Karaluch (Blatta orientalis), znany także jako karaczan wschodni, karaczan pospolity albo szwab, jest gatunkiem owada zaliczanego do rodziny karaczanowatych (Blattidae Latreille). Reprezentuje rząd karaczanów, zwanych też hełmcami (Blattodea, Blattoptera, Blattariae, Blattaria). Owad wyróżnia się błyszczącym ciałem w kolorze czerni lub brązu.
Dymorfizm płciowy u karaluchów jest wyraźnie zaznaczony. Dojrzałe osobniki płci męskiej z reguły osiągają od 18 do 29 mm długości. Wyposażone są one w długie brązowe skrzydła zakrywające większą część odwłoka. Ich ciała są relatywnie wąskie. Samice natomiast dorastają do wielkości od 20 do 27 mm. Mają dość szerokie odwłoki. Ich krótkie skrzydła zlokalizowane są tuż pod głową. Zarówno samiec, jak i samica nie dysponują umiejętnością latania.
Pierwotnie karaczany wschodnie występowały w rejonach Morza Kaspijskiego i Morza Czarnego, a także na Półwyspie Krymskim. Aktualnie ich obecność stwierdza się w niemal każdym zakątku świata. Owady te są świetnie przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka.
Siedlisko
Karaczany pospolite na ogół przemieszczają się w relatywnie wolnym tempie. Najczęściej spotyka się je w ciemnych, wilgotnych miejscach (np. w krzakach, pod liśćmi, w ściółce, a także w rurach kanalizacyjnych i piwnicach). Preferują zwłaszcza miejsca, gdzie jest obecna rozkładająca się materia organiczna. Ich obecność niekiedy stwierdza się w domach i budynkach gospodarczych. Osobniki żyjące w pobliżu siedzib ludzkich uważa się za szkodniki.
Adaptacja
Szwaby do przeżycia potrzebują odpowiedniego schronienia, a także dostępu do pożywienia i wody. Najchętniej przebywają w ciepłych i wilgotnych miejscach. Owady wykazują wzmożoną aktywność w porze nocnej. Dlatego też często trudno zauważyć ich obecność w domu w ciągu dnia.
Etapy życia
Ootek
Życie karaluchów zaczyna się od większej grupy jajeczek uformowanych w tzw. oothek. Takie jaja z reguły mają ciemnobrązowy kolor i powstają w organizmie samicy kilkadziesiąt godzin po kopulacji. Osobnik płci żeńskiej składa je po upływie około 2 dni od wytworzenia. W jednym ootheku z reguły mieści się około 18 jaj. Czas ich inkubacji zależy od temperatury powietrza. Im jest ona niższa, tym dłużej trzeba poczekać na wyklucie się młodych osobników. Zwykle jednak okres wylęgu karaczanów wschodnich waha się od 40 do 80 dni.
Nimfy i dorosłe osobniki
Nimfy, czyli niedojrzałe osobniki karaczanów pospolitych, pozbawione są skrzydeł. Długość skrzydeł u dorosłych osobników zależy od płci. U samców są one znacznie dłuższe niż u samic. To jednak nie wpływa w najmniejszym stopniu na zdolność osobników płci męskiej do latania.
Relacje z ludźmi
Szwaby są odpowiedzialne za rozprzestrzenianie się różnych patogenów. Przenoszą one wirusy, bakterie i grzyby na odnóżach. W ten sposób zakażają nie tylko artykuły spożywcze, ale także naczynia i przybory kuchenne oraz blaty stołów. Ich obecność w domu wiąże się zatem ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na salmonellę, dyzenterię oraz zatrucia pokarmowe. Dlatego też po stwierdzeniu ich występowania w danym budynku zazwyczaj przeprowadza się jego dezynsekcję.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Ibis czczony
- Hubara saharyjska – hubara
- Tylko jedna epoka lodowcowa?
- Zimnokrwiste dinozaury – tak czy nie?
- Szczątkowa miednica wielorybów – niekoniecznie szczątkowa i niekoniecznie miednica
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Oriental_cockroach [dostęp: 28.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Len Worthington. Licencja: CC BY-SA 2.0.
