Wąż Eskulapa (Zamenis longissimus) jest gatunkiem niejadowitego węża zaliczanego do rodziny połozowatych (Colubridae). Reprezentuje podrodzinę Colubrinae. Gad zamieszkuje rozległe tereny Europy. Dojrzałe osobniki mogą mierzyć około 2 metrów. To sprawia, że są to jedne z największych węzy zasiedlających Stary Kontynent. Zwierzę zyskało powszechną sławę dzięki mitologii greckiej i rzymskiej.
Opis
Węża Eskulapa wyróżnia długie i smukłe ciało w ciemnym, brązowo-złotym kolorze. Gładkie łuski zwierzęcia błyszczą w słońcu. Młode osobniki wykluwające się z jaj mają zazwyczaj około 30 cm długości. Dojrzałe okazy mogą natomiast mierzyć od 110 do 160 cm. Sporadycznie spotyka się też dwumetrowe węże. Dorosłe gady ważą przeciętnie od 350 do 890 gramów.
Młode węże wyróżnia jasnozielone lub brunatnozielone ubarwienie. Boki ich ciał zdobią ciemniejsze wzory. Ich szyje otacza zazwyczaj charakterystyczny żółty „kołnierz”. Głowę pokrywają ciemne plamy – jedna wyglądająca jak kopyto zlokalizowana jest z tyłu głowy. W okolicach oczu widać dwie pary ciemnych pasków.
Siedlisko węża Eskulapa
Wąż Eskulapa najchętniej przebywa w lasach liściastych. Niektóre osobniki można często spotkać na skalnych, dobrze nasłonecznionych zboczach. Zamieszkuje umiarkowanie wilgotne tereny, porośnięte urozmaiconą szatą roślinną. Gada nierzadko widuje się na obrzeżach lasów. Często żeruje także w zaroślach, na polanach i w lasach łęgowych. Unika natomiast obszarów bagiennych, łąk oraz pól uprawnych.
Węże Eskulapa relatywnie często obserwuje się w pobliżu siedzib ludzkich. Można je spotkać m.in. w szopach, starych budynkach gospodarczych oraz ogrodach. W rejonach, gdzie panują chłodniejsze temperatury, zwierzęta te często szukają schronienia i pożywienia w różnych obiektach budowlanych. Tam też składają jaja.
Dieta i drapieżniki
Podstawę diety węża Eskulapa stanowią niewielkie ssaki. Najchętniej żywi się ryjówkami, myszami oraz szczurami. Swój jadłospis często wzbogaca również o ptaki oraz ich jaja i pisklęta. Większe ofiary przed połknięciem najczęściej uśmierca poprzez uduszenie. Zdarza mu się też zjeść żywą zdobycz. Młode osobniki żywią się przede wszystkim jaszczurkami i stawonogami. Z biegiem czasu w menu gada pojawiają się również gryzonie.
Dla węży Eskulapa naturalnymi wrogami są polujące na nie borsuki, łasice, lisy, jeże oraz ptaki drapieżne. Młode osobniki często stają się posiłkiem dla innych węży. Przedstawicielom tego gatunku zagrażają także zwierzęta domowe oraz dziki, które rozkopują gniazda gadów.
Zachowanie
Wąż Eskulapa wykazuje wzmożoną aktywność w ciągu dnia. Zwykle żeruje rano i wczesnym popołudniem. Nie znosi zimna ani ekstremalnych upałów. Optymalne dla niego warunki temperaturowe mieszczą się w przedziale od 16 do 25 stopni Celsjusza. W cieplejsze zimowe dni często wychodzi na skały, aby się wygrzewać.
Węże Eskulapa potrafią świetnie wspinać się po pionowych powierzchniach. Niekiedy można je zobaczyć pełzające po dachach albo drzewach na wysokości 15-20 metrów nad ziemią. Zwykle przemieszczają się w obrębie swojego terytorium o powierzchni 1,14 ha. Węże Eskulapa często kryją się w koronach drzew albo gęstych zaroślach. Dlatego na ogół trudno je zaobserwować w naturalnym środowisku.
WazEskulapa – rozmnażanie
Węże Eskulapa stają się zdolne do rozrodu wówczas, gdy osiągną długość ciała na poziomie około 1 metra. Zazwyczaj dochodzi do tego po ukończeniu przez nie 5 lub 6 roku życia. Zwierzęta przystępują do godów tuż po wyjściu ze stanu zimowej hibernacji (czyli na przełomie maja i czerwca). Samce w trakcie rywalizacji o samice rzadko uciekają się do gryzienia. Najczęściej wykonują manewry ukierunkowane na przygniecenie głowy konkurenta swym ciałem.
Podczas zalotów przednie części ciał samca i samicy wyginają się w kształt litery S. Samce przytrzymują partnerki szczękami. Kopulujące ze sobą osobniki mają też splecione ogony.
Do złożenia jaj zwykle dochodzi po upływie około miesiąca od kopulacji. Samica na ogół składa je w ciepłych, wilgotnych miejscach (np w stogach siana, spróchniałym drewnie albo w kompoście). Zdarza się, że kilka samic składa jaja w jednym miejscu. Młode wykluwają się z nich po około 2 miesiącach.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Osa dachowa
- Paszkot
- Roślinność w puszczy, czyli co ciekawego można spotkać w lasach
- Skamieniałości nie na miejscu
- Australopithecus sediba – nasz przodek czy wymarła małpa?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Aesculapian_snake [dostęp: 02.06.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
