Tegoroczne całkowite zaćmienie Słońca w Hiszpanii (a także w Islandii), choć bardzo krótkie, przejdzie do historii jako coś niezwykle spektakularnego.
Zaćmienie Słońca należy do jednych z najbardziej zjawiskowych wydarzeń astronomicznych. Nie mają one miejsca zbyt często, zwykle dochodzi do nich około 2-4 razy na rok na całej Ziemi. Zaćmienia te mogą być częściowe lub całkowite, a także obrączkowe. Dlatego można powiedzieć, że przez najbliższe 1,5 roku Hiszpania będzie mieć niewiarygodne szczęście. Okazuje się, że między sierpniem 2026 roku a styczniem 2028 roku Hiszpania doświadczy aż trzech zaćmień Słońca: dwa całkowite i jedno obrączkowe!1
Pierwsze z tych wydarzeń, a było to całkowite zaćmienie Słońca, już się odbyło i miało miejsce 12 sierpnia 2026 roku. Z tej okazji Geoscience Research Institute2 (pol. Instytut Badań Ziemi) z siedzibą w Stanach Zjednoczonych zorganizowało na kampusie uniwersyteckim w pobliżu hiszpańskiego miasteczka Sagunto, na północ od Walencji, konferencję o nazwie The Sun Still Shines (pol. Słońce nadal świeci) w dniach 10-13 sierpnia 2026. Przewodnim tematem konferencji był dialog między wiara a nauką3. Całkowite zaćmienie Słońca to bowiem jedno z tych zjawisk, z powodu którego zadajemy sobie pytanie: czy wszystko jest tylko przypadkiem, czy też zostało celowo zaprojektowane? Dlatego wydarzenie to stanowi doskonały powód do rozważań naukowych na temat idei inteligentnego projektu.
Skąd się bierze zaćmienie Słońca?
A wszystko dzięki naturze zaćmień Słońca dokonywanych przez nasz Księżyc. Pomyślmy nad tym przez chwilę. Słońce znajduje się około 400 razy dalej od nas niż Księżyc, a jednocześnie jest około 400 razy większe od Księżyca. Stąd wielkości Słońca i Księżyca niwelują się tak, że na niebie widać oba ciała jako mające podobną wielkość kątową. Dla Słońca wynosi ona średnio 0,533 stopnia, natomiast dla Księżyca średnio 0,515 stopnia, ale z większym zakresem, często przewyższając wielkość kątową Słońca4. Dlatego Księżyc, przesuwając się na tle Słońca, potrafi zakryć je całkowicie na kilka minut. Czy to tylko zbieg okoliczności?
Ponadto w przeciwieństwie do większości satelitów planetarnych w Układzie Słonecznym, nasz Księżyc jest kulisty tak jak Słońce. Co prawda wiele satelitów naturalnych wokół innych planet to też ciała kuliste, np. cztery księżyce galileuszowe wokół Jowisza. Jednak zdecydowana większość ma kształt nieregularny, tak jak marsjańskie księżyce Fobos i Deimos. Jednocześnie nasz Księżyc to jedyne okrągłe ciało niebieskie krążące wokół planety skalistej, podczas gdy inne okrągłe satelity okrążają gazowe giganty5. Dzięki temu zaćmienia Słońca na Ziemi również wyglądają regularnie. A wcale tak być nie musiało. Nasz Księżyc mógł być przecież mniejszy, nieregularny lub krążyć w innej odległości od Ziemi.
Pod warunkiem, że w ogóle mielibyśmy Księżyc. Wielu naukowców uważa, że gdyby nie było Księżyca, to życie być może nie powstałoby na Ziemi6. Nasz naturalny satelita odpowiada bowiem za cykl pływów. Ponadto bez Księżyca oś obrotu Ziemi byłaby mniej stabilna. Na tym polega jeden z cykli Milankovicia. Oś obrotu Ziemi wynosi obecnie 23,4 stopnia, ale w ciągu 41 000 lat waha się między 22,1 a 24,5 stopnia7. Bez Księżyca, który stabilizuje oś ziemską, zakres zmian jej nachylenia byłby znacznie większy, co mogłoby być katastrofalne dla życia na Ziemi.
Konferencja The Sun Still Shines w dniach 10-13 sierpnia 2026
Do cyklu nachylenia osi ziemskiej nawiązał jeden z prelegentów konferencji The Sun Still Shines, dr Josué Cardoso dos Santos, brazylijski naukowiec pracujący na Wydziale Inżynierii Mechanicznej i Lotniczej Uniwersytetu Kolorado w amerykańskim Colorado Springs. Podczas konferencji dos Santos wygłosił trzy wykłady: pierwszy na temat Układu Słonecznego i Wielkiego Wybuchu, drugi na temat prędkości światła i precyzyjnego dostrojenia (ang. fine-tuning) Wszechświata oraz trzeci na temat eschatologii fizycznej Wszechświata. Oprócz tego poprowadził warsztaty, gdzie przedstawił dokładniejsze informacje na temat precyzyjnego dostrojenia Wszechświata.
Drugim prelegentem był dr Daniel Blanco, profesor uniwersytecki specjalizujący się w epistemologii oraz historii i filozofii nauki. Blanco upodobał sobie szczególnie historię i filozofię biologii, zwłaszcza w kontekście idei Karola Darwina i ich wpływu na współczesne społeczeństwo. Jednak podczas konferencji realizował inną pasję, jaką jest historia astronomii i recepcja heliocentryzmu w świecie chrześcijańskim. Na ten temat wygłosił dwa wykłady: pierwszy o matematycznych rozwiązaniach Ptolemeusza dla geocentrycznego kosmosu, a drugi o tym, kto w czasach Galileusza miał prawo interpretować Biblię i naukę.
Osobą spajającą całą konferencję była dr Noemí Durán, dyrektorka europejskiego oddziału Geoscience Research Institute. Jednak będąc główną organizatorką, jej rola wykraczała daleko poza działalność administracyjną i finansową. Durán bowiem wprowadzała uczestników w tematykę nadchodzącego całkowitego zaćmienia Słońca. Zwracała szczególną uwagę na bezpieczeństwo naszych oczu, aby nikt nie wrócił z konferencji z uszkodzonym wzrokiem. Oprócz tego Durán przeprowadziła drugi warsztat na temat nauczania fizyki i astronomii z perspektywy biblijnej. Służyła też jako główna tłumaczka z hiszpańskiego na angielski i na odwrót, włącznie z tłumaczeniem symultanicznym wykładów na hiszpański.
Dodatkowe punkty konferencji
Oczywiście niniejsza konferencja to nie były tylko wykłady i warsztaty. Ponieważ miała ona charakter chrześcijański, nie mogło zabraknąć również miejsca na wielbienie Boga, naszego Stworzyciela, Inteligentnego Projektanta. Każdego dnia miał miejsce blok wielbienia muzycznego, który prowadzili Ismael López i Lisa Decker. Po uwielbieniu prezentację wygłaszała Vanesa Pizzuto, pochodząca z Argentyny dziennikarka, autorka i pisarka chrześcijańska8. Jej prezentacje dotyczyły tego, jak usłyszeć głos Boga, który, jak stwierdziła Pizutto, „nie ma efektów specjalnych”. A niemal każdy dzień konferencji kończył się seansem części nowego filmu dokumentalnego The Story of Everything (pol. Historia wszystkiego), przedstawiającego dowody na inteligentny projekt w naszym świecie.
Innym ważnym punktem była wycieczka do Museo de las Ciencias Príncipe Felipe (pol. Muzeum Nauki Księcia Filipa)9. Mieści się ono w znacznie większym kompleksie Ciudad de las Artes y las Ciencias (pol. Miasteczko Sztuki i Nauki) w Walencji. Muzeum Nauki, jak sama nazwa wskazuje, obejmuje wystawy poświęcone różnym dziedzinom nauki. Nas interesowały głównie te dotyczące kosmosu, choć część uczestników konferencji odwiedziła także wystawę poświęconą biologii i genetyce. W części kosmicznej można było zwiedzić wystawy przedstawiające życie na Ziemi czy podróże na Księżyc, a także historię odkrywania Marsa (moja ulubiona wystawa). Ale wisienką na torcie był symulator kosmosu, gdzie można było się poczuć jak prawdziwy astronauta lecący na Międzynarodową Stację Kosmiczną.
Całkowite zaćmienie Słońca – gwóźdź programu
Wreszcie dnia 12 sierpnia nadszedł główny punkt programu. Jednak aby nie przegapić zaćmienia, należało wyjść na pobliskie wzniesienie tuż za kampusem po stronie zachodniej. Dołączyło do nas też kilka osób spoza konferencji. Wśród nich byli moi dobrzy przyjaciele z Polski, którzy pierwotnie przybyli do Walencji na inne wydarzenie. Wszyscy wyruszyliśmy na wzgórze uzbrojeni w okulary do obserwacji zaćmienia, sprzęt fotograficzny, spray przeciw komarom, wodę, coś do jedzenia i modlitwę dziękczynną.
Wielu z nas po raz pierwszy stało się świadkami niesamowitego widowiska, kiedy o 20:32 Księżyc na nieco ponad minutę przysłonił Słońce, ukazując koronę słoneczną jako koncentrycznie rozchodzące się promienie wokół naszego satelity. Widok tych promieni gołym okiem jest jedyny w swoim rodzaju i żadne zdjęcia czy filmy tego tak nie przedstawią! Atmosfera wokół nas, gdy pokrył nas cień zaćmienia, tzw. umbra, również stała się bardziej tajemnicza, magiczna. Jak to powiedziała jedna z uczestniczek, początkowo nieco sceptyczna względem całkowitych zaćmień Słońca: „Absolutnie nie przereklamowane!”10.
Dla mnie to też było nadrobienie częściowej porażki z obserwacji całkowitego zaćmienia Słońca w Stanach Zjednoczonych 8 kwietnia 2024 roku. Wtedy nad wodospadem Niagara były chmury i choć powoli odsłaniały czyste niebo, to nie zdążyły go odsłonić przed pełnią zaćmienia. Udało się jedynie nagrać i sfotografować prześwity Słońca między chmurami. Tym razem tak nie było, a całkowite zaćmienie Słońca ukazało całe swoje piękno. Zwłaszcza że to było tuż przed zachodem, a Słońce i Księżyc znajdowały się nisko nad horyzontem. Możemy dziękować Bogu, że zaprojektował na niebie taki niesamowity „zbieg okoliczności”.
Kolejne całkowite zaćmienie Słońca odbędzie się 2 sierpnia 2027 roku. Przejdzie ono ponownie przez Hiszpanię, ale również m.in. przez Maroko, Algierię, Tunezję, Libię, Egipt czy Arabię Saudyjską. Gdzie wtedy będziesz Ty?
Polecamy również poniższe artykuły:
- Zaćmienie Słońca 8 kwietnia 2024 w Ameryce Północnej – krótka relacja z wyprawy
- Zaćmienie Słońca – dlaczego to takie wyjątkowe zjawisko?
- Jak wygląda zaćmienie Księżyca i jak często możemy je obserwować?
- Co osiągnęła misja kosmiczna Artemis II?
Przypisy
- Zob. https://en.fundacionstarlight.org/contenido/120-spains-solar-eclipse-trilogy.html [dostęp: 24.08.2026].
- Zob. https://www.grisda.org/ [dostęp: 24.08.2026].
- Zob. https://campusadventista.es/faith-and-science-conference/ [dostęp: 24.08.2026].
- A. Loeb, Coincidences of Our Sun and Moon: Are We Exceptionally Lucky?, Medium, 20.01.2024, https://avi-loeb.medium.com/coincidences-of-our-sun-and-moon-are-we-exceptionally-lucky-aee4dfa52577 [dostęp: 24.08.2026].
- Być może dlatego niektórzy naukowcy postulują, aby Pluton odzyskał status planety. Wokół Plutona krąży bowiem Charon, który również jest księżycem okrągłym. Choć mówiąc ściślej, Pluton-Charon to o wiele bardziej oczywisty układ podwójny (lub nawet planeta podwójna), gdzie oba ciała raczej krążą wokół siebie, niż układ Ziemia-Księżyc.
- B. Dorminey, Without the Moon, Would There Be Life on Earth?, Scientific American, 21.04.2009, https://www.scientificamerican.com/article/moon-life-tides/ [dostęp: 24.08.2026].
- J. L. Spradley, Milankovitch hypothesis, EBSCO, 2013, https://www.ebsco.com/research-starters/astronomy-and-astrophysics/milankovitch-hypothesis [dostęp: 24.08.2026].
- Zob. https://vanesapizzuto.com/ [dostęp: 24.08.2026].
- Zob. https://cac.es/en/museu-de-les-ciencies/ [dostęp: 24.08.2026].
- V. Pizutto, The Sun Still Shines, tedNEWS, 13.08.2026, https://ted.adventist.org/news/the-sun-still-shines/ [dostęp: 24.08.2026].
© Zdjęcie główne: Mitchell Cordero.
