Urial – owca stepowa

Urial (Ovis vignei syn. Ovis orientalis), znany też jako owca stepowa, jest jednym z gatunków owiec domowych (Ovis aries). Zwierzę reprezentuje rodzinę wołowatych. Przedstawicieli tego gatunku najczęściej spotyka się w zachodnich rejonach Azji.

Zasięg występowania i środowisko życia

Zasięg naturalnego występowania uriala rozciąga się od północno-wschodniej części Iranu i zachodniego Kazachstanu po terytorium Beludżystanu i Ladakhu. Ssak zamieszkuje obszar umiejscowiony pomiędzy terenami zasiedlanymi przez argale a rejonami zajmowanymi przez muflony. Północny Iran stanowi strefę przejściową dla owiec stepowych i ich kuzynów. Tam właśnie często dochodzi do krzyżowania się ze sobą reprezentantów różnych gatunków. 

Uriale preferują suche tereny. Okazy zaliczane do tego gatunku nierzadko można zobaczyć na pustyniach. Niekiedy widuje się je w górach. Nie wykazują jednak tendencji do przemieszczania się po stromych zboczach. Na miejsca żerowania wybierają raczej płaskie tereny.

Wygląd uriala

Dorosły urial z reguły ma od 80 do 90 cm wysokości w kłębie. Jego masa ciała mieści się w przedziale od 35 do 90 kg. Owce stepowe wyróżniają się charakterystycznymi, ślimakowato zakręconymi rogami w kolorze brązowym lub brunatnym. U starszych samców rogi te osiągają długość mniej więcej 1 metra. Osobniki płci męskiej można też poznać po okazałej grzywie otaczającej szyję. Długość składającego się na nią włosia może wynosić nawet 12 cm.

Ciało owcy stepowej zwykle ubarwione jest jednolicie w odcieniach jasnego brązu. Niektóre okazy odznaczają się jednak białym brzuchem. U części zwierząt można też zaobserwować jasne plamy na grzbiecie. 

Populacja

Urialom zagraża wyginięcie.  Do tego stanu rzeczy w równej mierze przyczynia się konkurencja z bydłem domowym o pokarm, jak i organizowane na masową skalę polowania na te zwierzęta. Liczba owiec stepowych z roku na rok maleje. Przypuszcza się, że liczebność światowej populacji tych ssaków nie przekracza 40 000 osobników.

Urial – zachowanie

Dorosłe osobniki płci męskiej z reguły prowadzą samotniczy tryb życia. Tylko słabsze okazy grupują się w niewielkie, złożone z kilku sztuk, stada. Zarówno samotne samce, jak i grupy kawalerskie przez większą część roku trzymają się z dala od stad samic z młodymi. Sytuacja ta ulega jednak zmianie w okresie godowym, który zwykle przypada na późną jesień albo wczesną zimę. Wtedy grupy żeńskie dzielą się na mniejsze grupki, w skład których wchodzą 3-4 samice. Ochroną takiego stadka zajmuje się dominujący samiec.

Owce stepowe zazwyczaj nie tolerują obecności człowieka w pobliżu. Są bardzo płochliwe. Dlatego z reguły uciekają przed ludźmi. Mimo to schwytanie zwłaszcza starszych okazów albo jagniąt jest stosunkowo łatwe.

Gatunki

W 2005 roku owce stepowe zostały podzielone na trzy podgatunki. Jednak już sześć lat później twórca tej klasyfikacji Peter Grubb i jego współpracownik Colin Peter Groves dokonali rewizji wspomnianej typologii. Wskutek tego na dzień dzisiejszy wyodrębnia się pięć podgatunków uriali. Są to kolejno:

1. Ovis arabica – zasiedla terytorium Omanu; niegdyś uznawano ją za podgatunek argali; jednak zmieniono tę klasyfikację z uwagi na większe podobieństwo do uriali;
   
2. Ovis bochariensis – zamieszkuje Tadżykistan, Turkmenistan oraz Uzbekistan;
   
3. Ovis cycloceros – obecność jej populacji stwierdza się na terenach Uzbekistanu, Tadżykistanu, Turkmenistanu, wschodniego Iranu, Afganistanu, północnego Pakistanu; zasiedla także Kaszmir, Pendżab i Beludżystan; przedstawicielom tego podgatunku zagraża wyginięcie;
   
4. Ovis punjabiensis – występuje w północnym Pakistanie, na terenie usytuowanym pomiędzy rzekami Indus i Dżhelam.
   
5. Ovis vignei – zamieszkuje Ladakh w północnym Pakistanie i Indiach; reprezentantom tego podgatunku grozi wymarcie.

Owce stepowe niegdyś były uważane za podgatunek muflonów (Ovis gmelini). Później jednak zakwestionowano ten podział, uznając uriale za całkowicie odrębny gatunek. Taki stan rzeczy utrzymuje się do dnia dzisiejszego.

Biologia

Poza okresem godowym dorosłe samce przebywają na innych niż samice terytoriach. Rewir każdego stada nie jest zbyt duży. Obejmuje jednak swym zasięgiem miejsca z relatywnie łatwym dostępem do pożywienia, wody oraz kryjówek przed drapieżnikami. Owce stepowe chętnie przebywają pod występami skalnymi. Stamtąd mogą bezpiecznie obserwować to co dzieje się na otwartych przestrzeniach. 

W sezonie rozrodczym samce gromadzą swoje haremy. Ciąża u uriali trwa około 5 miesięcy. Po upływie tego czasu na świat przychodzą jagnięta.

W obliczu niebezpieczeństwa owce stepowe szybko rzucają się do ucieczki. W takiej sytuacji potrafią wykonywać zwinne skoki, także na stromych terenach. Zwierzęta te żywią się głównie niskimi trawami. W trakcie upałów żerują jedynie w nocy. W chłodniejsze dni pasą się natomiast zarówno rano, jak i po południu.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Scorpio maurus – izraelski skorpion złoty
• Raja nabijana – ciernista – płaszczka nabijana – kolczasta
• Roślinność w puszczy, czyli co ciekawego można spotkać w lasach
• Giganotozaur
• Niedźwiedziopsy – czy powrócą?

Źródło

1. https://de.wikipedia.org/wiki/Urial [dostęp: 09.04.2025]

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.