Suhak stepowy (Saiga tatarica), dawniej nazywany też po prostu suhakiem, to gatunek antylopy. W przeszłości zamieszkiwał ogromne obszary stepów Eurazji – od Karpat i Kaukazu aż po Mongolię i Dżungarię. Wcześniej występował od Wysp Brytyjskich po Alaskę. Dziś główny podgatunek (Saiga tatarica tatarica) występuje tylko w Rosji i Kazachstanie. Część populacji zimą migruje do Uzbekistanu, czasem do Turkmenistanu. Wymarł lokalnie m.in. w Rumunii, Ukrainie, Mołdawii, Chinach i południowej Mongolii. Podgatunek mongolski (Saiga tatarica mongolica) żyje jedynie w zachodniej Mongolii.
Systematyka i pokrewieństwo
Nazwę naukową Capra tatarica nadał Linneusz w 1766 roku. Później gatunek nazwano Saiga tatarica. Jest to jedyny współczesny przedstawiciel rodzaju Saiga. Wyróżnia się dwa podgatunki:
- Saiga tatarica tatarica – ten podgatunek obejmuje suhaki stepowe, które żyją w Azji Środkowej.
- Saiga tatarica mongolica – suhaki mongolskie, uznawane czasem za odrębny gatunek.
W przeszłości nie było jasne, z jakim zwierzęciem suhak jest najbliżej spokrewniony. Badania DNA z lat 90. pokazały, że bliżej jej do antylop niż do kozic. Analiza z 2013 roku wykazała, że najbliższymi krewnymi suhaków są skocznik antylopi i gerenuk długoszyi.
Suhak stepowy – wygląd
Suhak ma 61–81 cm wysokości i waży 26–69 kg. Długość ciała wynosi 100–140 cm. Charakterystyczne dla suhaka stepowego są duże, zwisające nozdrza.
Latem ma żółto-czerwoną sierść, zimą staje się szaro-brązowa.
Młode rodzą się wiosną. Samce mają rogi – grube, woskowe, z pierścieniami. U osobników z podgatunku Saiga tatarica tatarica mają one do 38 cm długości, u mongolskich do 22 cm.
Zachowanie
Suhaki stepowe tworzą duże stada. Żyją na stepach i półpustyniach.
Zjadają one wiele gatunków roślin, nawet trujących dla innych zwierząt.
Wędrują na duże odległości, omijają tereny górzyste.
W czasie godów samce walczą o samice i tworzą haremy. Wiosną samice rodzą – często bliźnięta. Młode są atakowane przez lisy, orły i kruki. Dorosłym suhakom natomiast zagrażają wilki.
Występowanie i liczebność
Na początku XXI wieku populacja gwałtownie spadła – o 95% w ciągu 15 lat. Gatunek uznano za krytycznie zagrożony, jednak dzięki ochronie populacja zaczęła rosnąć. W 2022 roku w Kazachstanie żyło ok. 1,38 miliona osobników. W 2023 roku liczba dorosłych osobników na świecie wynosiła 922 600–988 500.
Masowe zgony suhaków stepowych
W maju 2010 roku w Kazachstanie zginęło 12 tys. suhaków. Podejrzewano chorobę bakteryjną (pasterelozę).
W 2015 roku zmarło ponad 120 tys. osobników – prawdopodobnie z tej samej przyczyny. W 2016 roku populacja zaczęła się odradzać. Do 2021 roku wzrosła do ponad 800 tys.
W 2022 roku szacowano liczebność suhaków na 1,32 mln osobników.
Zagrożenia
Największym zagrożeniem jest kłusownictwo. Rogi suhaka są szczególnie cenione w medycynie chińskiej. W 2014 roku na granicy z Chinami przechwycono ponad 2300 rogów. Po upadku ZSRR masowe polowania spowodowały drastyczny spadek liczby tych zwierząt.
Suhak mongolski
Występuje w zachodniej Mongolii. Jest silnie zagrożony. Choroba z 2016 roku spowodowała masowe zgony tego podgatunku.
Inne zagrożenia
Postępujące rolnictwo i budowa dróg utrudniają migracje. Suhaki stepowe często giną w ogrodzonych terenach. Klimat się zmienia – zimy są surowsze, rzeki wysychają, a powodzie topią młode. W 2015 roku zmarła niemal połowa światowej populacji – przyczyną była infekcja bakteryjna po nagłym ociepleniu.
Ochrona suhaków stepowych
W 2006 roku podpisano porozumienie o ochronie suhaka stepowych w ramach Konwencji o ochronie gatunków wędrownych.
Hodowla w niewoli jest bardzo rzadka – prowadzą ją m.in. ogrody zoologiczne w Ałmatach i Askanii-Nowej.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Biegus malutki
- Mandryl barwnolicy – mandryl
- Czy grzyby to rośliny lub warzywa, a jeśli nie, to dlaczego?
- Troodon
- Lucy – przodek człowieka czy wymarła małpa?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Saiga_antelope (dostęp: 09.05.2025).
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
