Łyska czubata (Fulica cristata) jest gatunkiem ptaka zaliczanego do rodziny chruścieli (Rallidae). Zwierzę prowadzi osiadły tryb życia. Najczęściej można je spotkać nad jeziorami oraz stawami słodkowodnymi w Afryce oraz w południowych rejonach Hiszpanii. Ptak buduje gniazda na powierzchni wody lub na lądzie w jej pobliżu. Samica jednorazowo składa około 7 jaj. W sprzyjających warunkach może być ich więcej.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis łyski czubatej powstał w 1789 roku. Stworzył go niemiecki przyrodnik Johannn Friedrich Gmelin. Charakterystyka ta znalazła się na kartach zmienionego i rozszerzonego dzieła Systema Naturae, którego pierwotnym autorem był Karol Linneusz. Gmelin zaliczył łyskę czubatą do kaczek wodnych i nadał jej łacińską nazwę, Fulica cristata. Termin ten obowiązuje do dnia dzisiejszego. Niemiecki badacz w swojej pracy bazował na opracowaniach innych przyrodników. Za typowe miejsce występowania gatunku uznał Madagaskar.
Rodzaj Fulica pojawił się natomiast w taksonomii w 1758 roku. Jego wprowadzenie było zasługą Karola Lineusza. Fulica cristata jest gatunkiem monotypowym. To oznacza, że w jego obrębie nie wydziela się żadnych podgatunków.
Opis
Większą część ciała łyski czubatej pokrywa czarne upierzenie. Tylko w okolicach czoła można zauważyć białe pióra. Dorosłe osobniki zazwyczaj dorastają do około 35–42 cm przy rozpiętości skrzydeł na poziomie od 75 do 85 cm. Masa ciała samic waha się od 455 do 790 g, a samców od 770 do 910 g.
U łysek czubatych dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. Osobniki płci męskiej i żeńskiej wyglądają praktycznie tak samo. Młodsze osobniki zwykle można rozpoznać po jaśniejszym upierzeniu na grzbiecie i na brzuchu oraz braku białej osłony twarzy. Czarne pióra pojawiają się zwykle u ptaków po około 4 miesiącach od wyklucia. Biała plama nad oczami rozwija się natomiast dopiero po ukończeniu pierwszego roku życia. Kończyny ptaka zakończone są scalonymi błoną pławną palcami.
W okresie lęgowym u łysek pojawiają się dwa małe czerwone guzki na czole. Dziób wyróżnia się jasnoniebieskim odcieniem.
Zachowanie
Łyska czubata jest jednym z najbardziej śmiałych ptaków należących do rodziny chruścieli. Często jest agresywny wobec przedstawicieli innych gatunków ptaków – także tych o znacznie większych rozmiarach. Zwierzę wykazuje silne przywiązanie do swojego terytorium. Dotyczy to zwłaszcza okresu lęgowego. Najczęściej żeruje w wodzie lub na przybrzeżnych polach i łąkach.
Łyska czubata – mimo iż jest ptakiem i umie latać – w praktyce rzadko wznosi się w powietrze. Jeśli już to robi, przed wzbiciem się w górę najpierw biegnie kilka metrów po tafli jeziora. Powoduje przy tym rozpryski wody na boki. W taki sam sposób porusza się, szukając pożywienia lub uciekając przed drapieżnikiem. Często nurkuje w celu schwytania zdobyczy.
Rozmnażanie
Budową gniazd zajmują się zarówno samce, jak i samce. Jako materiał budulcowy służą im łodygi trzcin oraz innych roślin trawiastych. Samica zwykle składa od 5 do 7 jaj w odstępach dziennych. Oboje rodzice wysiadują je na zmianę. Zwykle trwa to od 3 do 4 tygodni. Później para wspólnie zajmuje się też pisklętami. Młode pozostają pod opieką dorosłych ptaków przez około 2 miesiące od momentu wyklucia się z jaj. Relatywnie szybko opuszczają one jednak gniazdo.
Pokarm i odżywianie
Łyski czubate zaliczają się do zwierząt wszystkożernych. Poluje na różne małe stworzenia żyjące w wodzie, np. ryby, skorupiaki, płazy. Do jego głównych przysmaków należą jednak rośliny wodne. Żywi się głównie rdestnicą. W okresie godowym wydaje donośne, doskonale słyszalne z dalszej odległości, odgłosy.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Karaluch – karaczan wschodni – karaczan pospolity – szwab
- Jaszczurka perłowa – jaszczurka perlista
- Co naprawdę wykazał eksperyment Millera-Ureya?
- Kto stworzył Boga?
- Zwoje z Qumran – najważniejsze odkrycie archeologii biblijnej
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Red-knobbed_coot [dostęp: 29.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Derek Keats. Licencja: CC BY 2.0.
