Jak odzyskać prawo do drzewa życia?

Według Biblii człowiek z natury jest śmiertelny, a jego warunkowa nieśmiertelność jest ściśle związana z drzewem życia, do którego ludzie utracili dostęp.

W trakcie trwania świata powstało wiele koncepcji na temat tego, co dzieje się z człowiekiem po śmierci. Zwolennicy nihilizmu przyjmują, że wraz ze śmiercią następuje definitywny koniec. Inni opowiadają się za koncepcją New Age, wedle której po śmierci człowiek łączy się z uniwersalną (kosmiczną) świadomością. Filozofują z niewzruszonym założeniem, że istnieje jakiś „inny wymiar” i życie w duchowej postaci. Są też tacy, którzy przekonują, że w akcie stworzenia ludzie otrzymali od Boga nieśmiertelną duszę. Według tego poglądu człowiek po śmierci idzie albo do nieba albo do piekła, a często do czyśćca, by dusza mogła się oczyścić. Częstym jest pogląd, że dusza ponownie wciela się w ziemskie ciało. Są wreszcie tacy, którzy wierzą, że gdy człowiek umiera, to pozostaje on w stanie nieświadomości aż do chwili zmartwychwstania.

Kluczowe pytanie dla powyższego zagadnienia brzmi: jaki jest pogląd na kwestię nieśmiertelności z perspektywy biblijnej? Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę z faktu, że prawda o stanie umarłych i o zmartwychwstaniu jest prawdą objawioną przez Boga! W New International Version (NIV), czyli w najpopularniejszym przekładzie Biblii w języku angielskim, słowo dusza tłumaczone jest wielokrotnie jako ‘osoba’. Znaczyć ma to, że połączenie ciała uczynionego z prochu ziemi z tchnieniem życia tworzy żywą istotę, osobę. Innymi słowy, to osoba, sam człowiek, jest duszą żyjącą¹. Z Biblii można się dowiedzieć, że na początku Bóg uczynił człowieka w doskonałym ciele i umieścił go w optymalnym środowisku. Dał mu doskonałe prawo w celu ochrony jego zdrowia. Był przy tym jeszcze jeden niezwykle ważny czynnik, a mianowicie posiadanie dostępu do drzewa życia.

Na początku było drzewo życia

W podaniach i obrazach starożytnych narodów obecna jest myśl, że ludzie pierwotnie przeżywali czasy pełnego szczęścia². Starożytni Egipcjanie opowiadali o złotym wieku, w którym żył Ozyrys ze swoją małżonką Izydą. Na Bliskim Wschodzie i w świecie egejskim przedstawiano Wielką Boginię przy drzewie żywota i życiodajnym źródle lub drzewo żywota strzeżone przez potwory i gryfy. Grecy mówili o złotym wieku bez troski, a choroby i śmierć przyszły na ziemię przez kobietę o imieniu Pandora (otworzyła puszkę z nieszczęściami). Wiedzieli też o rajskim ogrodzie, w którym dojrzewały złote jabłka, których spożywanie zapewniało bóstwom nieśmiertelność. Znajdowały się one pod strażą niebezpiecznego smoka Ladona.

Opis szczęścia złotego wieku i rajskiej siedziby człowieka z dostępem do drzewa życia znalazł się również w Starym Testamencie. Według Księgi Rodzaju 2,9 Bóg umieścił pośrodku ogrodu Eden nadzwyczajne drzewo życia (ec hachajjim). Miało ono odżywiać człowieka (a więc Adama i Ewę łącznie!) ku nieśmiertelności, zapewniając rodzajowi ludzkiemu niekończące się życie. Adam i Ewa choć byli śmiertelni z natury, to jednak znajdowali się pod Bożą ochroną. Ich ciała okryte były świetlistymi, białymi szatami, które reprezentowały ich sprawiedliwość i świętość. Dostojeństwo pierwszego człowieka wyraził autor Psalmu 8, tak o nim pisząc: „Uczyniłeś go niewiele mniejszym od niebian, uwieńczyłeś go chwałą i dostojeństwem”³.

Gdyby ludzie posłuchali rozkazu Boga, mieliby stały dostęp do drzewa życia i zapewnione życie wieczne. Jednak z własnej winy, choć za namową węża-szatana, utracili oni prawo do drzewa życia – do nieśmiertelności. Trzeba podkreślić zasadniczą różnicę między historią biblijną o upadku człowieka, a wierzeniami pogańskimi. Według autora biblijnego człowiek cieszy się wolnością decyzji, a nieśmiertelność utracił z własnej winy. Natomiast w mitach pogańskich to ślepe przeznaczenie, fatum, któremu wszyscy podlegają, pozbawiło człowieka daru życia wiecznego⁴.

Konsekwencje utraty dostępu do drzewa życia

Nieśmiertelność, którą Bóg zaoferował ludziom, nie miała być częścią ludzkiej natury. Była warunkowa, a nie immanentna. Apostoł Paweł opisywał człowieka jako śmiertelnego z natury, ale jednocześnie z perspektywą nieśmiertelności. Dlatego błędem jest to, co napisał historyk żydowski Józef Flawiusz. W duchu platonizmu przetłumaczył on werset z Księgi Rodzaju 2,7, pisząc: „Ukształtował Bóg człowieka, wziąwszy proch z ziemi i wsączył w niego tchnienie i duszę”⁵. Bóg tchnął w Adama swojego ducha, a nie „tchnienie”  i nieśmiertelną „duszę”.

Po pierwszym grzechu nastąpiły cztery niezwykle ważne zmiany. Po pierwsze, ludzie zaczęli podlegać cierpieniu, starzeniu się i śmierci. Po drugie, środowisko, w którym ludzie żyli, zmieniło się na niekorzyść, bo całe stworzenie uczestniczy w tej klęsce. Po trzecie, ludzie, którzy żyli w doskonałym posłuszeństwie Prawu Bożemu, teraz zaczęli być mu nieposłuszni. Po raz pierwszy pojawiły się u ludzi poczucie winy, lęk, niska samoocena i konflikty. Po czwarte, utracili oni prawo do drzewa życia i posiadane przywileje, przede wszystkim zaś nieśmiertelność. Prarodzice stali się najpierw martwi duchowo, a po setkach lat umarli fizycznie. W Biblii Gdańskiej przetłumaczono werset z Księgi Rodzaju 2,17 następująco: „Ale z drzewa wiadomości dobrego i złego, jeść z niego nie będziesz; albowiem dnia, którego jeść będziesz z niego, śmiercią umrzesz”, a więc nie po setkach lat mieli umrzeć, a tego samego dnia, w którym zjedli zakazany owoc. W tekście masoreckim mamy emfatyczną konstrukcję: infinitivus absolutus + forma osobowa czasownika mot tamut, dosłownie „umierając umrzesz”, czyli „na pewno umrzesz”⁶.

Według Nowego Testamentu Jezus, jako Baranek Boży, został obiecany ludziom jeszcze przed założeniem świata⁷. Innymi słowy, plan zbawienia powstał w niebie, zanim zaistniał świat i pojawił się na nim grzech. Plan ten został wdrożony w życie już w Edenie. Jego ziemskim ogłoszeniem było złożenie ofiary najprawdopodobniej z dwóch baranków, niewinnych, bez skazy, a wiemy, że baranek symbolizuje ofiarę Chrystusa („Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata”). W Księdze Rodzaju 3,21 napisano: „I uczynił Pan Bóg Adamowi i jego żonie odzienie ze skór i przyodział ich” (Przekład Biblii Warszawskiej). Aby pozyskać skórę zwierzęcia, trzeba je najpierw zabić. I właśnie w dniu, w którym pojawił się grzech, została złożona przez Boga ofiara ze zwierząt.

Plan zbawienia unieważnił śmierć

Apostoł Paweł napisał, że Chrystus „unieważnił śmierć” i przywiódł „życie i nieśmiertelność” przez ewangelię⁸. Można by zapytać, po co miałby Chrystus przywodzić życie i nieśmiertelność przez ewangelię, jeśli człowiek z natury miałby życie i nieśmiertelność przed ewangelią? Choć Chrystus „unieważnił śmierć”, to ludzie nadal umierają, ponieważ nie mają dostępu do drzewa życia. Jedni żyją dłużej, inni krócej, a zależy to od stanu ich ciała, od stopnia dbania o własne zdrowie, od środowiska, w którym żyją, od genów, a czasem od losu.

Biblia zapewnia jednak, że ci, którzy przyjęli Chrystusa jako swojego Pana i Zbawiciela, otrzymają ostateczny dotyk nieśmiertelności. Będzie on oznaczał nieśmiertelność warunkową, a nie z natury. Nieśmiertelność należy bowiem do tej samej kategorii, co wszechmoc, wszechwiedza, wszechobecność Boga. Są to atrybuty złączone z naturą Boga⁹.

Obecnie jedni umierają „w Chrystusie”, drudzy zaś umierają poza Chrystusem. Umarli w Chrystusie nie idą do nieba tuż po swojej śmierci. W Pierwszym Liście do Koryntian 15,51-53 znajduje się jeden z kluczowych biblijnych tekstów mówiących o zmartwychwstaniu. Napisano tutaj, kiedy zbawieni otrzymają dotyk nieśmiertelności: „Oto tajemnicę wam objawiam: Nie wszyscy zaśniemy [to znaczy nie wszyscy umrzemy – przyp. aut.], ale wszyscy będziemy przemienieni. W jednej chwili, w oka mgnieniu, na odgłos trąby ostatecznej; bo trąba zabrzmi i umarli wzbudzeni zostaną jako nie skażeni, a my zostaniemy przemienieni. Albowiem to, co skażone, musi przyoblec się w to, co nieskażone, a to, co śmiertelne, musi przyoblec się w nieśmiertelność” (Przekład Biblii Warszawskiej).

Gdzie jest drzewo życia?

Wielu ludzi zastanawia się, gdzie znajduje się obecnie drzewo życia i w jaki sposób zbawieni będą z niego korzystali. Biblia nie pozostawia wątpliwości, że drzewo życia znajduje się w raju Bożym, czyli w niebie, a jeszcze precyzyjniej rzecz ujmując – przed tronem Bożym w Nowej (Niebiańskiej) Jerozolimie. Nawet w przyszłym świecie nieśmiertelność zbawionych pozostanie warunkowa. Będzie ona związana ze spożywaniem owoców z drzewa życia.

Autor Apokalipsy Jana przybliżył nam tę perspektywę, pisząc: „I pokazał mi rzekę wody żywota, czystą jak kryształ, wypływającą z tronu Boga i Baranka. Na środku ulicy jego i na obu brzegach rzeki drzewo żywota, rodzące dwanaście razy, wydające co miesiąc swój owoc, a liście drzewa służą do uzdrawiania narodów”¹⁰. Dostęp do drzewa życia będą mieli wyłącznie „zwycięzcy” nad grzechem i tylko oni będą mieli prawo wejść przez bramy Nowej Jerozolimy¹¹.

Jeśli również w ogrodzie Eden drzewo życia miało wydawać swoje owoce 12 razy w ciągu roku (prawdopodobnie w każdy nów Księżyca), to znaczy, że każdy miesiąc miał 30 dni, a rok 360 dni. W przyszłym świecie najprawdopodobniej powrócimy do tego, co było na początku, czyli do 30-dniowych miesięcy. Dość powszechnie mniemano niegdyś, że w okresie przedpotopowym rok składał się z 360 dni. Niektórzy utrzymywali, że stało się to powodem podziału koła na 360 stopni¹².

Podsumowanie 

Powszechne było w starożytności przekonanie, że ludzie przeżywali na początku czasy pełnego szczęścia. Według Biblii człowiek utracił rajski ogród z drzewem życia z powodu swojego nieposłuszeństwa. Bóg jest konsekwentny w tym, co robi, dlatego oczekuje od ludzi posłuszeństwa wobec Prawa Bożego jako warunek powrotu do raju Bożego. Priorytetem w życiu powinno być przyswajanie sobie treści ewangelii Chrystusowej i życie zgodnie z jej duchem. Utracone niegdyś drzewo życia będzie dostępne na Nowej Ziemi. Prawdziwa mądrość „jest drzewem życia dla tych, którzy się jej uchwycili”¹³.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Dusza nieśmiertelna czy jednak śmiertelna? – Część 1: Czym jest dusza; Część 2: Zmartwychwstanie; Część 3: Piekło
• Bóg kontra zło na świecie

Przypisy

1. Porównaj Ewangelię Mateusza 16,26 z Ewangelią Łukasza 9,25.
2. M. Eliade, Historia wierzeń i idei religijnych, T. I, 1988, s. 117–118.
3. Użyte w Psalmie 8,6 słowo kabod oznacza „promieniującą chwałę”, którą okryci byli pierwsi ludzie. Interesujące jest to, że sam Bóg okryty jest światłem, niczym płaszczem. W Psalmie 104,1-2 napisano o Bogu: „Okrywasz się światłością jak szatą”, zaś w Księdze Daniela 7,9 w scenie rozpoczęcia sądu w niebie napisano o Przedwiecznym, że „Jego szata była biała jak śnieg”. W czasach Chrystusa apokaliptyka chętnie używała zamiennie pojęć „światło” – „życie”. S. Łach, Księga Psalmów, T. VII-2, 1990, s. 124–125.
4. J. Jelito, Historia czasów Starego Testamentu, 1961, s. 89–90.
5. J. Flawiusz, Dawne dzieje Izraela I, 1,2.
6. W. Chrostowski, Pięcioksiąg, czyli Tora Mojżesza, 2007, s. 13; Biblia Hebraica Stuttgartensia, 1990, Rdz 2,16-17.
7. 1 P 1,18-20; Ap 13,8.
8. 2 Tm 1,10.
9. Bóg, to „jedyny mający nieśmiertelność”. 1 Tm 6,13-17. 
10. Ap 22,1-2. Nie tylko Nowy Testament, ale również tradycja żydowska naucza, że owoc drzewa życia „jest zastrzeżony dla sprawiedliwych w Przyszłym Świecie (Olam Haba)”. A. Unterman, Encyklopedia tradycji i legend żydowskich, 1994, s. 75.
11. W Ap 2,7 dana została obietnica Boża: „Zwycięzcy dam spożywać z drzewa żywota, które jest w raju Bożym”. Natomiast w Ap 22,14 (w wersji Biblii Gdańskiej oraz Nowej Biblii Króla Jakuba) możemy przeczytać o konieczności przestrzegania Bożych przykazań, by znaleźć się w przyszłym świecie: „Błogosławieni, którzy czynią przykazania Jego, aby mieli prawo do drzewa żywota, i aby weszli bramami do miasta”.
12. J. W. Draper, Dzieje stosunku wiary do rozumu, 1903, VII. Wielu teologów twierdziło, że podczas potopu bieg Słońca zmienił się i rok stał się dłuższy o pięć dni i sześć godzin. Iz 66,23.
13. Prz 3,18.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.