Mit o Atlantydzie – czy zawiera prawdę?

Na świecie zachowało się około 500 przekazów o potopie¹. Wśród nich są opowiadania o pradawnym zatopionym lądzie, którego mieszkańcy posiadali zaawansowaną wiedzę, popadli w nieprawość, co sprowadziło na nich kataklizm. Do najbardziej znanych należy mit o Atlantydzie spisany przez Platona (424-348). Egipscy kapłani ze świątyni w Sais opowiedzieli go prawodawcy Solonowi z Aten (640-560), a Platon spisał go w dialogach Kritiasz i Timajos, z których pochodzą poniższe detale. Zauważmy liczne paralele z biblijną relacją o potopie. Czy mit o Atlantydzie mówi o tym samym wydarzeniu co Biblia?

Opis Atlantydy

Atlantyda była zbudowana na rajskim wzorcu, który tworzył ląd otoczony kręgami. Pierwszy krąg był wokół świętej wyspy z górą stworzenia i świątynią Posejdona. Podobnie było w ogrodzie Eden według żydowskiej tradycji, która świadczy, że woda wypływała spod drzewa życia i je otaczała². Ogród Eden był ogrodzony, skoro przy wejściu do niego była brama (Rdz 3,24).

Platon napisał, że Atlantyda była otoczona przez morze, a jej powierzchnia była większa niż Afryka i Azja razem wzięte. To koresponduje z przedpotopowym kontynentem, który był niczym ogromna wyspa otoczona przez ocean (Rdz 1,9-10). Współcześni uczeni nazywają ten superkontynent Pangeą. Zgodnie z biblijnym modelem potopu do jego podziału doszło dopiero w ostatniej fazie potopu.

Gleba była bardzo żyzna i przynosiła obfite plony na Atlantydzie. Nawadniały ją rzeki i liczne źródła: gorące i zimne. To także przypomina biblijny opis, z którego wynika, że przed potopem ziemię nawilżały źródła, rzeki, rosa i mgła (Rdz 2,6.14). Flora i fauna były bujne przed potopem, o czym świadczy ich gigantyzm, a także ogromne złoża węgla, ropy i gazu, które są pozostałością po nich.

Platon podał, że lasy Atlantydy były rozległe i dostarczały drewna do konstrukcji domów i statków. Stawiano również kamienne mury, pałace i porty. Mieszkańcy wydobywali metale ze złóż położonych blisko powierzchni ziemi. Z nich wykonywali metalowe przedmioty, co ma potwierdzenie w metalowych artefaktach znalezionych w bryłach węgla i skałach osadowych. Biblia i żydowska tradycja potwierdzają znajomość takiej technologii przed potopem (Rdz 4,22)³.

W centrum Atlantydy znajdowała się góra stworzenia, na której mieszkała pierwsza para ludzi: Ewenor i Leukippe. To również harmonizuje z biblijną historią o pierwszej parze w ogrodzie Eden. Mimo że biblijny opis nie mówi specyficznie o górze w raju, to świadczy o niej fakt, że stamtąd wypływały cztery rzeki (Rdz 2,10-14), gdyż rzeki płyną ku morzu z terenu położonego wyżej. Starożytne źródła pozabiblijne świadczą, że ogród Eden był położony wysoko, a góra Eden była najwyższa na ówczesnej ziemi⁴.

Dziesięciu władców

Platon nazywał Boga Posejdonem. Jego imię w czasach Homera zapisywano Poteidaon, gdzie pote oznaczało „pana” i „potentata”, da „początek”, zaś On było archaicznym tytułem Boga: „Wiekuisty”⁵. Ten tytuł (gr. ho On) występuje w Septuagincie w tłumaczeniu zwrotu ejeh aszer ejeh (Wj 3,14), czyli „Jestem, który jestem”, który oddano jako „Jam Jest Bóg Wiekuisty” (gr. Ego eimi, ho On).

Posejdon według Platona miał potomstwo z Kleito, córką pierwszej pary ludzi. Ich najstarszym synem był Atlas, od którego pochodziła nazwa Atlantydy. Zgodnie z Biblią bogobojni Setyci, którzy pochodzili od Seta, syna Adama i Ewy, nazywani byli „synami Bożymi” (Rdz 6,2)⁶. Pismo Święte nazywa Adama „synem Bożym” (Łk 3,38), co świadczy, że ten zwrot miał duchowy sens, a nie literalny.

Władcą Atlantydy był najstarszy w rodzie Atlasa, co przypomina biblijną chronologię rodu Seta, w którym najstarszy syn był patriarchą. Przed zniszczeniem Atlantydy panowało 10 władców, którzy mieli boską naturę. Zgadza się to z biblijną genealogią od Adama do Noego, która liczyła 10 patriarchów (Rdz 5,4-29). Dawne cywilizacje deifikowały Adama i przedpotopowych patriarchów. Egipcjanie nazywali ich Enneadą, czyli dziewiątką pierwszych ziemskich bogów, a wliczając Atuma, czyli Adama, było ich dziesięciu.

Dziesięciu długowiecznych władców żyjących przed potopem wymienia Sumeryjska Lista Królów oraz babiloński historyk Berossos. Irańskie legendy wspominają dziesięciu praworządnych i pobożnych królów, a hinduskie i chińskie dziesięciu pradawnych władców, którzy mieli udział w boskiej naturze. Germańskie plemiona zachowały podania o dziesięciu wielkich przodkach Odyna⁷. Wszystkie te tradycje poświadczają historyczność relacji z Księgi Rodzaju.

Przyczyny zagłady

Platon napisał: „Przez wiele pokoleń, dopóki trwała w nich natura boska, byli posłuszni prawom i pełni miłości wobec bóstwa, którego byli potomstwem; posiadali bowiem prawdziwie szlachetnego ducha, łącząc łagodność z mądrością w różnych aspektach życia oraz wzajemnych relacjach. Najbardziej dbali o piękno charakteru, natomiast nie przykładali wagi do życia doczesnego, posiadania złota czy innych dóbr, które wydawały im się brzemieniem. Nie upajali się zbytkiem, a bogactwo ich nie zaślepiało ani nie prowadziło do utraty panowania nad sobą, lecz trzeźwo i jasno postrzegali, że wszystkie te dobra ulegają pomnożeniu dzięki cnocie i wzajemnej przyjaźni, natomiast gorliwe zabieganie o nie sprawia, że dobro zanika, a z nim miłość bliźniego”⁸.

Do upadku mieszkańców Atlantydy doszło, gdy boskie cechy i wartości pierwszych ludzi uległy skażeniu przez grzeszną ludzką naturę. Zaowocowało to moralnym zepsuciem, wzrostem chciwości, niesprawiedliwości i nieprawości⁹. Podobnie mówią starożytne tradycje oparte na Biblii, według których potomkowie pobożnego Seta, czyli „synowie Boży”, byli praworządni, dopóki trzymali się Bożego prawa i żyli z dala od Kainitów. Natomiast gdy opuścili wyżyny przy ogrodzie Eden i zeszli do dolin Kainitów, gdzie zaczęli brać sobie za żony „córki ludzkie”, świat pogrążył się w nieprawości (Rdz 6,2.5), gdyż one wychowywały dzieci w duchu Kaina, który był przestępcą.

Upadek moralny pociągnął boską niełaskę i wyrok, dlatego Atlantyda została zatopiona¹⁰. Doszło do tego wśród gwałtownych trzęsień ziemi i erupcji wulkanów. Na ziemię spadły ulewne deszcze, aż morze wystąpiło na ląd, powodując zagładę zwierząt i ludzi. Wody zakryły cały kontynent, przynosząc mnóstwo szlamu. Te detale, przytoczone przez Platona, mają geologiczne potwierdzenie w grubych warstwach skał osadowych naniesionych przez morze, które zawierają miliardy skamielin stworzeń morskich i lądowych.

Przekaz Platona o zatopieniu Atlantydy blisko koresponduje z biblijną historią o potopie. Według niej, „gdy Pan widział, że wielka jest złość człowieka na ziemi i że wszystkie jego myśli oraz dążenia jego serca są ustawicznie złe”, powiedział: „Zgładzę człowieka, którego stworzyłem, z powierzchni ziemi” (Rdz 6,5.7 BW).

W czasie potopu przepadł raj. Do jego zniknięcia z przedpotopowego świata nawiązuje nie tylko mit o zniszczeniu Atlantydy, ale nordyckie legendy o rajskim młynie obfitości, który przepadł w czasie potopu¹¹, a także mezopotamski Epos o Gilgameszu, który udał się do bohatera potopu, aby go wypytać o sekret życia wiecznego, po czym szukał rośliny, która je daje, na dnie morza¹².

Mit o Atlantydzie opowiada o tym samym kataklizmie, co setki przekazów o potopie z całego świata. W wielu punktach zgadza się z biblijną relacją o świecie przedpotopowym. Podobieństwa między nimi świadczą, że opisują to samo katastrofalne wydarzenie.

Raj utracony i przywrócony

Platon w dziele Prawa opisał idealne miasto i utrzymywał, że jego plan opiera się na „boskim wzorze”¹³. Jego układ koresponduje z rajską topografią oraz ze świątynią przyszłości opisaną w Księdze Ezechiela (Ez 41-48). Nowotestamentową reinterpretacją tej świątyni jest Nowa Jerozolima opisana w Apokalipsie, która ma zstąpić na ziemię z rajem (Ap 21,9-27).

Bóg ewidentnie zabrał raj do nieba, aby nie był zniszczony przez potop, gdyż jest on obecnie w trzecim niebie (2Kor 12,2.4). Tam znajduje się centrum wszechświata i tron Boży (Ap 2,7). Przyjdzie czas, gdy raj będzie znów na ziemi (Ap 22,1-2). Po śmierci i zmartwychwstaniu Mesjasz wstąpił do nieba, aby przygotować Nową Jerozolimę, po czym wzbudzi z martwych Adama i jego potomstwo, aby zabrać wszystkich zbawionych na ucztę weselną Baranka w niebie, jak zapowiedział: „Idę przygotować wam miejsce, a jeśli pójdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę znowu i wezmę was do siebie, abyście, gdzie Ja Jestem, i wy byli” (J 14,3-4 BW); „Błogosławieni, którzy są zaproszeni na weselną ucztę Baranka” (Ap 19,9 BW). Raj znajdzie się w Nowej Jerozolimie, która zstąpi z Mesjaszem i zbawionymi na ziemię (Jud 14), gdzie zbawieni zamieszkają na wieki, jak zapowiedział Jezus: „Błogosławieni cisi, albowiem oni posiądą ziemię” (Mt 5,5 BW). Chrystus będzie tam ze zbawionymi (Ap 21,22-23),

Wyrazem nadziei na przywrócenie raju na ziemi był kamień kładziony na grobach, który do dziś przetrwał w formie nagrobków. Kamień zapowiada powtórne przyjście Mesjasza z nieba. Jezus przyrównał swoją paruzję do kamienia, który ocali zbawionych, a zniszczy niezbawionych (Mt 21,44). Podobny obraz zawiera wizja proroka Daniela o przyszłych dziejach, która sięga aż do powtórnego przyjścia Chrystusa. Przyrównano je do kamienia, który oderwał się od góry Bożej w niebie i runął na ten świat, aby go zniszczyć i zrobić miejsce dla Miasta Bożego z rajem (Ap 22,1-3).

Bóg objawił ten plan królowi Nebukadnezarowi we śnie, a prorok Daniel mu go wyjaśnił: „Patrzyłeś, a oto odłączył się kamień, mimo że nie dotknęła go ręka ludzka, i ugodził posąg w stopy z żelaza i gliny, i połamał je. Wtedy natychmiast uległy skruszeniu żelazo i glina, miedź, srebro i złoto i stały się jak plewy na klepisku w lecie; uniósł je wiatr, tak, że nawet ślad nie pozostał po nich. Kamień zaś, który uderzył w posąg, rozrósł się w wielką górę i wypełnił całą ziemię (…). W czasach tych królów Bóg nieba wzbudzi królestwo, które nigdy nie ulegnie zniszczeniu, a którego władza królewska nie będzie oddana żadnemu innemu narodowi. Zetrze i zniweczy ono wszystkie te królestwa, samo zaś będzie trwało na wieki, jak to widziałeś, gdy kamień oderwał się od góry, mimo że nie dotknęła go ludzka ręka, i starł w proch żelazo, miedź, glinę, srebro i złoto. Wielki Bóg wyjawił królowi, co nastąpi później; prawdziwy jest sen, a wyjaśnienie jego pewne” (Dn 2,34-35.44-45 BT).

Dzieje świata potoczyły się tak, jak Bóg zapowiedział w Księdze Daniela, dlatego wypełni się też ostatni fragment tego proroctwa, który zapowiada, że w czasach końca spadnie z nieba kamień, który wypełni ziemię. Występuje tu gra słów między ‘eben, czyli „kamień”, a ben, czyli „syn”, gdyż ów kamień to powtórne przyjście Syna Bożego. Dla jednych będzie to koniec, a dla drugich początek. Kto skruszy swoje serce o miłość Bożą, ostanie się, a kto tego nie zrobi, ten zginie, dlatego Jezus powiedział: „Kto upadnie na ten kamień, rozbije się, a na kogo on spadnie, zmiażdży go” (Mt 21,44 BT). Apostoł Jan napisał to samo innymi słowami: „Ten, kto ma Syna, ma życie, a kto nie ma Syna Bożego, nie ma też i życia” (1J 5,12 BT).

Polecamy również poniższe artykuły:

• Sen króla Nabuchodonozora, czyli jak historia potwierdza Pismo Święte
• Ogród Eden w wierzeniach dawnych kultur
• Piramidy i astronauta na płycie grobowej?

Przypisy

1. G. Hancock, Fingerprints of the Gods, New York: Tree Rivers Press, 1995, s. 187-198; J. P. Robinson, The Myth of Man, Kingston: Earthrise Books, 2018, s. 401; R. Conolly, Flood, „Creation”, 13/1, 2000/2001, s. 29; R. Schoch, Voyages of the Pyramid Builders, New York: Penguin, 2003, s. 249; J. Whitcomb, H. Morris, The Genesis Flood, Grand Rapids: Baker, 1973, s. 48; D. T. Gish, Dinosaurs by Design, Green Forest: Master Books, 1992, s. 74.
2. Midrasz, Genesis Rabbah, 15:6.
3. Księga starożytności biblijnych, 2:9; M. J. B. Gorion, Żydowskie legendy biblijne, 21, Katowice: KOS, 2009, s. 76.
4. Księga Jaskini Skarbów, 6, w: E. A. W. Budge, The Book of the Cave of Treasures, London: Aziloth Books, 2018, s. 36.
5. J. Bryant, Observations Upon the Plagues Inflicted Upon the Egyptians, London: T. Hamilton and R. Ogle, 1810, s. 196.
6. Ephrem, Commentary on Genesis, 6, 3:1, w: E. G. Matthews, J. P. Amar, St. Ephrem: The Syrian: Selected Prose Works, Washington: Catholic University of America Press, 1994, s. 134-135; Ephrem, Paradise 1:11; Nativity 1:46; D. A. Skelton, Angels among us? The Watchers myth and angelology in Ephrem’s Commentary on Genesis and the Ethiopic tradition, „Journal for the Study of the Pseudepigrapha”, 2019, 29/1, przyp. 16; J. Afrykan, Chronographiai, w: Syncellus, Ecloga Chronographica, 19:24-20.4; M. Wallraff (red.), Iulius Africanus Chronographiae: The Extant Fragments, New York, De Gruyter, 2007, s. 48-51; Iszodad z Merw, Komentarz do Starego Testamentu. Genesis, w: A. F. J. Klijn, Seth in Jewish, Christian and Gnostic Literature, Leiden: Brill, 1997, s. 76.; Filon Aleksandryjski, Questiones et Solutiones in Genesin, 1:92.
7. F. Lenormand, E. Chevallier, Ancient History of The East, t. 1, London: Asher and Co., 1869, s. 13; I. Donnelly, Atlantis. The Antediluvian World, New York: Gramercy Pub. Co., 1882, 1949, s. 27.
8. Platon, Dialogi: Kritiasz.
9. Platon, Dialogi: Kritiasz, 120-121.
10. Platon, Timajos, 25.
11. Ibid.
12. Epos o Gilgameszu, 11:6 (270).
13. Platon, Prawa, 740-780.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.