Niebiosa najwyższe, czyli czym jest biblijne trzecie niebo

Wszyscy słyszeliśmy o siódmym niebie, ale Biblia jest bardziej konserwatywna pod względem liczby niebios. Czym jest więc trzecie niebo, w którym mieszka sam Bóg?

W II Liście do Koryntian 12,2-4 apostoł Paweł wypowiada jedne z najbardziej tajemniczych słów w kontekście kosmologii: Znam człowieka w Chrystusie, który przed czternastu laty […] został porwany aż do trzeciego nieba. I wiem, że ten człowiek […] został uniesiony do raju i słyszał tajemne słowa, których się nie godzi człowiekowi powtarzać. Komentatorzy biblijni są zgodni, że Paweł pisze tutaj o nikim innym, jak o samym sobie, choć w trzeciej osobie¹. Apostoł daje do zrozumienia, że znalazł się nagle w niebiańskim raju, w obecności samego Boga i Jezusa Chrystusa. Komentatorzy zwykle uważają, że był to moment nawrócenia Pawła, gdy jeszcze jako Szaweł odbył drogę do Damaszku – choć biorąc pod uwagę treść tego sprawozdania, można polemizować, czy nie była to jakaś późniejsza wizja.

Liczba niebios według Biblii i literatury żydowskiej

Tak czy siak, Paweł napisał o trzecim niebie, jednocześnie sugerując, że jest to najwyższe niebo. W starożytnej literaturze żydowskiej (talmudycznej i apokryficznej) pojawiają się różne spekulacje na temat istnienia kilku niebios lub kilku ich poziomów. Jedne pisma mówią o dwóch niebiosach, inne o trzech, jeszcze inne o pięciu, siedmiu, a nawet dziesięciu². W naszej kulturze mówi się czasem o siódmym niebie, ale idea siedmiu niebios była znana już w odległej starożytności. Zapewne związana jest z doskonałością liczby 7 lub z siedmioma gwiazdami wędrującymi³ (gr. asteres planetai, z którego to terminu pochodzi wyraz planeta).

Sam Stary Testament nie ustala dokładnej liczby niebios. Mówi on jednak zarówno o niebiosach, jak i o niebiosach niebios, zwanych też niebiosami najwyższymi⁴. Być może najsłynniejszym jest fragment z I Księgi Królewskiej, który sprawozdaje słowa króla Salomona, jakie wypowiedział w modlitwie do Boga po ukończeniu budowy świątyni jerozolimskiej: Czy jednak naprawdę zamieszka Bóg na ziemi? Przecież niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć, a tym mniej ta świątynia, którą zbudowałem⁵.

Słowa te ustanawiają, że ponad niebem, które znamy, istnieją również niebiosa, których nie znamy, niebiosa najwyższe. To właśnie tam, według sprawozdania Biblii, znajduje się Boża Góra Narad, zwana też Górą Zgromadzeń i Syjonem, oraz tron Boży⁶. Również tam znajduje się Nowa Jerozolima, miasto przygotowane dla świętych, oraz świątynia niebiańska, w której Jezus Chrystus jako nasz Arcykapłan wstawia się za nami przed tronem Boga Ojca⁷. Jest to również miejsce zamieszkiwane przez wielu aniołów, zwłaszcza tych, którzy są najbliżej tronu Bożego, jak cherubini i serafini⁸. I apostoł Paweł właśnie to niebo nazwał trzecim niebem.

Trzecie niebo i inne nieba w chrześcijaństwie

Skoro zatem niebem najwyższym jest trzecie niebo, to czym są dwa pozostałe nieba? Wśród komentatorów biblijnych dominuje poniższy pogląd:

• pierwsze niebo: dzienne niebo, a dokładniej atmosfera ziemska z chmurami i istotami żywymi;
• drugie niebo: nocne niebo, a dokładniej cały Wszechświat wraz ze wszystkimi ciałami niebieskimi;
• trzecie niebo: niebo najwyższe, niewidzialne, gdzie mieszka Bóg i Jego aniołowie⁹.

Istnieje też mniej popularna interpretacja:

• pierwsze niebo: całe widzialne niebo, czyli atmosfera ziemska i cały kosmos;
• drugie niebo: niebo aniołów, gdzie toczy się walka duchowa z demonami;
• trzecie niebo: niebo najwyższe, niewidzialne, gdzie mieszka Bóg¹⁰.

Niezależnie od wersji dominuje zgodność, że według Biblii to właśnie trzecie niebo jest tym niebem najwyższym, gdzie mieszka Bóg. Pojawia się jednak też pytanie: czy to trzecie niebo również zostało stworzone przez Boga, czy istnieje odwiecznie? Księga Rodzaju 1,1 głosi, że Bóg stworzył niebo i ziemię – jest to hebrajski idiom oznaczający cały stworzony świat¹¹, po grecku kosmos. W tych wersetach chodzi zatem o stworzenie głównie widzialne, zarówno cały widzialny kosmos, jak i naszą planetę. Co jednak z aniołami i całym trzecim niebem?

Stworzenie trzeciego nieba i aniołów

Pismo Święte nigdzie nie mówi wprost, że Bóg stworzył anioły. Jednak niektóre wersety pośrednio sugerują, że faktycznie zostały one stworzone. Przykładem niech będzie List do Kolosan 1,16: bo w Nim [tj. w Chrystusie] zostało wszystko stworzone: i to, co w niebiosach, i to, co na ziemi, byty widzialne i niewidzialne, czy to Trony, czy Panowania, czy Zwierzchności, czy Władze. Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone. Bibliści są zgodni, że Trony lub Panowania odnoszą się nie tylko do ludzkich zwierzchności, ale też do anielskich¹².

Innym ciekawym fragmentem jest Księga Apokalipsy 4,11: Godzien jesteś, Panie i Boże nasz, odebrać chwałę i cześć, i moc, bo Ty stworzyłeś wszystko, a z woli Twojej istniało to i zostało stworzone. Słowa te wypowiada 24 starców, którzy skłaniają głowy w uwielbieniu Boga razem z postaciami anielskimi stojącymi najbliżej tronu. Według tych słów Bóg stworzył wszystko, czyli muszą one też uwzględniać wszystkich aniołów. O aniołach jest również napisane w Liście do Hebrajczyków, że Bóg czyni ich wichrami lub płomieniami ognia oraz że są one duchami służebnymi, posyłanymi na pomoc ludziom¹³.

Czy niebiosa najwyższe również zostały stworzone?

Co więcej, Pismo Święte mówi, że Bóg stworzył w trzecim niebie świątynię niebiańską, skoro została zbudowana przez Pana, a nie przez człowieka¹⁴. Podobnie mówi o Nowej Jerozolimie, której architektem i budowniczym jest sam Bóg¹⁵. Z pewnością podobnie można powiedzieć o Górze Narad i samym tronie Bożym (choć Pismo Święte milczy na temat ich stworzenia). Ale co z samym trzecim niebem jako przestrzenią, w której wszystko to zostało zbudowane?

Trzeba pamiętać, że według Biblii Bóg jest ponad wszystkim i istnieje tak naprawdę poza tym wszystkim, co stworzone. Gdyby trzecie niebo nie było stworzone, to musiałoby być współwieczne z samym Bogiem. Jeżeli Bóg jest jedynym, który dosłownie nie ma początku, to wszystko inne, w tym niebiosa najwyższe, musi mieć początek. Biblia koncentruje się przede wszystkim na doli tego stworzonego świata, zgodnie z tym, co Bóg stworzył według Księgi Rodzaju. I choć nie opisuje stworzenia trzeciego nieba, aniołów czy jakichkolwiek innych światów, to one też musiały zostać stworzone, zanim Bóg stworzył nasz świat.

Nawet trzecie niebo nie może objąć istoty Boga

Warto tutaj zastosować język wymiarów. Żyjemy w trójwymiarowej rzeczywistości (lub czterowymiarowej, jeśli uznać czas za czwarty wymiar). Jeżeli niebo najwyższe również jest jakąś formą przestrzeni, to też musi mieć określoną liczbę wymiarów przestrzennych. Oczywiście nie wiemy, czy ma ono trzy czy cztery, czy pięć, czy dziesięć wymiarów. Ale istota Boża, która jest ponad tym wszystkim, nie może być również ograniczona przez liczbę wymiarów w jakiejkolwiek stworzonej rzeczywistości. Jak napisał Salomon: niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć. Bóg jest nieskończony. Pojmuje zatem w pełni nawet nieskończoność wymiarów, gdyż jest ponad wszelkimi wymiarami w ogóle. Co więcej, potrafi manifestować swoją postać w stworzonej przestrzeni kilkuwymiarowej.

I według Pisma Świętego On tak właśnie czyni. W trzecim niebie ukazuje się jako postać podobna do człowieka siedząca na swoim tronie i otoczona światłem¹⁶. Natomiast na Ziemi ukazywał się ludziom na kilka sposobów w osobie Syna Bożego. Najpierw w postaci podobnej do człowieka lub anioła, kiedy spotkał się z Abrahamem i Jakubem¹⁷. Ukazywał się również m.in. Mojżeszowi i Jozuemu¹⁸. A ostatecznie poszedł o krok dalej, ponieważ dosłownie wcielił się w trójwymiarową postać ludzką jako Jezus Chrystus. Jego śmierć krzyżowa była nieskończoną ofiarą, ale równie wielką ofiarą dla nieskończonego Syna Bożego było samo wcielenie się w postać człowieka. To jest właśnie nasz wspaniały Bóg, któremu wszelkie stworzenie oddaje najwyższą cześć.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Świat nadprzyrodzony w religii i nauce
• Czy anioły istnieją naprawdę?
• Czwarty wymiar – cz. 1: Kształt Wszechświata
• JHWH czyli Jahwe – Bóg ponad wszystkich innych bogów

Przypisy

1. D. Ward, The „Third Heaven”, The Voice, 2018, https://www.crivoice.org/thirdheaven.html [dostęp: 12.06.2026].
2. Zob. https://www.freebiblecommentary.org/special_topics/heavens.html [dostęp: 12.06.2026].
3. J. Decharneux, Creation and contemplation: the cosmology of the Qur’ān and its late antique background, De Gruyter, 2023, s. 191.
4. Np. Księga Powtórzonego Prawa 10,14; Księga Nehemiasza 9,6; Psalm 148,4.
5. I Księga Królewska 8,27.
6. Księga Izajasza 14,12; List do Hebrajczyków 12,22-24.
7. List do Hebrajczyków 8,1-2; 12,22-24; Księga Apokalipsy 21,2-3.
8. Księga Izajasza 6,1-7; 37,16; Księga Apokalipsy 4,1-5,14.
9. P. Bell, Heaven and Creation, Creation Ministries International, 10.06.2026, https://creation.com/en/articles/heaven-and-creation [dostęp: 12.06.2026].
10. T. Buffer, Could there really be three heavens?, The Catholic Times, 22.07.2025, https://catholictimescolumbus.org/voices/could-there-really-be-three-heavens/ [dostęp: 12.06.2026].
11. E. Hovind, 24 Hour Days: The Gospel Truth, Creation Today, https://creationtoday.org/24-hour-days-the-gospel-truth/ [dostęp: 12.06.2026].
12. T. Smith, God’s Word for You – Colossians 1:16 Angels, St. Paul’s Lutheran Church, https://splnewulm.org/devotions/gods-word-for-you-colossians-116-angels/ [dostęp: 12.06.2026].
13. List do Hebrajczyków 1,7.14.
14. List do Hebrajczyków 8,2.
15. List do Hebrajczyków 11,10.
16. I List do Tymoteusza 6,16.
17. Księga Rodzaju 18,1-33; 32,24-30.
18. Księga Wyjścia 33,11; Księga Jozuego 5,13-15.

Wszystkie cytaty pochodzą z Biblii Tysiąclecia.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.