Mątwa zwyczajna (Sepia officinalis) to jeden z największych i najlepiej poznanych gatunków mątw.
Jest gatunkiem wędrownym. Latem i wiosną przebywa w płytkich wodach, gdzie się rozmnaża. Jesienią i zimą schodzi na głębokości 100–200 metrów. Może osiągnąć 49 cm długości i ważyć do 4 kg. Osobniki z cieplejszych wód są mniejsze. Rzadko przekraczają 30 cm długości.
Występowanie
Mątwa pospolita żyje w Morzu Śródziemnym, Północnym i Bałtyku. Niektóre podgatunki występują aż po południową Afrykę. Preferuje piaszczyste i muliste dno. Może także żyć w wodach o obniżonym zasoleniu.
Opis mątwy zwyczajnej
Mątwa ma miękkie ciało i wewnętrzną muszlę – tzw. kość mątwią. Jej oczy są dobrze rozwinięte. Posiada osiem ramion i dwa dłuższe czułki, którymi łapie zdobycz. W jamie gębowej ma dziób oraz tarkę (tzw. radulę), która pomaga w rozdrabnianiu pokarmu.
Porusza się dzięki falującym wzdłuż boków ciała płetwom. W razie zagrożenia szybko ucieka, wyrzucając wodę przez lejek. Często uwalnia przy tym chmurę atramentu.
Kamuflaż
Mątwa zwyczajna doskonale się maskuje. W jej skórze znajdują się specjalne komórki:
- chromatofory – zmieniają kolor,
- leukofory – rozpraszają światło,
- irydofory – odbijają światło.
Dzięki nim mątwa może błyskawicznie dopasować się do otoczenia. Może także zmieniać fakturę skóry. Jej kamuflaż przybiera różne formy: jednolitego koloru, nieregularnych plam, kropek lub wyraźnych wzorów.
Już przed wykluciem młode mątwy potrafią kontrolować chromatofory. Widać to przez przezroczystą błonę jaja.
Tryb życia. Dieta
W dzień mątwy pospolite zakopują się w dnie. Są wtedy mało aktywne. Nocą wychodzą na żer. Polują z zasadzki. Żywią się skorupiakami (m. in. krabami, krewetkami), małymi rybami i mięczakami. Gdy brakuje pożywienia, mogą atakować inne mątwy.
Badania wykazały, że młode mątwy preferują pokarm, który widziały jeszcze w jaju. Jeśli miały kontakt wzrokowy z krabami, po wykluciu chętniej na nie polują.
Mątwa pospolita – rozmnażanie
Mątwy osiągają dojrzałość płciową po 14–18 miesiącach od wyklucia. Okres godowy trwa od wiosny do lata, czasem do wczesnej jesieni. Samce przybierają wtedy kontrastowy, czarno-biały wzór. Samice, gdy są gotowe do rozrodu, zmieniają barwę na jednolicie szarą.
Samiec przekazuje samicy do 1400 spermatoforów. Samica składa od 150 do 4000 jaj. Przytwierdza je do roślin, muszli lub skał. Po 30–90 dniach wylęgają się młode. Mątwy żyją do dwóch lat. Większość ginie po rozmnożeniu.
Drapieżniki
Mątwy zwyczajne są łowione przez rekiny, delfiny, foki i duże ryby. Polują na nie także inne głowonogi. W obronie stosują kamuflaż lub błyskawiczną ucieczkę. W razie potrzeby wyrzucają atrament, który dezorientuje napastnika.
Jaja mątw również są narażone na atak. Zjadają je m.in. ślimaki drapieżne, kraby, homary, jeżowce i rozgwiazdy.
Zastosowanie
Mątwa zwyczajna jest popularnym gatunkiem w rybołówstwie. Poławia się ją głównie w krajach śródziemnomorskich, np. w Grecji i Hiszpanii. Chociaż w niektórych rejonach jej liczba maleje, globalnie nie jest zagrożona wyginięciem.
Jej mięso jest cenionym przysmakiem. Najczęściej spożywa się płaszcz i ramiona. Atrament mątwy wykorzystuje się w kuchni jako barwnik i przyprawę.
Kość mątwia jest cennym źródłem wapnia. Sprzedaje się ją jako pokarm dla ptaków, zwłaszcza papug. Pomaga im ścierać dziób i dostarcza minerałów. Niektóre gady również korzystają z niej jako suplementu diety.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Kurek czerwony
- Biruang malajski – niedźwiedź malajski
- Występowanie wirusów
- Reakcje chorobowe i garść statystyki
- Jak blisko człowiekowi do szympansa?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_cuttlefish [dostęp: 06.03.2025].
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Diego Delso. Licencja: CC BY-SA 4.0.
