają w pobliżu miejsca rozrodu. Rzadko wyruszają w dłuższe trasy. W orientacji w terenie pomaga im doskonały węch, a także pole magnetyczne Ziemi.
Faza wodna i rozród
Samice traszek składają kilkadziesiąt lub kilkaset jaj w okresie od czerwca do sierpnia. U niektórych podgatunków rozród odbywa się dwa razy w roku – w miesiącach wiosennych i jesiennych.
Zaloty zwykle odbywają się wczesnym rankiem. Dotknięcie ogona samca przez samicę staje się sygnałem do wydzielenia spermatoforu. Osobnik płci żeńskiej wchłania złożony materiał genetyczny swoją kloaką. Samice zwykle wydają na świat potomstwo kilku ojców. Okres inkubacji ich jaj trwa około 4 tygodni. Larwy przez jakiś czas pozostają przy dnie zbiornika. Przeobrażają się po trzech miesiącach. Czasem jednak kolejne stadium swojego rozwoju osiągają dopiero po upływie roku od momentu wyklucia się z jaj.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Paszkot
- Marmurka – kaczka jarzębata
- Żubr a bizon, czyli jaka jest pomiędzy nimi różnica?
- Krab w bursztynie – z morza do lasu?
- Problematyczna ewolucja wieloryba
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Alpine_newt [dostęp: 02.06.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
